Modelarz wyrobów plecionkarskich – kod 731704 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Modelarz wyrobów plecionkarskich projektuje i wykonuje wzorcowe egzemplarze koszy, mebli, lamp, osłonek i dekoracji z wikliny, rattanu, trzciny, sitowia i włókien sztucznych. Opracowuje kształt, splot i konstrukcję wyrobu, buduje formy i szablony, ustala normy zużycia materiału oraz przekazuje gotowy model i instrukcję wykonania plecionkarzom w produkcji.
Modelarz wyrobów plecionkarskich – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie koszykarz-plecionkarz albo technik technologii drewna, z wieloletnią praktyką w plecionkarstwie,
- znajomość wszystkich podstawowych splotów i materiałów plecionkarskich,
- umiejętność rysunku technicznego i projektowania, także w programach graficznych,
- umiejętność obsługi narzędzi stolarskich do wykonywania form i szkieletów,
- zmysł plastyczny i zdolność przewidywania wytrzymałości wyrobu.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- projektant wyrobów wikliniarskich,
- wzorcownik plecionkarstwa,
- modelarz wyrobów z wikliny,
- projektant mebli wiklinowych,
- mistrz plecionkarstwa.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena układu ruchu kończyn górnych i kręgosłupa,
- ocena stanu skóry rąk przy kontakcie z namoczonym materiałem i lakierami.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z obsługi elektronarzędzi i maszyn do obróbki drewna,
- szkolenie z postępowania z lakierami, bejcami i środkami do bielenia,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Modelarz pracuje w dziale wzorcowni zakładu wikliniarskiego, w spółdzielni rękodzieła lub w pracowni projektowej – w Polsce zwłaszcza w regionach z tradycją wikliniarską, takich jak okolice Rudnika nad Sanem i Nowego Tomyśla. Część czasu spędza przy desce kreślarskiej lub komputerze, ale większość pracy to ręczne wyplatanie prototypów: moczenie i parzenie wikliny, gięcie rattanu nad parą, budowa szkieletów z drewna i drutu, łączenie gwoździkami i klejem. Pracuje w wilgotnej pracowni, w pozycji siedzącej lub klęczącej nad wyrobem, wykonując silne ruchy chwytne. Gotowe wzory lakieruje się lub bejcuje. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wiklina korowana i niekorowana, rattan, trzcina, sitowie, włókna z tworzyw;
- kadzie do moczenia i parowniki do gięcia;
- noże plecionkarskie, szydła, przecinaki, sekatory, kołki do ubijania;
- formy i kopyta drewniane, młotki, zszywacze i gwoździarki;
- wiertarki, wkrętarki i piły do szkieletów;
- lakiery, bejce i środki do bielenia wikliny;
- komputer z programem graficznym.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia i ukłucia nożami, szydłami i końcówkami prętów,
- urazy oczu odskakującymi prętami wikliny i rattanu,
- oparzenia parą i gorącą wodą przy gięciu materiału,
- stały kontakt rąk z wodą i namoczonym materiałem,
- urazy przy obsłudze pił, wiertarek i gwoździarek,
- pył drzewny i roślinny przy cięciu i szlifowaniu,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce przy kadziach.
Czynniki chemiczne:
- lakiery i bejce rozpuszczalnikowe,
- środki do bielenia i siarkowania wikliny (nadtlenek wodoru, dwutlenek siarki).
Czynniki psychofizyczne:
- silne, powtarzalne ruchy chwytne palców i nadgarstków,
- praca w pozycjach wymuszonych – siedzącej, pochylonej i klęczącej,
- odpowiedzialność za opracowanie wzoru i presja terminów kolekcji,
- praca przy monitorze przy projektowaniu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku modelarza wyrobów plecionkarskich.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne z wyczuciem palców i naparstki – skaleczenie, wilgoć;
- okulary ochronne – urazy oczu, elektronarzędzia;
- rękawice termoodporne przy gięciu nad parą – oparzenie;
- półmaska przeciwpyłowa P2 – pył;
- półmaska z pochłaniaczem par organicznych przy lakierowaniu – lakiery, środki do bielenia;
- nakolanniki i fartuch wodoodporny – pozycja wymuszona, wilgoć.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wydzielone, wentylowane stanowisko lakierowania – lakiery;
- szczelne komory do siarkowania z wentylacją wyciągową – środki do bielenia;
- parowniki z zabezpieczeniem i osłoną – oparzenie;
- stoły i obrotnice do wyplatania o regulowanej wysokości – pozycja wymuszona, ruchy powtarzalne;
- elektronarzędzia z osłonami i wyłącznikami różnicowoprądowymi – elektronarzędzia;
- odkurzacz przemysłowy i odciąg przy maszynach – pył;
- posadzka antypoślizgowa przy kadziach – poślizgnięcie;
- stanowisko komputerowe zgodne z wymaganiami ergonomii – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- przerwy i przeplatanie wyplatania z pracą projektową – ruchy powtarzalne, pozycja wymuszona, praca przy monitorze;
- harmonogram prac nad kolekcją z rezerwą czasu – praca twórcza;
- ochrona skóry rąk – kremy i rękawice po pracy z mokrym materiałem – wilgoć;
- instrukcje stanowiskowe i karty charakterystyki – lakiery, środki do bielenia, elektronarzędzia;
- porządek na stanowisku i przechowywanie narzędzi ostrych w futerałach – skaleczenie, urazy oczu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla modelarza wyrobów plecionkarskich.
- czynniki fizyczne – pył drewna i pył roślinny, praca w wilgotnym środowisku;
- czynniki chemiczne – rozpuszczalniki organiczne (lakiery i bejce), dwutlenek siarki, nadtlenek wodoru;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – powtarzalne ruchy rąk o dużej sile, praca w pozycjach wymuszonych, praca przy monitorze ekranowym, posługiwanie się ostrymi narzędziami.
Podobne stanowiska
- stolarz galanterii drzewnej,
- gięciarz drewna,
- wytwórca abażurów,
- tapicer meblowy,
- stolarz mebli artystycznych i wzorcowych.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).