Kontroler biletów – kod 511204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kontroler biletów sprawdza ważność biletów i uprawnień do przejazdów ulgowych w autobusach, tramwajach, metrze i pociągach, ustala tożsamość pasażerów bez biletu, wystawia wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej i współpracuje z policją oraz strażą miejską.
Kontroler biletów – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie co najmniej średnie,
- niekaralność,
- szkolenie przewoźnika lub organizatora transportu z przepisów taryfowych i ustawy Prawo przewozowe,
- identyfikator służbowy i upoważnienie do kontroli,
- komunikatywność i opanowanie.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kontroler komunikacji miejskiej,
- rewizor,
- kontroler biletów w transporcie publicznym,
- kontroler ZTM,
- kontroler ruchu pasażerskiego.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie wzroku,
- ocena układu ruchu przy pracy w ruchu i w pozycji stojącej.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 6 lat,
- szkolenie z deeskalacji konfliktów i postępowania wobec agresywnych pasażerów,
- szkolenie z przepisów o ochronie danych osobowych,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Kontroler pracuje w zespołach dwu- lub kilkuosobowych w pojazdach komunikacji publicznej i na przystankach. Wielokrotnie wsiada i wysiada z pojazdów, stoi w jadącym autobusie lub tramwaju i przemieszcza się pieszo między przystankami, przy każdej pogodzie. Kontakt z pasażerami często przebiega w napiętej atmosferze. Na stanowisku wykorzystuje się:
- przenośny terminal do kontroli biletów elektronicznych;
- drukarka mobilna do wystawiania wezwań;
- identyfikator służbowy;
- telefon służbowy;
- kamera nasobna (body cam), jeśli stosowana.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek w jadącym pojeździe przy gwałtownym hamowaniu,
- upadek przy wsiadaniu i wysiadaniu, przytrzaśnięcie drzwiami,
- potrącenie przez pojazd na przystanku i jezdni,
- mikroklimat zimny i gorący przy pracy na zewnątrz.
Czynniki biologiczne:
- infekcje przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z pasażerami.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna i fizyczna pasażerów,
- stres w sytuacjach konfliktowych,
- długotrwała praca w pozycji stojącej i chodzenie,
- praca zmianowa, w weekendy i wieczorem.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kontrolera biletów.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie z podeszwą antypoślizgową – upadek;
- odzież służbowa chroniąca przed zimnem i deszczem – mikroklimat;
- kamizelka ostrzegawcza przy pracy przy jezdni – potrącenie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kamery nasobne i monitoring w pojazdach – agresja pasażerów;
- łączność z dyspozytorem i szybkie wezwanie policji – agresja;
- poręcze w pojazdach – upadek.
Środki organizacyjne
- kontrole wyłącznie w zespołach co najmniej dwuosobowych – agresja;
- procedura deeskalacji i odstąpienia od kontroli przy zagrożeniu – agresja, stres;
- trzymanie się poręczy w czasie jazdy – upadek;
- wsparcie psychologiczne po zdarzeniach z udziałem przemocy – stres;
- grafiki z przerwami i możliwością odpoczynku – praca stojąca, zmęczenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kontrolera biletów.
- czynniki fizyczne – mikroklimat zimny (praca na zewnątrz);
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z agresywnymi pasażerami, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).