Maszynista urządzeń ciepłowniczych elektrowni – kod 313108 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Maszynista urządzeń ciepłowniczych elektrowni obsługuje część ciepłowniczą elektrowni lub elektrociepłowni: wymienniki ciepłownicze zasilane parą upustową, pompy sieciowe i kondensatu, układy stabilizacji ciśnienia, akumulator ciepła i stację uzdatniania wody uzupełniającej. Nadzoruje parametry z nastawni i w terenie, wykonuje łączenia i przełączenia urządzeń, prowadzi obchody, usuwa drobne nieprawidłowości i prowadzi dziennik operacyjny zgodnie z poleceniami dyspozytora ciepła.
Maszynista urządzeń ciepłowniczych elektrowni – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne o profilu energetycznym, mechanicznym lub cieplnym,
- świadectwo kwalifikacyjne URE grupy 2 w zakresie eksploatacji urządzeń i sieci cieplnych,
- świadectwo kwalifikacyjne grupy 1 przy obsłudze napędów elektrycznych pomp, jeśli wymaga tego zakres obowiązków,
- znajomość instrukcji eksploatacji urządzeń ciepłowniczych i schematów technologicznych bloku,
- umiejętność obsługi systemu sterowania DCS,
- gotowość do pracy zmianowej w systemie czterobrygadowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- maszynista ciepłownictwa,
- operator węzła ciepłowniczego elektrowni,
- maszynista wymienników ciepłowniczych,
- maszynista stacji ciepłowniczej,
- operator urządzeń ciepłowniczych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas powyżej wartości dopuszczalnych,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy obsłudze armatury na podestach.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z instrukcji organizacji bezpiecznej pracy i poleceń pisemnych,
- ćwiczenia z postępowania w stanach awaryjnych, w tym przy rozszczelnieniu rurociągu pary,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania chemikaliów w stacji uzdatniania wody,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i udzielania pierwszej pomocy przy oparzeniach.
Środowisko pracy
Maszynista urządzeń ciepłowniczych elektrowni pracuje w hali wymienników i pomp, na podestach przy armaturze, w stacji uzdatniania wody oraz w nastawni, gdzie śledzi parametry na monitorach systemu DCS. W hali panuje hałas pomp i zaworów redukcyjnych, podwyższona temperatura i wilgotność, a rurociągi pary i wody sieciowej mają temperaturę przekraczającą 100°C i wysokie ciśnienie. Praca odbywa się w ruchu ciągłym, w systemie zmianowym, z nocami i świętami, a w sezonie grzewczym zakład odpowiada za dostawy ciepła dla miasta. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wymienniki ciepłownicze, podgrzewacze szczytowe i akumulator ciepła;
- pompy sieciowe, kondensatu i uzupełniające z napędami elektrycznymi;
- armatura odcinająca, regulacyjna i zawory bezpieczeństwa;
- stacja uzdatniania wody z dozowaniem wodorotlenku sodu, kwasu solnego i fosforanów;
- system sterowania DCS, monitory i łączność radiowa;
- klucze do armatury, przenośne mierniki i termometry.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia parą i gorącą wodą przy rozszczelnieniu rurociągów i armatury,
- rozerwanie rurociągu lub zbiornika pod ciśnieniem,
- hałas pomp, zaworów redukcyjnych i wydmuchów pary,
- mikroklimat gorący w hali wymienników,
- upadek z podestów i drabin przy obsłudze armatury,
- poślizgnięcie na mokrych i zaolejonych posadzkach,
- pochwycenie przez wirujące elementy pomp i sprzęgieł,
- porażenie prądem przy napędach i rozdzielnicach,
- długotrwała praca przy monitorach systemu sterowania.
Czynniki chemiczne:
- wodorotlenek sodu – działanie żrące,
- kwas solny i jego opary,
- oleje smarne i hydrauliczne,
- włókna mineralne z izolacji termicznej rurociągów.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa i w porze nocnej,
- odpowiedzialność za ciągłość dostaw ciepła dla odbiorców,
- stres w stanach awaryjnych i przy szybkich przełączeniach,
- monotonia nadzoru parametrów w nastawni,
- praca w pojedynkę podczas obchodów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku maszynisty urządzeń ciepłowniczych elektrowni.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież ochronna trudnopalna, rękawice termoodporne i osłona twarzy – oparzenia, rozerwanie pod ciśnieniem;
- ochronniki słuchu – hałas;
- kask i obuwie z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie, upadek z wysokości;
- przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów – wirujące elementy;
- rękawice kwasoodporne, gogle i fartuch chemoodporny – wodorotlenek sodu, kwas solny;
- rękawice nitrylowe przy pracy z olejami – oleje;
- półmaska FFP2 przy pracach przy izolacji termicznej – włókna mineralne;
- lekka, przewiewna odzież robocza – mikroklimat gorący.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- izolacja termiczna rurociągów i osłony kołnierzy armatury – oparzenia;
- zawory bezpieczeństwa, automatyka zabezpieczeniowa i urządzenia podlegające dozorowi UDT – rozerwanie pod ciśnieniem;
- wyciszenie zaworów redukcyjnych i tłumiki wydmuchów – hałas;
- wentylacja mechaniczna hali i klimatyzowana nastawnia – mikroklimat gorący, kwas solny;
- podesty z barierkami i drabiny z kabłąkami – upadek z wysokości;
- osłony sprzęgieł i wałów pomp – wirujące elementy;
- rozdzielnice z blokadami i wyłącznikami różnicowoprądowymi – porażenie;
- natryski bezpieczeństwa i płuczki do oczu w stacji uzdatniania – wodorotlenek sodu, kwas solny;
- tace ociekowe i sorbenty przy pompach – oleje, poślizgnięcie;
- ergonomiczne stanowiska w nastawni z monitorami – monitor, monotonia.
Środki organizacyjne
- polecenia pisemne i procedura odstawienia, odpowietrzenia i rozprężenia urządzeń przed pracami – oparzenia, rozerwanie pod ciśnieniem, wirujące elementy, porażenie;
- instrukcje postępowania w stanach awaryjnych i ćwiczenia zmian – stres, odpowiedzialność;
- rotacja zadań między nastawnią a obchodem w terenie – monotonia, monitor;
- łączność radiowa i kontrola obecności podczas obchodów – praca w pojedynkę;
- ograniczanie czasu pracy w hałasie i gorącu z przerwami w nastawni – hałas, mikroklimat gorący;
- harmonogram zmian zgodny z wymaganiami odpoczynku dobowego – praca w nocy;
- stosowanie chemikaliów według kart charakterystyki – wodorotlenek sodu, kwas solny, oleje;
- bieżące uzupełnianie izolacji termicznej przez wykonawców zewnętrznych – włókna mineralne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla maszynisty urządzeń ciepłowniczych elektrowni.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy monitorze ekranowym;
- czynniki chemiczne – wodorotlenek sodu, kwas solny, oleje mineralne, włókna mineralne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa urządzeń ciśnieniowych i cieplnych, obsługa urządzeń elektroenergetycznych, praca zmianowa w porze nocnej, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
- pracownik elektrociepłowni,
- palacz kotłów,
- elektroenergetyk,
- monter kotłów i zbiorników,
- technik utrzymania ruchu.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).