Strażnik miejski – kod 541312 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Strażnik gminny / miejski”. Strażnik miejski patroluje ulice, parki i osiedla, pilnuje przestrzegania przepisów porządkowych, kontroluje parkowanie i ruch drogowy, wystawia mandaty oraz reaguje na zakłócanie porządku publicznego, interweniując wobec osób łamiących prawo.
Strażnik miejski – wymagania w stosunku do pracownika
- obywatelstwo polskie, niekaralność i nieposzlakowana opinia,
- wykształcenie co najmniej średnie,
- orzeczenie lekarskie i psychologiczne o zdolności fizycznej i psychicznej do pracy na stanowisku strażnika,
- ukończone szkolenie podstawowe strażników gminnych (miejskich),
- prawo jazdy kat. B,
- sprawność fizyczna i odporność na stres.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- strażnik gminny,
- funkcjonariusz straży miejskiej,
- starszy strażnik straży miejskiej,
- patrolowy straży miejskiej,
- inspektor straży miejskiej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie psychologiczne i ocena zdolności do służby,
- badanie okulistyczne i słuchu,
- ocena zdolności do kierowania pojazdem służbowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie podstawowe i doskonalące strażników, w tym z zakresu używania środków przymusu bezpośredniego,
- szkolenie z samoobrony i technik interwencji,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Strażnik pracuje głównie w terenie, pieszo, rowerem lub w radiowozie, w systemie zmianowym obejmującym noce, weekendy i święta. Patroluje ulice, targowiska, parki i okolice szkół, kontroluje parkowanie, przeprowadza interwencje wobec osób nietrzeźwych, agresywnych i bezdomnych, odławia zwierzęta bezdomne i uczestniczy w zabezpieczeniu imprez. Pracę w terenie uzupełnia dokumentacja w komputerze i obsługa monitoringu miejskiego. Na stanowisku wykorzystuje się:
- radiowóz lub rower służbowy;
- radiotelefon i telefon służbowy;
- kajdanki, pałka służbowa i ręczny miotacz gazu;
- kamera nasobna i urządzenia rejestrujące;
- urządzenia do pomiaru prędkości i blokady na koła;
- latarka, apteczka i kamizelka odblaskowa;
- komputer z terminalem do wystawiania mandatów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- agresja fizyczna osób, wobec których prowadzona jest interwencja,
- potrącenie przez pojazd przy kontroli ruchu i parkowania,
- wypadek drogowy w trakcie patrolu radiowozem,
- poślizgnięcie, potknięcie i upadek w terenie, na nierównym podłożu i lodzie,
- narażenie na niekorzystne warunki atmosferyczne – mróz, upał, deszcz,
- hałas uliczny i zdarzeń masowych,
- pogryzienie przez psa lub zwierzę bezdomne,
- urazy przy obezwładnianiu i użyciu środków przymusu.
Czynniki chemiczne:
- spaliny samochodowe przy pracy na ruchliwych ulicach,
- gaz drażniący przypadkowo uwolniony podczas interwencji.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z krwią i płynami ustrojowymi osób poszkodowanych i nietrzeźwych,
- kontakt z odpadami i zanieczyszczeniami przy interwencjach wobec bezdomnych.
Czynniki psychofizyczne:
- stres związany z agresją, groźbami i konfliktami z mieszkańcami,
- praca zmianowa i nocna,
- długotrwałe stanie i chodzenie podczas patrolu,
- obciążenie psychiczne po zdarzeniach z udziałem poszkodowanych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku strażnika miejskiego.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka odblaskowa – potrącenie przez pojazd;
- odzież i obuwie dostosowane do pory roku – warunki atmosferyczne, poślizgnięcie, upadek;
- kamizelka kuloodporna i ochraniacze – agresja fizyczna, obezwładnianie;
- rękawice ochronne jednorazowe i antyprzecięciowe – kontakt z krwią, kontakt z odpadami;
- ochronniki słuchu – hałas przy zabezpieczeniu imprez;
- maska ochronna do używania przy zadymieniu lub gazie – gaz drażniący, spaliny;
- rękawice i ochraniacze przy odławianiu – pogryzienie przez psa, zwierzę.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- radiotelefon, kamera nasobna i monitoring miejski – agresja fizyczna, stres;
- radiowóz z sygnałami, systemem łączności i sprawnymi hamulcami – wypadek drogowy w patrolu;
- wyposażenie do bezpiecznego odławiania zwierząt – pogryzienie przez zwierzę;
- apteczka i zestaw do pierwszej pomocy – krew, urazy przy obezwładnianiu.
Środki organizacyjne
- patrole co najmniej dwuosobowe – agresja, wsparcie w trudnych interwencjach, obezwładnianie;
- ustawianie się poza pasem jezdni i oznakowanie miejsca kontroli – potrącenie przez pojazd;
- szkolenia z technik interwencji i samoobrony – urazy przy obezwładnianiu, agresja;
- planowanie tras, odpoczynek kierowcy i bezpieczna jazda – wypadek w patrolu;
- ograniczenie czasu pracy w złych warunkach pogodowych, ciepłe napoje i miejsca ogrzewania – warunki atmosferyczne;
- rotacja stanowisk i ograniczenie czasu ekspozycji – hałas;
- procedura postępowania ze zwierzętami bezdomnymi – pogryzienie przez zwierzę;
- procedura postępowania po kontakcie z krwią i odpadami – kontakt z krwią, kontakt z odpadami;
- użycie gazu tylko po przeszkoleniu i zgodnie z procedurą – gaz drażniący;
- prawidłowy grafik zmian z okresami odpoczynku – praca zmianowa i nocna;
- przerwy w patrolu i zmiana aktywności – długotrwałe stanie i chodzenie;
- szkolenia z radzenia sobie ze stresem, wsparcie psychologiczne i omówienia po interwencjach – stres, wsparcie;
- oczyszczanie i posypywanie piaskiem stref patrolu, dobór trasy – poślizgnięcie, upadek.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla strażnika miejskiego.
- czynniki fizyczne – hałas, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych, wysiłek fizyczny;
- czynniki chemiczne – spaliny, gazy drażniące (ekspozycja okazjonalna);
- czynniki biologiczne – kontakt z krwią, odpadami i zwierzętami;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa i nocna, stres, kontakt z osobami agresywnymi, kierowanie pojazdem służbowym, ruch drogowy.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).