Aptekarz ogólnie rzecz biorąc jako osoba szczególnego zaufania podczas codziennej pracy ma powierzone przez pracodawcę następujące obowiązki:
- realizacja recept przynoszonych przez pacjentów;
- sprzedaż leków, a także ich wyrób pod warunkiem spełnienia dodatkowo innych wymogów przez aptekę;
- udzielanie porad związanych z działaniem i stosowaniem leków, zwłaszcza wydawanych na receptę;
- prowadzenie dokumentacji;
- nadzór nad przechowywaniem leków.
To nazwa ogólna, której w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) odpowiada kilka kodów: 228101 – farmaceuta; 321301 – technik farmaceutyczny. W dokumentacji oceny ryzyka wpisuje się kod odpowiadający faktycznemu zakresowi obowiązków pracownika.
Aptekarz – wymagania dla stanowiska
Kwalifikacje: tylko ukończone studia na wydziale farmacji akademii medycznej lub nostryfikowany dyplom równorzędnej uczelni zagranicznej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- farmaceuta,
- magister farmacji,
- pracownik apteki,
- kierownik apteki,
- farmaceuta apteczny.
Badania lekarskie
- wstępne badania lekarskie (w zależności od wskazań),
- okresowe badania lekarskie.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- inne, uznane zwłaszcza przez pracodawcę za niezbędne;
- instruktaż stanowiskowy;
- okresowe szkolenie bhp, nie rzadziej niż co 5 lat.
Aptekarz – środowisko pracy
Aptekarz wykonuje obowiązki generalnie w pomieszczeniu wyposażonym w regały, półki, szafki. Pracownik dodatkowo podczas wykonywania obowiązków korzysta z:
- komputera,
- kasy fiskalnej,
- terminala płatniczego.
Ponieważ apteka może dodatkowo również sporządzać równocześnie leki we własnym zakresie, powoduje to bezzwłocznie zmiany środowiska pracy. Ogólnie rzecz biorąc wiąże się to z pojawieniem się bez wątpienia różnego dodatkowego wyposażenia i substancji chemicznych, co stanowi nowe zagrożenie dla pracownika.
Identyfikacja zagrożeń
Aptekarz jest narażony na następujące czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- poślizgnięcie się,
- upadek na różnych poziomach,
- uderzenie przez spadający przedmiot,
- potknięcie się,
- uderzenie o elementy wyposażenia sklepu,
- ostre elementy,
- mikroklimat,
- hałas,
- energia elektryczna,
- pożar.
Czynniki biologiczne:
- wirusy,
- bakterie,
- grzyby.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- agresja ze strony innych osób,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku aptekarza.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne jednorazowe – wirusy, bakterie, grzyby (kontakt z pacjentami oraz sporządzanie leków recepturowych);
- półmaska filtrująca w okresach wzmożonych zachorowań – wirusy, bakterie;
- fartuch ochronny – czynniki biologiczne, ostre elementy, substancje stosowane w recepturze;
- obuwie na podeszwie antypoślizgowej – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stabilne regały oraz atestowane drabinki i podesty do sięgania na wyższe półki – upadek na różnych poziomach, uderzenie przez spadający przedmiot;
- równe, nieuszkodzone posadzki i drożne ciągi komunikacyjne – potknięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- ergonomiczne rozmieszczenie mebli i wyposażenia – uderzenie o elementy wyposażenia;
- wentylacja i klimatyzacja pomieszczeń – mikroklimat;
- okresowe przeglądy instalacji elektrycznej oraz sprzętu (komputer, kasa fiskalna, terminal) – energia elektryczna;
- gaśnica i widoczna instrukcja przeciwpożarowa – pożar;
- wydzielenie zaplecza na urządzenia emitujące dźwięki (lodówki, systemy wentylacji) – hałas.
Środki organizacyjne
- procedury higieny rąk oraz dezynfekcja powierzchni i stanowiska ekspedycyjnego – wirusy, bakterie, grzyby;
- zalecane szczepienia ochronne – czynniki biologiczne;
- procedura postępowania z agresywnym klientem oraz praca w obsadzie co najmniej dwuosobowej – agresja ze strony innych osób, stres;
- przerwy w pracy i możliwość zmiany pozycji ciała (praca przemienna siedząco-stojąca) – obciążenie statyczne;
- bieżące usuwanie rozlań i utrzymanie porządku na zapleczu – poślizgnięcie się, potknięcie się;
- szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej – pożar.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika apteki.
- czynniki biologiczne – wirusy i bakterie przenoszone drogą kropelkową przy bezpośredniej obsłudze pacjentów;
- czynniki chemiczne – substancje stosowane przy sporządzaniu leków recepturowych, jeżeli apteka prowadzi recepturę, oraz preparaty do dezynfekcji powierzchni i rąk;
- czynniki fizyczne – prąd elektryczny przy obsłudze sprzętu, mikroklimat pomieszczeń ekspedycyjnych i magazynowych;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym, długotrwała praca w pozycji stojącej, sięganie na wyższe półki z użyciem drabinek, ręczne prace transportowe przy przyjmowaniu dostaw, praca w bezpośrednim kontakcie z klientem i narażenie na zachowania agresywne.
Podobne stanowiska
- kasjer,
- kierownik,
- lekarz,
- pielęgniarka,
- przedstawiciel handlowy,
- nauczyciel chemii,
- farmaceuta szpitalny.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).