Obowiązki operatora koparki wiążą się z wykonywaniem robót ziemnych: kopaniem wykopów, załadunkiem urobku, niwelacją terenu, a także codzienną obsługą techniczną maszyny i kontrolą jej stanu.
Operator koparki – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (uprawnienia operatora maszyn roboczych — koparki — potwierdzone świadectwem i wpisem do książki operatora),
- kwalifikacje (zależnie od wymagań pracodawcy).
Badania
- wstępne badania lekarskie (dla operatorów maszyn budowlanych, w tym badania psychotechniczne),
- okresowe badania lekarskie.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata (rekomendowane co rok — praca wymagająca szczególnej sprawności psychofizycznej),
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Operator koparki – środowisko pracy
Operator koparki pracuje na placach budowy, przy budowie dróg i sieci podziemnych, w żwirowniach i na składowiskach — na otwartej przestrzeni, w zmiennych warunkach atmosferycznych. Warunki pracy zmieniają się wraz z każdą budową.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przewrócenie się maszyny (praca na skarpach i przy krawędziach wykopów),
- potrącenie osób przez maszynę lub osprzęt,
- uderzenie, przygniecenie przez przemieszczające się pojazdy,
- upadek przy wsiadaniu i wysiadaniu z kabiny,
- upadek na tym samym poziomie,
- poślizgnięcie się,
- zasypanie przez osuwający się grunt,
- uszkodzenie podziemnych sieci (energia elektryczna, gazociągi),
- kontakt z napowietrznymi liniami energetycznymi,
- drgania mechaniczne (ogólne),
- hałas,
- zmienne warunki atmosferyczne,
- kontakt z gorącymi elementami maszyny,
- pożar,
- wybuch.
Czynniki chemiczne:
- paliwa,
- oleje i płyny hydrauliczne,
- spaliny.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne (długotrwała praca w kabinie),
- stała koncentracja uwagi,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora koparki.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm ochronny poza kabiną – uderzenie przez przemieszczające się elementy;
- odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazdy na placu budowy;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – upadek przy wsiadaniu do kabiny, poślizgnięcie się;
- ochronniki słuchu przy pracach poza kabiną w hałasie – hałas;
- rękawice ochronne przy obsłudze codziennej maszyny – kontakt z gorącymi elementami, oleje i płyny;
- odzież robocza dostosowana do pory roku – zmienne warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- maszyna z konstrukcją chroniącą operatora (ROPS/FOPS), pasy bezpieczeństwa i sprawne stopnie oraz poręcze – przewrócenie się maszyny, upadek przy wsiadaniu;
- sygnał cofania, lusterka i kamery oraz wygrodzenie strefy pracy maszyny – potrącenie osób;
- identyfikacja uzbrojenia podziemnego przed rozpoczęciem robót i wyznaczenie stref ochronnych linii napowietrznych – uszkodzenie sieci, energia elektryczna, wybuch;
- zabezpieczenie ścian wykopów i zachowanie bezpiecznej odległości maszyny od krawędzi – zasypanie, przewrócenie maszyny;
- amortyzowany fotel z regulacją i klimatyzowana kabina – drgania mechaniczne, obciążenie statyczne, zmienne warunki atmosferyczne, hałas;
- aktualne przeglądy techniczne maszyny – przewrócenie, pożar;
- gaśnica w kabinie – pożar.
Środki organizacyjne
- uprawnienia operatora oraz instruktaż stanowiskowy – wszystkie zagrożenia związane z obsługą maszyny;
- codzienna kontrola stanu technicznego maszyny przed rozpoczęciem pracy – przewrócenie, uszkodzenia, pożar;
- zakaz przebywania osób w zasięgu pracy osprzętu i w wykopie podczas pracy maszyny – potrącenie, przygniecenie, zasypanie;
- uzgodnienia branżowe i nadzór przy pracach w pobliżu sieci podziemnych oraz linii energetycznych – energia elektryczna, wybuch;
- tankowanie po wyłączeniu silnika i zakaz otwartego ognia przy paliwie – pożar;
- karty charakterystyki paliw i płynów eksploatacyjnych – czynniki chemiczne;
- przerwy w pracy i ćwiczenia rozciągające – obciążenie statyczne, stała koncentracja uwagi.