Antykwariusz – kod 522101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Antykwariusz skupuje, wycenia i sprzedaje dawne książki, grafiki, mapy, meble, porcelanę, srebra i inne przedmioty kolekcjonerskie. Ocenia ich autentyczność, stan zachowania i wartość rynkową, prowadzi ewidencję i opisy obiektów, przygotowuje aukcje i obsługuje klientów w antykwariacie oraz w sprzedaży internetowej.
Antykwariusz – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe, preferowane z zakresu historii sztuki, bibliotekoznawstwa lub kulturoznawstwa,
- wiedza o rynku antyków, stylach, technikach wykonania i znakach probierczych oraz umiejętność rozpoznawania falsyfikatów,
- znajomość przepisów o ochronie zabytków, w tym zasad wywozu zabytków za granicę,
- znajomość przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy przy transakcjach o wysokiej wartości,
- umiejętność obsługi klienta, negocjacji i sprzedaży internetowej,
- prawo jazdy kat. B – przy dojazdach do klientów na wyceny i odbiór zbiorów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- właściciel antykwariatu,
- sprzedawca w antykwariacie,
- rzeczoznawca antykwaryczny,
- marszand antyków,
- handlarz antykami.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z oceną narządu wzroku i układu ruchu,
- ocena układu oddechowego i skóry przy kontakcie z kurzem i pleśnią na starych przedmiotach, według wskazań lekarza,
- badanie okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym, z okularami korygującymi, jeśli lekarz uzna je za potrzebne,
- ocena zdolności do kierowania pojazdem – gdy antykwariusz prowadzi samochód w ramach obowiązków.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznego przenoszenia i transportu przedmiotów ciężkich i kruchych,
- szkolenie z postępowania w razie napadu i kradzieży oraz z przeciwdziałania praniu pieniędzy,
- szkolenie z postępowania z obiektami zagrzybionymi i zanieczyszczonymi biologicznie,
- zapoznanie z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego lokalu z dużą ilością materiałów palnych.
Środowisko pracy
Antykwariusz pracuje w lokalu handlowym z ekspozycją, zapleczem i magazynem, w którym przechowuje książki, meble i przedmioty czekające na opis lub drobną konserwację. Często sięga po towar z wysokich regałów przy użyciu drabiny, przenosi kartony z książkami i przesuwa meble. Wyjeżdża do mieszkań, strychów i piwnic, z których przejmuje spuścizny i księgozbiory, nierzadko zakurzone, zawilgocone i zagrzybione. Część dnia spędza przy komputerze, fotografując i opisując obiekty do katalogów i sprzedaży online, a przy cennych transakcjach obsługuje klientów z dużą gotówką. Na stanowisku wykorzystuje się:
- lupy, lampy UV i mikroskop do oceny autentyczności;
- waga jubilerska i odczynniki do badania próby metali szlachetnych;
- drabiny i schodki do wysokich regałów;
- wózek transportowy i pasy do przenoszenia mebli;
- komputer, aparat fotograficzny i oświetlenie do zdjęć katalogowych;
- środki do czyszczenia i konserwacji: woski, politury, rozpuszczalniki;
- kasa fiskalna, terminal płatniczy i sejf.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- ręczne przenoszenie kartonów z książkami, mebli i ciężkich przedmiotów,
- upadek z drabiny przy sięganiu do wysokich regałów,
- skaleczenia o stłuczone szkło, porcelanę i ostre krawędzie przedmiotów,
- potknięcie w zastawionych przejściach magazynu i ekspozycji,
- praca przy monitorze ekranowym przy katalogowaniu i sprzedaży internetowej,
- pożar w lokalu z dużą ilością papieru, drewna i tkanin,
- wypadek drogowy podczas dojazdów do klientów.
Czynniki chemiczne:
- kurz i pył papierowy ze starych książek i dokumentów,
- rozpuszczalniki i składniki politur oraz wosków, np. benzyna lakowa i terpentyna,
- kwas azotowy w odczynnikach do badania próby złota i srebra,
- pozostałości dawnych środków konserwujących, np. preparatów z arsenem lub rtęcią w starych zbiorach przyrodniczych i tapicerkach.
Czynniki biologiczne:
- zarodniki grzybów pleśniowych z rodzajów Aspergillus i Penicillium na zawilgoconych książkach i meblach,
- odchody gryzoni i owadów w przedmiotach ze strychów i piwnic.
Czynniki psychofizyczne:
- ryzyko napadu rabunkowego i kradzieży cennych obiektów,
- odpowiedzialność finansowa za wycenę i zakup przedmiotów o wysokiej wartości,
- kontakt z trudnymi klientami i negocjacje cenowe,
- praca w pojedynkę w lokalu i podczas wyjazdów do obcych mieszkań,
- nieregularne przychody i presja sprzedaży.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku antykwariusza.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe i bawełniane – kurz, pleśń, rozpuszczalniki, pozostałości środków konserwujących;
- półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 przy pracy ze zbiorami zakurzonymi i zagrzybionymi – kurz i pył papierowy, zarodniki pleśni, odchody gryzoni;
- okulary ochronne przy pracy z odczynnikami i rozpuszczalnikami – kwas azotowy, rozpuszczalniki;
- rękawice robocze odporne na przecięcia przy rozpakowywaniu i przenoszeniu przedmiotów – skaleczenia, ręczne przenoszenie;
- obuwie zakryte z podeszwą antypoślizgową – upadek z drabiny, potknięcie;
- okulary korygujące do pracy przy monitorze (jeżeli zaleci lekarz) – praca przy monitorze ekranowym.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stabilne drabiny i schodki z platformą i poręczą – upadek z drabiny;
- wózki transportowe i pasy do przenoszenia mebli – ręczne przenoszenie ciężarów;
- wydzielone, wentylowane miejsce z wyciągiem do czyszczenia i konserwacji obiektów – rozpuszczalniki, kwas azotowy, kurz;
- kwarantanna obiektów zagrzybionych w szczelnych workach przed wprowadzeniem do magazynu – zarodniki pleśni, odchody gryzoni;
- system alarmowy, monitoring, sejf i przycisk napadowy – napad rabunkowy, kradzież;
- gaśnice, czujki dymu i zakaz używania otwartego ognia – pożar;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe – praca przy monitorze ekranowym.
Środki organizacyjne
- przenoszenie mebli i ciężkich przedmiotów we dwie osoby lub przez firmę transportową – ręczne przenoszenie ciężarów;
- utrzymanie wolnych przejść i porządku w magazynie – potknięcie, pożar;
- umawianie wycen u klientów z informacją o miejscu wyjazdu dla współpracownika – praca w pojedynkę, wypadek drogowy;
- ograniczenie gotówki w lokalu i płatności bezgotówkowe przy dużych transakcjach – napad rabunkowy;
- procedura wyceny z dokumentowaniem pochodzenia obiektu i konsultacje z rzeczoznawcami – odpowiedzialność finansowa za wycenę;
- wyznaczenie granic negocjacji i zasady obsługi trudnych klientów – kontakt z trudnymi klientami, presja sprzedaży;
- składowanie odczynników w zamkniętej szafce z kartami charakterystyki – kwas azotowy, rozpuszczalniki;
- przerwy w pracy przy monitorze – praca przy monitorze ekranowym.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla antykwariusza.
- czynniki fizyczne – ręczne prace transportowe, praca na drabinie, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – pył papierowy i kurz organiczny, rozpuszczalniki organiczne (benzyna lakowa, terpentyna), kwas azotowy, możliwe pozostałości związków arsenu i rtęci w dawnych zbiorach;
- czynniki biologiczne – alergeny pochodzenia zwierzęcego (odchody gryzoni i owadów), grzyby pleśniowe z rodzajów Aspergillus i Penicillium;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko napadu rabunkowego, praca w pojedynkę, kierowanie pojazdem służbowym, odpowiedzialność materialna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).