Spawacz – kod 721204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Obowiązki spawacza wiążą się z łączeniem bądź cięciem elementów wykonywanych z metalu lub tworzyw sztucznych, przy wykorzystaniu odpowiednich procesów spawalniczych.
Spawacz – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (książeczka spawacza uzyskana po przejściu kursu zawodowego oraz zdaniu przed komisją kwalifikacyjną egzaminu, uprawnienia spawalnicze należy odnawiać co dwa lata),
- kwalifikacje (ukończone 18 lat, wykształcenie co najmniej zawodowe).
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- spawacz MIG/MAG,
- spawacz TIG,
- spawacz konstrukcji stalowych,
- spawacz elektryczny,
- spawacz-monter.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe (badania do pracy na wysokości oraz w specyficznych przypadkach pod wodą).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co rok,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Spawacz – środowisko pracy
Prace spawalnicze odbywają się na otwartej przestrzeni oraz w pomieszczeniach zamkniętych (np. hale produkcyjne, warsztaty remontowe). Spawacze często wykonują swoje zadania na wysokości lub pod wodą.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas,
- uderzenie przez poruszające się elementy,
- promieniowanie ultrafioletowe,
- energia elektryczna,
- promieniowanie podczerwone,
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o nieruchome elementy,
- upadek na niższy poziom,
- przygniecenie,
- odcięcie,
- ostre elementy,
- wysoka temperatura,
- odpryski metali,
- zapylenie,
- pożar,
- wybuch.
Czynniki biologiczne:
- bakterie,
- wirusy,
- grzyby.
Czynniki chemiczne:
- dymy spawalnicze,
- toksyczne substancje i preparaty chemiczne,
- żrące substancje i preparaty chemiczne.
Dymy spawalnicze mogą zawierać związki chromu, niklu lub kadmu (zwłaszcza przy spawaniu stali nierdzewnej i stopów), które są klasyfikowane jako czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne. Pracodawca powinien to zweryfikować w ocenie ryzyka w zależności od spawanych materiałów.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- obciążenie dynamiczne.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku spawacza.
Środki ochrony indywidualnej
- przyłbica lub tarcza spawalnicza z filtrem o właściwym stopniu zaciemnienia – promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie podczerwone, odpryski metali;
- okulary ochronne (również pod przyłbicą oraz przy czyszczeniu spoin) – odpryski metali, zapylenie;
- rękawice spawalnicze – wysoka temperatura, odpryski metali, ostre elementy, energia elektryczna;
- fartuch i odzież spawalnicza trudnopalna (skórzana) – wysoka temperatura, odpryski metali, promieniowanie;
- obuwie ochronne z podnoskiem, trudnopalne – przygniecenie, odpryski metali, upadek na tym samym poziomie;
- półmaska filtrująca lub aparat z doprowadzeniem powietrza w przestrzeniach zamkniętych – dymy spawalnicze, zapylenie, substancje toksyczne;
- ochronniki słuchu – hałas;
- szelki bezpieczeństwa przy pracach na wysokości – upadek na niższy poziom.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyciągi miejscowe i wentylacja stanowisk spawalniczych – dymy spawalnicze, zapylenie, substancje toksyczne;
- ekrany i parawany spawalnicze oddzielające stanowisko – promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone (ochrona osób postronnych);
- sprawny sprzęt spawalniczy z aktualnymi przeglądami (przewody, uchwyty, reduktory, zabezpieczenia butli) – energia elektryczna, pożar, wybuch;
- utrzymanie porządku i usunięcie materiałów palnych ze strefy spawania – pożar, upadek na tym samym poziomie, uderzenie o nieruchome elementy;
- stabilne mocowanie i podparcie łączonych elementów – przygniecenie, odcięcie, uderzenie przez poruszające się elementy;
- gaśnice i koc gaśniczy w strefie prac spawalniczych – pożar.
Środki organizacyjne
- aktualne uprawnienia spawalnicze (odnawiane co dwa lata) oraz instruktaż stanowiskowy – wszystkie zagrożenia procesu spawania;
- zezwolenia na prace pożarowo niebezpieczne i kontrola stanowiska po zakończeniu prac – pożar, wybuch;
- kontrola przestrzeni zamkniętych przed rozpoczęciem prac (pomiar stężeń) i asekuracja drugiej osoby – wybuch, substancje toksyczne;
- procedury higieny i dezynfekcji przy pracach w warunkach narażenia na czynniki biologiczne – bakterie, wirusy, grzyby;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- zezwolenia i nadzór przy pracach na wysokości – upadek na niższy poziom;
- weryfikacja składu spawanego materiału (stal nierdzewna, stopy z chromem/niklem) i rejestr prac w narażeniu na dymy o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, zgodnie z art. 222 Kodeksu pracy – dymy spawalnicze.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla spawacza.
- czynniki fizyczne – promieniowanie optyczne (nadfioletowe i podczerwone) łuku spawalniczego, hałas, wysoka temperatura, prąd elektryczny;
- pyły – dymy spawalnicze i zapylenie stanowiska (frakcja respirabilna, tlenki metali);
- czynniki chemiczne – substancje toksyczne i żrące powstające w procesie spawania i przy przygotowaniu powierzchni, gazy techniczne;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości, prace w przestrzeniach zamkniętych, prace pożarowo niebezpieczne, obciążenie statyczne i dynamiczne, wymuszona pozycja ciała, obciążenie narządu wzroku.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).