Krojczy – kod 753202 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Krojczy to pracownik zakładu krawieckiego lub przedsiębiorstwa wytwarzającego produkty odzieżowe, którego głównym zadaniem jest wykrawanie elementów z materiału według określonych schematów, szkiców, lub szablonów.
Krojczy – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy);
- kwalifikacje (posiadanie wykształcenia krawieckiego lub odpowiednich zdolności manualnych, wykształcenie co najmniej zawodowe).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Krojczy – środowisko pracy
Miejscem pracy krojczego jest przestrzeń zakładu krawieckiego lub hali produkcyjnej przedsiębiorstw wytwarzających produkty odzieżowe i galanteryjne. Zawód ten wiąże się z wielokrotnym powtarzaniem prostych czynności w tej samej pozycji, co może powodować poczucie monotonii. Na stanowisku pracy wykorzystuje się m.in. nożyczki, noże krawieckie, mechaniczne wykrawarki.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek na tym samym poziomie,
- uderzenie o wyposażenie krojowni,
- upadek na niższym poziomie (schody),
- poślizgnięcie się,
- potknięcie się,
- rozcięcia,
- przebicia,
- ostre przedmioty,
- mikroklimat,
- energia elektryczna,
- hałas,
- pyły,
- pożar.
Czynniki chemiczne:
- środki i preparaty czyszczące, środki znajdujące się na wyposażeniu zakładu krawieckiego.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne,
- obciążenie dynamiczne.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku krojczego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice antyprzecięciowe (z plecionki metalowej przy pracy wykrawarką) – rozcięcia, przebicia, ostre przedmioty;
- okulary ochronne – odpryski igieł i fragmentów ostrzy, pyły;
- półmaska przeciwpyłowa przy krojeniu materiałów silnie pylących – pyły;
- obuwie na stabilnej, antypoślizgowej podeszwie – poślizgnięcie się, potknięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów – pochwycenie przez elementy wykrawarki.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony ostrzy i czujniki bezpieczeństwa mechanicznych wykrawarek – rozcięcia, przebicia;
- wentylacja krojowni i odciągi miejscowe – pyły, mikroklimat;
- sprzęt elektryczny z aktualnymi przeglądami, zasilanie przez wyłącznik różnicowoprądowy – energia elektryczna;
- utrzymanie porządku i drożnych ciągów komunikacyjnych oraz oznaczenie schodów – potknięcie się, upadek na tym samym poziomie, upadek na niższym poziomie;
- ergonomiczne rozmieszczenie stołów krojczych – uderzenie o wyposażenie krojowni;
- wytłumienie hałaśliwych maszyn i ich rozmieszczenie poza strefą pracy ciągłej – hałas;
- gaśnica oraz zakaz składowania materiałów przy źródłach ciepła – pożar.
Środki organizacyjne
- instruktaż stanowiskowy oraz instrukcje obsługi wykrawarek i noży krawieckich – rozcięcia, przebicia, energia elektryczna;
- przechowywanie noży i nożyczek w wyznaczonych miejscach (etui, uchwyty) – ostre przedmioty;
- karty charakterystyki środków czyszczących i przestrzeganie zaleceń producenta – środki i preparaty czyszczące;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – obciążenie statyczne, obciążenie dynamiczne;
- bieżące usuwanie ścinków i odpadów z posadzki – poślizgnięcie się, pożar.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla krojczego.
- czynniki fizyczne – hałas maszyn krojowni, oświetlenie stanowiska przy pracy precyzyjnej, prąd elektryczny;
- pyły – pyły tekstylne (włókna) powstające przy rozkroju materiałów;
- czynniki chemiczne – środki czyszczące i preparaty stosowane w zakładzie krawieckim;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca nożami krawieckimi i mechanicznymi wykrawarkami (ryzyko rozcięcia), długotrwała praca w pozycji stojącej z pochyleniem nad stołem krojczym, ręczne prace transportowe bel materiału, monotypia ruchów, obciążenie narządu wzroku.