Pracownik wodociągów – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Monter sieci wodnych i kanalizacyjnych” – kod 712612. Pracownik wodociągów utrzymuje sieć wodociągową: usuwa awarie i wycieki, wymienia przyłącza, hydranty i zasuwy, płucze sieć, montuje wodomierze oraz odczytuje ich wskazania i bierze udział w robotach ziemnych przy rurociągach.
Pracownik wodociągów – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie techniczne (np. technik inżynierii sanitarnej, monter sieci i instalacji sanitarnych) albo doświadczenie przy sieciach wodnych,
- aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy w wykopach, na wysokości i w przestrzeniach zamkniętych,
- umiejętność czytania map sieci i dokumentacji powykonawczej,
- prawo jazdy kat. B, a przy obsłudze koparko-ładowarki lub samochodu ciężarowego – uprawnienia odpowiednie do pojazdu,
- gotowość do pracy w systemie dyżurów awaryjnych, także w nocy i w święta.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- monter sieci wodociągowych,
- konserwator sieci wodociągowej,
- pracownik grupy awaryjnej wodociągów,
- monter armatury wodociągowej,
- wodociągowiec.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie do pracy na wysokości (przy pracach przy zbiornikach i wieżach ciśnień),
- badanie do pracy w przestrzeniach zamkniętych i o ograniczonej wentylacji (studnie, komory),
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych – gdy praca wiąże się z kontaktem z wodą przeznaczoną do spożycia i zleca je pracodawca lub sanepid,
- ocena zdolności do kierowania pojazdem służbowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z prac w przestrzeniach zamkniętych (studzienki, komory zasuw) i asekuracji,
- szkolenie z zabezpieczania wykopów i organizacji robót prowadzonych w pasie drogowym,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie z postępowania z chlorem i środkami dezynfekcyjnymi, jeżeli dezynfekuje się sieć.
Środowisko pracy
Pracownik wodociągów wykonuje większość zadań w terenie – przy drogach, chodnikach i na posesjach klientów, w wykopach, komorach zasuw i studniach wodomierzowych. Awarie usuwa niezależnie od pory roku i pogody, nierzadko w nocy i w mokrym, zimnym wykopie, w pobliżu ruchu pojazdów. Do obiektów (hydrofornie, zbiorniki) dojeżdża samochodem służbowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łopaty, kilofy i młoty pneumatyczne;
- koparko-ładowarka i mini koparka;
- pompy do odwadniania wykopów;
- klucze do zasuw i hydrantów, narzędzia do cięcia i łączenia rur;
- agregaty prądotwórcze i oświetleniowe;
- wykrywacze wycieków i lokalizatory sieci;
- detektory gazów do przestrzeni zamkniętych;
- samochód służbowy z wyposażeniem awaryjnym.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zasypanie lub obsunięcie ścian wykopu,
- upadek do wykopu, do studzienki lub z drabiny,
- potrącenie przez pojazd przy pracy w pasie drogowym,
- uderzenie lub przygniecenie rurami, zasuwami i hydrantami,
- zalanie wodą pod ciśnieniem przy awarii i poślizg na mokrym podłożu,
- porażenie prądem przy pracy z agregatami i pompami zanurzeniowymi,
- hałas i drgania młotów pneumatycznych i koparki,
- chłód, wilgoć i praca w wodzie przy awariach zimą,
- uszkodzenie sieci uzbrojenia podziemnego (gaz, energetyka) przy robotach ziemnych.
Czynniki chemiczne:
- niedobór tlenu i gazy (siarkowodór, metan, dwutlenek węgla) w zamkniętych komorach i studniach,
- chlor i preparaty dezynfekcyjne przy dezynfekcji sieci i zbiorników.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z wodą skażoną, błotem i osadami (bakterie, pasożyty, leptospiroza),
- ukąszenia gryzoni i owadów w studzienkach i komorach.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie rur, zasuw i sprzętu oraz praca w pozycji wymuszonej w wykopie,
- stres i presja czasu przy awarii dużej magistrali i w kontakcie z odbiorcami,
- praca w dyżurach i w nocy, zaburzenia rytmu snu i odpoczynku.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika wodociągów.
Środki ochrony indywidualnej
- kask ochronny – uderzenie, spadające przedmioty;
- odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie przez pojazd;
- obuwie ochronne gumowe z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – poślizg, uderzenie stopy, wilgoć, chłód;
- spodniobuty lub kombinezon wodoodporny – praca w wodzie, wilgoć, chłód;
- rękawice ochronne i chemoodporne – skaleczenia rąk, chlor, preparaty dezynfekcyjne, kontakt z wodą skażoną;
- ochronniki słuchu – hałas młotów pneumatycznych i koparki;
- szelki bezpieczeństwa z liną asekuracyjną – upadek do studzienki;
- okulary lub osłona twarzy oraz maska z filtrem lub aparat izolujący – chlor, gazy w komorach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- rozparcie lub szalunek wykopu oraz odsunięcie urobku od krawędzi – zasypanie, obsunięcie ścian wykopu;
- barierki, tablice i oświetlenie wokół wykopu – upadek do wykopu, potrącenie przez pojazd;
- oznakowanie robót w pasie drogowym zgodnie z projektem organizacji ruchu – potrącenie przez pojazd;
- drabiny, trójnogi i wciągarki do asekuracji przy zejściu do komór – upadek, praca w przestrzeni zamkniętej;
- wentylacja mechaniczna i detektor wielogazowy przed wejściem do komory – niedobór tlenu, siarkowodór, metan, dwutlenek węgla;
- pompy odwadniające i podesty – zalanie wodą, poślizg, praca w wodzie;
- wyłączniki różnicowoprądowe i sprawne przewody agregatów i pomp – porażenie prądem;
- narzędzia z amortyzacją drgań i dźwigi lub podnośniki do rur – drgania, hałas, dźwiganie, uderzenie rurami;
- wyznaczenie przebiegu sieci przed pracami (mapy, wykrywacz) i kopanie ręczne w pobliżu uzbrojenia – uszkodzenie sieci uzbrojenia podziemnego;
- zamknięte magazynowanie i dozowniki środków dezynfekcyjnych – chlor, preparaty dezynfekcyjne.
Środki organizacyjne
- praca w zespole co najmniej dwuosobowym z osobą asekurującą na powierzchni – wejście do przestrzeni zamkniętej, upadek do studzienki;
- pisemne polecenie na pracę szczególnie niebezpieczną w komorach i studniach – niedobór tlenu, gazy;
- wydzielenie stref pracy i nadzór nad robotami ziemnymi – zasypanie wykopu, uderzenie przez elementy;
- zasady higieny po pracy: mycie rąk, szczepienie ochronne wg zaleceń lekarza – kontakt z wodą skażoną, ukąszenia gryzoni i owadów;
- limity czasu pracy w wodzie, ciepłe pomieszczenie socjalne i napoje – chłód, wilgoć;
- przenoszenie rur i zasuw we dwie osoby lub z użyciem sprzętu – dźwiganie, praca w pozycji wymuszonej;
- rotacja zadań i przerwy przy pracach ręcznych – drgania, hałas;
- regulamin dyżurów z odpoczynkiem po akcji awaryjnej oraz instrukcje komunikacji z odbiorcami – stres, praca w nocy i w dyżurach;
- instruktaż bezpiecznej pracy z agregatami i pompami – porażenie prądem, zalanie wodą.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika wodociągów.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne, zimno, wilgoć, praca w wodzie;
- czynniki chemiczne – chlor i preparaty dezynfekcyjne, gazy w komorach i studniach (siarkowodór, metan, dwutlenek węgla);
- czynniki biologiczne – bakterie i pasożyty w wodzie i osadach, ukąszenia zwierząt;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wykopach, praca na wysokości, praca w przestrzeniach zamkniętych, kierowanie pojazdem, praca w nocy i w dyżurach.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).