Ratownik na basenie – kod 541906 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Ratownik wodny”. Ratownik na basenie zapewnia bezpieczeństwo osób korzystających z pływalni krytej lub odkrytej – obserwuje czaszę i niecki, reaguje na zagrożenia, ratuje tonących, udziela pierwszej pomocy i egzekwuje regulamin. Prowadzi dokumentację, kontroluje stan sprzętu ratowniczego oraz podstawowe parametry wody i hali.
Ratownik na basenie – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia ratownika wodnego wynikające z ustawy o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (kurs i egzamin);
- aktualne zaświadczenie z kwalifikowanej pierwszej pomocy;
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy ratownika;
- bardzo dobra kondycja i umiejętności pływackie, w tym ratowanie z głębi wody;
- informacja z rejestru sprawców przestępstw na tle seksualnym przy pracy z osobami niepełnoletnimi;
- znajomość regulaminu pływalni i planu ewakuacji obiektu.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- ratownik pływalni,
- ratownik w parku wodnym,
- ratownik krytej pływalni,
- ratownik obiektu basenowego,
- ratownik czuwający przy nieckach basenowych.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badania narządu wzroku, słuchu i układu krążenia;
- badania skóry i uszu zgodnie ze skierowaniem lekarza medycyny pracy;
- badania sanitarno-epidemiologiczne, jeśli zaleci je lekarz lub wymagają przepisy.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy obejmujący regulamin pływalni i zasady alarmowania,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- regularne ćwiczenia z ratownictwa wodnego i resuscytacji krążeniowo-oddechowej,
- szkolenie z kwalifikowanej pierwszej pomocy i obsługi automatycznego defibrylatora,
- szkolenie z zasad bezpiecznego postępowania ze środkami do uzdatniania wody.
Środowisko pracy
Ratownik pracuje przy nieckach pływalni krytej lub odkrytej, na brzegu, na podwyższonym stanowisku obserwacyjnym i w wodzie podczas akcji ratunkowej. Hala basenowa charakteryzuje się podwyższoną temperaturą i wilgotnością powietrza, zapachem związków chloru i głośnymi dźwiękami odbitymi od ścian. Praca jest zmianowa, w tym wieczorami i w weekendy, w kontakcie z dziećmi i dorosłymi użytkownikami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- koło i pas ratunkowy, tyczki i deskę ratowniczą;
- zestaw do resuscytacji z workiem samorozprężalnym i automatycznym defibrylatorem;
- apteczkę pierwszej pomocy i nosze lub deskę ortopedyczną;
- gwizdek, megafon i łączność z recepcją;
- urządzenia do pomiaru parametrów wody i powietrza w hali;
- stanowisko obserwacyjne, np. wysoką ławkę ratowniczą.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- utonięcie lub zachłyśnięcie wodą przy akcji ratowniczej;
- poślizg i upadek na mokrej posadzce;
- porażenie prądem w warunkach dużej wilgotności;
- wysoka temperatura i wilgotność powietrza w hali basenowej;
- hałas odbijający się od ścian hali;
- uderzenie o dno, ściankę niecki lub trampolinę przy skoku do wody;
- promieniowanie UV na pływalni odkrytej.
Czynniki chemiczne:
- chlor i produkty jego reakcji w powietrzu hali, w tym chloraminy;
- kontakt ze środkami do uzdatniania wody, jak podchloryn sodu lub kwasy.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przez wodę i powierzchnie, grzybice stóp i skóry;
- kontakt z krwią i wydzielinami poszkodowanego przy udzielaniu pomocy.
Czynniki psychofizyczne:
- stres związany z odpowiedzialnością za życie osób kąpiących się;
- długotrwałe stanie i wymuszona koncentracja uwagi na lustrze wody;
- konflikty z użytkownikami lekceważącymi regulamin;
- praca zmianowa, w tym wieczorami i w weekendy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ratownika na basenie.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie antypoślizgowe do chodzenia po mokrej posadzce – poślizg, grzybice;
- strój ratowniczy i okulary do pływania z filtrem – promieniowanie UV, chlor;
- rękawiczki jednorazowe oraz maseczka do sztucznego oddychania – kontakt z krwią;
- okulary i rękawice ochronne przy pracy ze środkami chemicznymi – środki do uzdatniania wody, chlor;
- ochronniki słuchu w razie potrzeby przy długotrwałym narażeniu – hałas;
- nakrycie głowy i krem z filtrem UV – promieniowanie UV.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- antypoślizgowa posadzka i drenaż wokół niecek – poślizg;
- wentylacja i klimatyzacja hali z kontrolą wilgotności – mikroklimat, chlor;
- instalacje elektryczne z wyłącznikami różnicowoprądowymi i uziemieniem – porażenie prądem;
- sprzęt ratowniczy i defibrylator łatwo dostępny, regularnie sprawdzany – utonięcie, kontakt z krwią;
- wyraźne oznaczenie głębokości i miejsc zakazu skoków – uderzenie przy skoku;
- magazyn środków chemicznych z wentylacją i dozowniki automatyczne – środki do uzdatniania wody, chlor;
- odpowiednio wysokie stanowisko obserwacyjne z pełnym widokiem na nieckę – koncentracja, utonięcie;
- akustyczne wygłuszenie hali – hałas;
- zadaszenia i cień przy pływalniach odkrytych – promieniowanie UV.
Środki organizacyjne
- liczba ratowników dostosowana do liczby korzystających i powierzchni niecek – utonięcie, stres;
- rotacja stanowisk i przerwy w obserwacji lustra wody – koncentracja, mikroklimat;
- regularne ćwiczenia ratownictwa i resuscytacji – utonięcie, stres;
- egzekwowanie regulaminu, zakaz biegania i skoków w niedozwolonych miejscach – poślizg, uderzenie przy skoku, konflikty;
- procedury postępowania ze środkami chemicznymi i instrukcje stanowiskowe – środki do uzdatniania wody, chlor;
- procedura postępowania po kontakcie z krwią i dezynfekcja – kontakt z krwią, grzybice;
- harmonogram z odpoczynkiem dobowym i tygodniowym – praca zmianowa;
- nawodnienie i krótkie wyjście z hali – mikroklimat, hałas;
- wyłączenie urządzeń elektrycznych przy awarii – porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ratownika na basenie.
- czynniki fizyczne – wysoka temperatura i wilgotność powietrza, hałas, promieniowanie UV na pływalniach odkrytych;
- czynniki chemiczne – chlor i chloraminy, środki do uzdatniania wody;
- czynniki biologiczne – zakażenia przez wodę i powierzchnie (grzybice), kontakt z krwią przy udzielaniu pomocy;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wodzie i przy wodzie, wysiłek fizyczny, koncentracja uwagi, praca zmianowa, zagrożenie utonięciem, stres.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).