Kelner – kod 513101 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Obowiązki powierzone kelnerowi przez pracodawcę wiążą się z:
- przygotowaniem sali,
- zbieraniem zamówień od klientów,
- odbieraniem posiłków z kuchni oraz roznoszeniem ich po sali,
- sprzątaniem sali po konsumpcji.
Kelner – wymagania w stosunku do pracownika
Kwalifikacje: zależnie od wymagań pracodawcy.
Badania
- wstępne badania lekarskie (książeczka sanitarno-epidemiologiczna, inne w zależności od wskazań);
- okresowe badania lekarskie.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Kelner – środowisko pracy
Kelner wykonuje obowiązki w restauracji na sali bądź w ogródku.
Pracownik inkasuje należności przy użyciu:
- kasy fiskalnej,
- terminala płatniczego.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o nieruchome elementy,
- upadek na różnych poziomach,
- uderzenie przez spadający przedmiot,
- poślizgnięcie się,
- potknięcie się,
- ostre elementy,
- mikroklimat,
- hałas,
- energia elektryczna,
- wysoka temperatura,
- pożar.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- obciążenie dynamiczne,
- agresja ze strony klienta,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kelnera.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie na stabilnej, antypoślizgowej podeszwie – poślizgnięcie się, potknięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- rękawice lub ściereczki termoizolacyjne do przenoszenia gorących naczyń – wysoka temperatura;
- odzież robocza dostosowana do pracy na sali i w ogródku – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- równe, antypoślizgowe posadzki oraz oznaczenie progów i stopni – upadek na tym samym poziomie, upadek na różnych poziomach, potknięcie się;
- ergonomiczne rozmieszczenie stolików i drożne ciągi komunikacyjne – uderzenie o nieruchome elementy;
- stabilne tace oraz wózki kelnerskie do przenoszenia większej liczby naczyń – uderzenie przez spadający przedmiot, obciążenie dynamiczne;
- sprawna kasa fiskalna i terminal z aktualnymi przeglądami – energia elektryczna;
- gaśnica i widoczna instrukcja przeciwpożarowa – pożar;
- ograniczenie poziomu muzyki i hałasu urządzeń na sali – hałas.
Środki organizacyjne
- bieżące usuwanie rozlań i stłuczonego szkła – poślizgnięcie się, ostre elementy;
- zasady bezpiecznego przenoszenia naczyń i noszenia tac (nieprzeciążanie) – obciążenie dynamiczne, uderzenie przez spadający przedmiot;
- procedura postępowania z agresywnym klientem i wsparcie obsady w godzinach szczytu – agresja ze strony klienta, stres;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- ostrożne postępowanie z ostrymi sztućcami i nożami przy sprzątaniu sali – ostre elementy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kelnera.
- czynniki biologiczne – praca w styczności z żywnością wymagająca orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych;
- czynniki fizyczne – zmienny mikroklimat (sala, ogródek, przejścia przez kuchnię), gorące naczynia i płyny, hałas na sali konsumpcyjnej, prąd elektryczny;
- czynniki chemiczne – środki czystości stosowane przy sprzątaniu sali i zmywaniu naczyń;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – długotrwała praca w pozycji stojącej i w ruchu, ręczne prace transportowe przy roznoszeniu tac i naczyń, praca na śliskich powierzchniach, praca z ostrymi sztućcami i szkłem, praca zmianowa i w porze wieczornej, kontakt z klientem i narażenie na zachowania agresywne.