Ogrodnik – kod 611303 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Obowiązki powierzone ogrodnikowi przez pracodawcę to przykładowo:
- koszenie trawy;
- pielęgnacja (np. sadzenie, nawożenie, przesadzanie, rozmnażanie) drzew, krzewów i innych roślin;
- grabienie liści.
Ogrodnik – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (zależnie od wymagań pracodawcy).
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- ogrodnik terenów zielonych,
- pracownik zieleni,
- ogrodnik komunalny,
- gardener,
- pracownik terenów zielonych.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe (w zależności od wskazań).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata lub co rok.
Ogrodnik – środowisko pracy
Ogrodnik wykonuje swoje obowiązki na zewnątrz w narażeniu na niekorzystne warunki atmosferyczne. Pielęgnuje drzewa, krzewy i inne rośliny, wykorzystując elektronarzędzia oraz narzędzia ręczne. Pracownik korzysta z substancji i preparatów chemicznych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie przez spadający przedmiot,
- upadek na różnych poziomach,
- poślizgnięcie się,
- potknięcie się,
- uderzenie,
- ostre elementy,
- mikroklimat,
- hałas
- energia elektryczna,
- pożar.
Czynniki chemiczne:
- żrące substancje i preparaty chemiczne,
- drażniące substancje i preparaty chemiczne,
- toksyczne substancje i preparaty chemiczne,
- uczulające substancje i preparaty chemiczne.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- stres,
- obciążenie dynamiczne.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ogrodnika.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i przekłucie – ostre elementy (sekatory, piły, ciernie);
- rękawice, okulary i półmaska lub kombinezon przy oprysku – żrące, drażniące, toksyczne i uczulające substancje i preparaty chemiczne (środki ochrony roślin, nawozy);
- ochronniki słuchu przy pracy kosiarką, kosą spalinową i dmuchawą – hałas;
- okulary ochronne lub przyłbica przy koszeniu – uderzenie przez wyrzucane kamienie i fragmenty roślin;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – uderzenie przez spadający przedmiot, poślizgnięcie się, potknięcie się;
- hełm ochronny przy pielęgnacji drzew – uderzenie przez spadający przedmiot (gałęzie);
- odzież robocza dostosowana do pory roku – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony tnących elementów kosiarek i kos oraz sprawne wyłączniki – ostre elementy, uderzenie;
- atestowane drabiny i podesty przy pracach na wysokości – upadek na różnych poziomach;
- elektronarzędzia z aktualnymi przeglądami, zasilanie przez wyłącznik różnicowoprądowy – energia elektryczna;
- utrzymanie porządku na ścieżkach i drogach transportu – potknięcie się, poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- wydzielone, zamykane i wentylowane miejsce przechowywania środków ochrony roślin oraz paliw – czynniki chemiczne, pożar;
- gaśnica przy pracach ze sprzętem spalinowym – pożar.
Środki organizacyjne
- etykiety i karty charakterystyki środków ochrony roślin, przestrzeganie okresów karencji i prewencji – czynniki chemiczne;
- instruktaż stanowiskowy oraz instrukcje obsługi kosiarek, kos i pił – ostre elementy, energia elektryczna;
- zakaz tankowania sprzętu przy pracującym lub gorącym silniku – pożar;
- stosowanie prawidłowych technik podnoszenia i sprzętu pomocniczego (taczki, wózki) – obciążenie dynamiczne;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- przerwy w miejscu osłoniętym od warunków atmosferycznych oraz dostęp do napojów – mikroklimat;
- planowanie prac sezonowych z wyprzedzeniem – stres.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ogrodnika.
- czynniki fizyczne – zmienne warunki atmosferyczne i praca na otwartej przestrzeni, promieniowanie słoneczne UV, hałas kosiarek, kos spalinowych i dmuchaw, drgania miejscowe przenoszone przez sprzęt spalinowy, prąd elektryczny;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin i nawozy o działaniu drażniącym, uczulającym i toksycznym, paliwa i oleje do sprzętu spalinowego;
- czynniki biologiczne – kontakt z ziemią i materiałem roślinnym (ryzyko zakażenia tężcem), pyłki roślin o działaniu uczulającym, ukąszenia kleszczy i użądlenia owadów;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa kosiarek, kos i pilarek z elementami tnącymi, przedmioty wyrzucane podczas koszenia, praca na drabinach i podestach przy pielęgnacji drzew, ręczne prace transportowe, długotrwała praca w pozycji pochylonej i klęczącej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).