Walcownik – kod 812114 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń walcowni”. Walcownik obsługuje walcarki i urządzenia towarzyszące w walcowni: przyjmuje nagrzany wsad, prowadzi go przez kolejne klatki walcownicze, nastawia szczeliny walców, kontroluje wymiary wyrobu oraz odbiera i układa gotowe pręty, kształtowniki, blachy lub taśmy.
Walcownik – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne w zawodach hutniczych, metalurgicznych albo mechanicznych,
- orzeczenie lekarskie o zdolności do pracy w warunkach podwyższonej temperatury,
- przeszkolenie stanowiskowe w obsłudze walcarki i urządzeń transportu międzyoperacyjnego,
- umiejętność odczytywania rysunków technicznych i posługiwania się przyrządami pomiarowymi,
- uprawnienia do obsługi suwnic lub wózków – jeżeli stanowisko to przewiduje.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- walcowniczy,
- operator walcarki,
- operator klatki walcowniczej,
- walcownik gorący,
- operator linii walcowniczej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena zdolności do pracy w warunkach podwyższonej temperatury,
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas,
- badanie narządu wzroku,
- badanie układu oddechowego, w tym spirometria,
- badanie układu ruchu przy pracy w wymuszonej pozycji i z dźwiganiem.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy z obsługi walcarki,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznej pracy przy gorącym materiale i zasad komunikacji na linii,
- szkolenie z blokowania i odłączania energii przy wymianie walców i czyszczeniu,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach,
- szkolenie przeciwpożarowe.
Środowisko pracy
Walcownik pracuje na hali walcowni, w stałym hałasie i cieple rozgrzanego materiału. Wsad nagrzany w piecu grzewczym trafia na rolkowy przenośnik i przechodzi przez kolejne klatki walcownicze, gdzie jest kształtowany. Walcownik steruje walcarką z pulpitu lub stanowiska przy walcarce, kontroluje wymiary, w razie zacięcia materiału usuwa je, a po przebiegu walcowania wymienia walce i prowadnice. W rejonie linii poruszają się suwnice, wózki i transport kolejowy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- walcarki i klatki walcownicze z napędami i przenośnikami rolkowymi;
- piece grzewcze do nagrzewania wsadu;
- prowadnice, nożyce i piły do cięcia wyrobów;
- suwnice i wózki do transportu wsadu, walców i wyrobów gotowych;
- przyrządy pomiarowe – suwmiarki, wzorniki i pirometry;
- narzędzia ręczne, szczypce i haki do prowadzenia materiału.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie dłoni lub odzieży między walce i rolki przenośnika,
- uderzenie lub wyrzucenie gorącego wsadu przy zacięciu lub poślizgu w klatce,
- oparzenie gorącym materiałem i okaliną oraz pryskającą okaliną,
- promieniowanie cieplne i wysoka temperatura przy piecach i na linii,
- przygniecenie lub uderzenie spadającym wsadem, walcem lub ładunkiem z suwnicy,
- poślizgnięcie i potknięcie na mokrej, zaolejonej i zapylonej okaliną posadzce,
- potrącenie przez wózek lub transport kolejowy,
- hałas walcarek, nożyc i uderzeń wyrobów,
- porażenie prądem elektrycznym z napędów i sterowania,
- upadek z pomostów i przejść nad linią.
Czynniki chemiczne:
- tlenek węgla i produkty spalania z pieców grzewczych,
- mgły olejowe i emulsje chłodząco-smarujące,
- pył z okaliny i materiałów ogniotrwałych.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie i przenoszenie narzędzi, walców i prowadnic,
- wymuszona pozycja ciała przy stanowisku sterowania i prowadzeniu materiału,
- praca zmianowa w ruchu ciągłym oraz stres związany z szybkim tempem i skutkami błędów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku walcownika.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na ciepło i przecięcie – oparzenie, kontakt z gorącym materiałem;
- odzież ochronna z materiału trudnopalnego, przylegająca do ciała, bez luźnych elementów – oparzenie, wciągnięcie między walce, promieniowanie cieplne;
- okulary i przyłbica ochronna – pryskająca okalina, odłamki;
- kask z osłoną twarzy – uderzenie wsadem, spadające elementy;
- obuwie ochronne z podnoskiem, z podeszwą antypoślizgową i izolującą od ciepła – przygniecenie wsadem, poślizgnięcie, gorąca posadzka;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska filtrująca – pył z okaliny, mgły olejowe;
- przenośny miernik tlenku węgla – tlenek węgla;
- kamizelka odblaskowa – potrącenie przez wózek lub transport kolejowy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony walców, rolek przenośnika i napędów oraz blokady dostępu do klatek – wciągnięcie między walce;
- osłony i prowadnice ograniczające wyrzut wsadu oraz wygrodzenia stref zagrożenia – uderzenie lub wyrzucenie gorącego wsadu;
- ekrany cieplne i klimatyzowane kabiny sterownicze – promieniowanie cieplne i wysoka temperatura, oparzenie gorącym materiałem;
- osłony i odciągi okaliny oraz mycie wodą – pryskająca okalina, pył z okaliny;
- suwnice z aktualnymi przeglądami, ograniczniki udźwigu i strefy bezpieczne pod ładunkiem – przygniecenie lub uderzenie spadającym ładunkiem;
- odprowadzanie oleju i wody, posadzki antypoślizgowe i oświetlenie – poślizgnięcie i potknięcie;
- wydzielone drogi dla wózków i sygnalizacja przy torach – potrącenie przez wózek lub transport kolejowy;
- obudowy dźwiękochłonne i kabiny sterownicze – hałas;
- uziemienia, ochrona przeciwporażeniowa i przeglądy instalacji – porażenie prądem;
- pomosty i przejścia z poręczami – upadek z pomostów;
- czujniki i wentylacja przy piecach – tlenek węgla i produkty spalania;
- odciągi mgły olejowej w rejonie klatek – mgły olejowe i emulsje;
- urządzenia do prowadzenia i podawania materiału – dźwiganie, wymuszona pozycja.
Środki organizacyjne
- zakaz sięgania do strefy walców oraz blokowanie napędów przy wymianie walców i czyszczeniu – wciągnięcie między walce;
- stosowanie szczypiec i haków do prowadzenia materiału – oparzenie, uderzenie wsadem;
- procedura usuwania zacięć wsadu przy zatrzymanej walcarce – uderzenie lub wyrzucenie gorącego wsadu;
- limity czasu przebywania w gorącej strefie i dostęp do napojów – promieniowanie cieplne i wysoka temperatura;
- zasady współpracy z operatorem suwnicy i sygnalizacja – przygniecenie lub uderzenie spadającym ładunkiem;
- bieżące usuwanie okaliny, oleju i wody – poślizgnięcie i potknięcie;
- ruch wózków i transportu kolejowego według instrukcji, wyznaczeni sygnaliści – potrącenie;
- rotacja stanowisk i przerwy w hałasie – hałas, wymuszona pozycja;
- pomiary tlenku węgla i alarmy przy piecach oraz procedury wejścia do stref zagrożonych – tlenek węgla;
- karty charakterystyki i instrukcje postępowania z olejami i emulsjami – mgły olejowe i emulsje;
- grafik zmian z odpoczynkiem po nocnej serii oraz wsparcie zespołu – praca zmianowa, stres związany z tempem;
- transport ciężkich walców i prowadnic sprzętem – dźwiganie;
- przeglądy elektryczne wykonywane przez uprawnionych pracowników – porażenie prądem;
- kontrola barier i pomostów przed zmianą – upadek z pomostów.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla walcownika.
- czynniki fizyczne – hałas, wysoka temperatura i promieniowanie cieplne, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – tlenek węgla i produkty spalania, mgły olejowe i emulsje, pył z okaliny;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z częściami ruchomymi, praca zmianowa, w tym nocna, praca na pomostach, praca przy suwnicach i ruchu transportu wewnętrznego.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).