Kucharz – kod 512001 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Obowiązki kucharza wiążą się ze sporządzaniem zróżnicowanych potraw, ciast, napojów i deserów według ustalonych norm i receptur gastronomicznych.
Kucharz – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (wykształcenie zawodowe – kucharz-gastronom).
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kucharz restauracyjny,
- kucharz gastronomiczny,
- szef kuchni,
- kucharz zakładowy,
- kucharz-mistrz kuchni.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe,
- badania na nosicielstwo chorób zakaźnych.
Szkolenia bhp i inne
- kurs z zakresu podstawowych zagadnień higieniczno-sanitarnych oraz zasad bhp,
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Miejscem pracy kucharza są wszelkiego rodzaju podmioty gospodarcze zajmujące się prowadzeniem działalności gastronomicznej (np. restauracje, kawiarnie, hotelowe zakłady gastronomiczne, jadłodajnie, gospody, zajazdy). Do przygotowania posiłków wykorzystuje się w tym zawodzie:
- różne narzędzia, maszyny i urządzenia do obróbki wstępnej surowców;
- aparaturę grzejną;
- aparaturę chłodniczą;
- maszyny do mycia naczyń.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcie się,
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o nieruchome przedmioty,
- uderzenie przez spadające przedmioty,
- pochwycenie przez ruchome elementy,
- ostre narzędzia,
- gorące powierzchnie,
- zmienny mikroklimat,
- energia elektryczna,
- pożar,
- wybuch,
- hałas.
Czynniki chemiczne:
- środki czystości,
- preparaty do dezynfekcji.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kucharza.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice kuchenne (żaroodporne) – gorące powierzchnie, aparatura grzejna;
- rękawice odporne na przecięcie – ostre narzędzia (noże, krajalnice);
- rękawice odporne na substancje chemiczne – środki czystości, preparaty do dezynfekcji;
- fartuch ochronny – gorące powierzchnie, ostre narzędzia, środki czystości i preparaty do dezynfekcji;
- obuwie antypoślizgowe z osłoną palców – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie, uderzenie przez spadające przedmioty;
- nakrycie głowy i przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony i blokady ruchomych części maszyn (krajalnice, roboty kuchenne, maszyny do mycia naczyń) – pochwycenie przez ruchome elementy;
- wentylacja mechaniczna i okapy nad aparaturą grzejną – zmienny mikroklimat, gorące powierzchnie;
- posadzka o powierzchni antypoślizgowej oraz maty antypoślizgowe – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- wyłącznik różnicowoprądowy i okresowe przeglądy instalacji elektrycznej – energia elektryczna;
- gaśnica i koc gaśniczy w pomieszczeniu kuchennym – pożar;
- sprawna instalacja gazowa z czujnikiem gazu i jej okresowe przeglądy – wybuch, pożar;
- stabilne regały i półki oraz wyznaczone miejsca składowania – uderzenie przez spadające przedmioty;
- właściwe rozplanowanie ciągów komunikacyjnych i odpowiednie oświetlenie – uderzenie o nieruchome przedmioty;
- rozmieszczenie urządzeń hałaśliwych poza strefą pracy ciągłej (zmywarki, wyciągi) – hałas.
Środki organizacyjne
- instruktaż stanowiskowy i instrukcje bhp przy maszynach – pochwycenie przez ruchome elementy, ostre narzędzia, energia elektryczna;
- szkolenie ppoż. oraz instrukcja postępowania na wypadek pożaru – pożar, wybuch;
- bieżące usuwanie rozlań, tłuszczu i odpadów z posadzki – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- karty charakterystyki i oznakowanie preparatów oraz zakaz przelewania ich do nieoznakowanych opakowań – środki czystości, preparaty do dezynfekcji;
- przerwy w pracy, rotacja zadań i maty odciążające przy stanowiskach stojących – obciążenie statyczne;
- obsada adekwatna do obłożenia lokalu i jasny podział obowiązków – stres;
- ograniczenie czasu pracy w strefie o zmiennym mikroklimacie i stały dostęp do napojów – zmienny mikroklimat.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kucharza.
- czynniki fizyczne – zmienny mikroklimat pomieszczeń kuchennych (wysoka temperatura przy aparaturze grzejnej, niska w chłodniach), gorące powierzchnie i gorące płyny, hałas urządzeń, prąd elektryczny;
- czynniki chemiczne – środki czystości i preparaty do dezynfekcji o działaniu drażniącym i uczulającym;
- czynniki biologiczne – praca w styczności z żywnością wymagająca orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych (badania na nosicielstwo);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z narzędziami ostrymi i maszynami w ruchu (krajalnice, roboty kuchenne), obciążenie statyczne przy długotrwałej pracy stojącej, ręczne prace transportowe, praca zmianowa, praca na śliskich i mokrych powierzchniach.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).