Pielęgniarka – kod 222101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pielęgniarka udziela pomocy – opiekuje się osobami chorymi i potrzebującymi oraz promuje zdrowie.
Wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (ukończone studia akademickie na wydziale pielęgniarstwa, liceum medyczne lub studium zawodowe – posiada prawo wykonywania zawodu).
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pielęgniarka oddziałowa,
- pielęgniarka środowiskowa,
- siostra (potocznie),
- pielęgniarka dyplomowana,
- nurse.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe,
- badanie na nosicielstwo chorób zakaźnych i pasożytniczych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Pielęgniarka – środowisko pracy
Praca pielęgniarki wykonywana jest w różnych miejscach, m.in.: w szpitalach, przychodniach, ambulatoriach oraz mieszkaniach prywatnych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- uderzenie o wyposażenie stanowiska pracy i obiektu,
- upadek na tym samym poziomie,
- upadek na niższy poziom,
- hałas,
- ostre elementy,
- energia elektryczna,
- pożar.
Czynniki biologiczne:
- bakterie,
- wirusy,
- grzyby.
Czynniki chemiczne:
- żrące substancje i preparaty chemiczne,
- uczulające substancje i preparaty chemiczne.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie dynamiczne,
- stres,
- agresja ze strony innych osób lub zwierząt.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pielęgniarki.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice medyczne jednorazowe – bakterie, wirusy, grzyby, kontakt z preparatami do dezynfekcji;
- maska chirurgiczna lub półmaska filtrująca (przy pacjentach zakaźnych) – wirusy, bakterie;
- okulary ochronne lub przyłbica przy zabiegach z ryzykiem rozprysku – czynniki biologiczne, żrące substancje i preparaty chemiczne;
- odzież medyczna i fartuch barierowy – czynniki biologiczne, czynniki chemiczne;
- rękawice bezpudrowe lub nitrylowe przy uczuleniu na lateks – uczulające substancje i preparaty chemiczne;
- obuwie medyczne na antypoślizgowej podeszwie – upadek na tym samym poziomie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- pojemniki na zużyte igły i odpady medyczne oraz bezpieczne systemy do iniekcji – ostre elementy (zakłucia), czynniki biologiczne;
- sprzęt do przemieszczania pacjentów (podnośniki, łatwoślizgi, wózki) – obciążenie dynamiczne;
- aparatura medyczna i elektryczna z aktualnymi przeglądami technicznymi – energia elektryczna;
- równe, antypoślizgowe posadzki i ergonomiczne rozmieszczenie wyposażenia – upadek na tym samym poziomie, uderzenie o wyposażenie stanowiska pracy;
- oznaczenie krawędzi schodów i sprawne poręcze – upadek na niższy poziom;
- wydzielenie hałaśliwej aparatury i wyciszenie dyżurek – hałas;
- gaśnice, drożne drogi ewakuacyjne i instrukcja przeciwpożarowa – pożar.
Środki organizacyjne
- procedury higieny rąk, dezynfekcji i postępowania poekspozycyjnego – bakterie, wirusy, grzyby;
- szczepienia ochronne (w tym przeciw WZW B) – czynniki biologiczne;
- karty charakterystyki preparatów dezynfekcyjnych i leków oraz procedury ich przygotowywania – żrące i uczulające substancje i preparaty chemiczne;
- szkolenie z technik bezpiecznego przemieszczania pacjentów oraz praca zespołowa przy pacjentach o ograniczonej mobilności – obciążenie dynamiczne;
- procedura postępowania z pacjentem agresywnym oraz możliwość wezwania wsparcia – agresja ze strony innych osób, stres;
- rotacja zadań, przerwy w pracy i wsparcie psychologiczne – stres, obciążenie dynamiczne;
- bieżące usuwanie rozlań i utrzymanie drożnych ciągów komunikacyjnych – upadek na tym samym poziomie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pielęgniarki.
- czynniki biologiczne – wirusy przenoszone drogą krwi (wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, HIV) przy zakłuciu igłą i kontakcie z materiałem zakaźnym, bakterie, wirusy przenoszone drogą kropelkową i grzyby przy kontakcie z pacjentami;
- czynniki chemiczne – preparaty do dezynfekcji i sterylizacji o działaniu drażniącym i uczulającym, leki podawane pacjentom, w tym cytostatyki, jeżeli pielęgniarka je przygotowuje lub podaje, lateks w rękawicach medycznych;
- czynniki fizyczne – prąd elektryczny przy obsłudze aparatury medycznej, hałas aparatury na oddziale;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z narzędziami ostrymi (igły, kaniule) i ryzyko zakłucia, ręczne prace transportowe przy przemieszczaniu i podnoszeniu pacjentów, praca zmianowa i nocna, praca w kontakcie z pacjentem wymagająca odporności psychicznej, narażenie na agresję ze strony pacjentów, orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).