Operator dźwigu towarowego – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), stanowisku temu odpowiada zawód „Dźwigowy (windziarz)” – kod 962104. Operator dźwigu towarowego zajmuje się sterowaniem dźwigiem towarowo-osobowym, szpitalnym lub budowlanym towarowo-osobowym. Potocznie dźwigi nazywane są windami. Służą do przemieszczania ładunków i/lub ludzi na określone poziomy. Obowiązkiem operatora jest m.in.: przewożenie ładunków w odpowiedni sposób, sprawdzanie, czy przewożone osoby stoją w bezpiecznej odległości od ścian szybu (w przypadku gdy dźwig posiada tylko drzwi szybowe), nieprzekraczanie udźwigu urządzenia oraz nie przewożenie większej liczby osób niż wskazał producent, sprawdzanie stanu technicznego.
Wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zaświadczenie kwalifikacyjne uprawniające do obsługi dźwigów, wydawane przez Urząd Dozoru Technicznego),
- kwalifikacje (zależnie od wymagań pracodawcy).
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- dźwigowy (windziarz),
- windziarz,
- dźwigowy,
- obsługa dźwigu towarowego,
- operator windy towarowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe (dla operatorów dźwigów).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Operator dźwigu – środowisko pracy
Operator dźwigu wykonuję pracę m.in.: w zakładach produkcyjnych, magazynach, hurtowniach, dokach, portach, podczas prac budowlanych i remontowych, niemal w każdej gałęzi przemysłu, w której niezbędne jest przemieszczanie ładunków i/lub ludzi na określone poziomy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie lub przygniecenie przez przemieszczające się przedmioty czy też pojazdy,
- upadek na różnych poziomach,
- uderzenie o nieruchome elementy,
- przytrzaśnięcie drzwiami szybu,
- wciągnięcie pomiędzy kabinę i szyb,
- poślizgnięcie,
- potknięcie,
- kontakt z ostrymi krawędziami i elementami,
- hałas,
- mikroklimat,
- wibracje,
- porażenie energią elektryczną,
- pożar.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- stres,
- obciążenie dynamiczne.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora dźwigu towarowego.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm ochronny w strefach transportu i na budowie – uderzenie lub przygniecenie przez przemieszczające się przedmioty, uderzenie o nieruchome elementy;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie przez ładunek, poślizgnięcie, potknięcie;
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i przetarcie – kontakt z ostrymi krawędziami i elementami;
- kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – uderzenie lub przygniecenie przez pojazdy w strefach transportu;
- odzież robocza dostosowana do warunków otoczenia – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sprawne blokady i wyłączniki krańcowe drzwi szybowych oraz aktualne przeglądy konserwacyjne i badania UDT dźwigu – przytrzaśnięcie drzwiami szybu, wciągnięcie pomiędzy kabinę i szyb;
- czytelne oznaczenie udźwigu i dopuszczalnej liczby osób – przeciążenie urządzenia, przygniecenie przez ładunek;
- prawidłowe oświetlenie przystanków i kabiny oraz równe progi wejściowe – potknięcie, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie, upadek na różnych poziomach;
- instalacja elektryczna dźwigu z aktualnymi pomiarami ochronnymi – porażenie energią elektryczną;
- łączność awaryjna w kabinie (interkom, przycisk alarmowy) – stres, sytuacje awaryjne;
- gaśnica w pobliżu maszynowni i na przystankach – pożar;
- amortyzacja i konserwacja zespołów napędowych – wibracje, hałas.
Środki organizacyjne
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT oraz instruktaż stanowiskowy – wszystkie zagrożenia związane z obsługą dźwigu;
- przestrzeganie instrukcji obsługi: kontrola rozmieszczenia ładunku i zakaz przekraczania udźwigu – przygniecenie przez przemieszczające się przedmioty;
- codzienna kontrola stanu technicznego przed rozpoczęciem pracy i zgłaszanie usterek – przytrzaśnięcie drzwiami szybu, porażenie energią elektryczną;
- utrzymanie porządku na przystankach i drogach dojścia – potknięcie, poślizgnięcie;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- procedury awaryjne i łączność ze służbami konserwacyjnymi – stres.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora dźwigu towarowego.
- czynniki fizyczne – hałas i drgania od zespołów napędowych, zmienny mikroklimat (szyby i maszynownie, dźwigi budowlane na zewnątrz), prąd elektryczny;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa urządzenia transportu bliskiego wymagająca zaświadczenia kwalifikacyjnego UDT, badania dla operatorów dźwigów obejmujące ocenę widzenia, słuchu i sprawności psychoruchowej, ręczne prace transportowe przy załadunku i rozładunku kabiny, praca w sąsiedztwie drzwi szybowych i strefy ruchu kabiny, odpowiedzialność za bezpieczeństwo przewożonych osób, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- operator koparki,
- operator suwnicy,
- operator wózka jezdniowego,
- operator żurawia,
- pracownik budowlany,
- spawacz.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).