Monter sieci i instalacji sanitarnych

Monter sieci i instalacji sanitarnych – kod 712618 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter sieci i instalacji sanitarnych wykonuje przyłącza i sieci wodociągowe, kanalizacyjne oraz instalacje wewnętrzne – układa rurociągi w wykopach, zgrzewa rury polietylenowe, montuje studnie, zasuwy i hydranty, instaluje piony i podejścia, armaturę oraz urządzenia sanitarne. Pracuje w wykopach, studzienkach i budynkach, prowadzi próby szczelności i przepłukiwanie instalacji.

Monter sieci i instalacji sanitarnych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie monter sieci i instalacji sanitarnych,
biegłość w łączeniu rur – zgrzewaniu polietylenu, lutowaniu miedzi, zaciskaniu i gwintowaniu,
znajomość zasad bezpiecznej pracy w wykopach i w przestrzeniach zamkniętych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

monter przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych,
monter rurociągów wodno-kanalizacyjnych,
instalator sieci wodociągowej,
monter instalacji wodno-kanalizacyjnych w budynkach,
brygadier robót sanitarnych.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena narażenia na czynniki biologiczne w kanalizacji oraz kwalifikacja do szczepienia przeciw WZW typu A i B oraz tężcowi,
ocena zdolności do pracy w przestrzeniach zamkniętych i w sprzęcie ochrony układu oddechowego.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż pracy w wykopach, zasad ich zabezpieczania i wyjścia awaryjnego,
szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – studzienkach, komorach i kanałach, z pomiarem atmosfery,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym postępowania przy zatruciu gazami kanalizacyjnymi.

Środowisko pracy

Monter pracuje na budowach, w pasie drogowym i w budynkach – w wykopach o głębokości do kilku metrów, w studzienkach, komorach zasuw oraz w piwnicach i szachtach instalacyjnych. Wykopy bywają wąskie, zawilgocone, z ryzykiem obsunięcia się ścian i zalania wodą gruntową, a w pobliżu przebiegają istniejące sieci gazowe, elektryczne i ciepłownicze. Praca odbywa się przez cały rok na otwartej przestrzeni, z użyciem maszyn budowlanych i w pozycjach wymuszonych w ciasnych przestrzeniach. Na stanowisku wykorzystuje się:

zgrzewarki doczołowe i elektrooporowe, palniki do lutowania i zaciskarki;
detektor gazów, wentylator do przestrzeni zamkniętych i szelki z linką asekuracyjną.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

zasypanie przez obsunięcie się ścian wykopu lub urobku,
upadek do wykopu, studzienki lub komory przy wchodzeniu i pracy na krawędzi,
praca w studzienkach, komorach i kanałach z ograniczonym dostępem powietrza,
potrącenie przez koparkę, pojazd w pasie drogowym i przez ładunek przenoszony dźwigiem,
porażenie prądem, wybuch gazu lub oparzenie przy uszkodzeniu istniejących sieci podziemnych,
oparzenia płytą zgrzewarki, palnikiem i stopionym materiałem,
praca w pozycjach wymuszonych oraz dźwiganie rur, kształtek i elementów studni,
hałas maszyn budowlanych, pomp i narzędzi udarowych oraz drgania miejscowe,
praca w wilgoci, wodzie gruntowej i niskiej temperaturze na otwartej przestrzeni.

Czynniki chemiczne:

siarkowodór, metan i dwutlenek węgla gromadzące się w kanalizacji oraz studzienkach,
kleje do PVC, uszczelniacze oraz topniki i spoiwa do lutowania,
podchloryn sodu i inne preparaty do dezynfekcji wodociągu,
spaliny silników Diesla koparek, pomp i agregatów, w tym tlenek węgla,
dymy i pyły powstające przy cięciu rur, bruzdowaniu i lutowaniu.

Czynniki biologiczne:

bakterie i wirusy w ściekach – Escherichia coli, Salmonella, enterowirusy i wirus zapalenia wątroby typu A,
leptospiroza przenoszona przez mocz gryzoni w kanalizacji,
tężec oraz zakażenia ran zanieczyszczonych gruntem i ściekami,
bioaerozol powstający przy przepłukiwaniu i czyszczeniu kanałów oraz pompowaniu ścieków.

Czynniki psychofizyczne:

presja terminów wyłączeń wody, zajęcia pasa drogowego i zakończenia robót,
napięcia w brygadzie przy pracy w wykopie, w chłodzie i pośpiechu,
odpowiedzialność za szczelność sieci i jakość wody po podłączeniu instalacji,
prace awaryjne przy wyciekach, także w nocy i w dni wolne,
obciążenie psychiczne pracą w ciasnych studzienkach i kanałach.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera sieci i instalacji sanitarnych.

Środki ochrony indywidualnej

hełm ochronny, obuwie ochronne i odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez maszynę i pojazd, obsunięcie się ścian wykopu, upadek do wykopu i studzienki;
szelki bezpieczeństwa z linką i urządzeniem opuszczającym przy wejściu do studzienki – praca w przestrzeniach zamkniętych, upadek do wykopu i studzienki;
detektor wielogazowy i sprzęt ochrony układu oddechowego, w tym aparat izolujący – siarkowodór i metan, praca w przestrzeniach zamkniętych, bioaerozol;
rękawice i odzież wodoodporna oraz gogle przy kontakcie ze ściekami – bakterie ścieków, leptospiroza, bioaerozol;
rękawice odporne na temperaturę i okulary przy zgrzewaniu oraz lutowaniu – oparzenia przy zgrzewaniu i lutowaniu, dymy przy cięciu i lutowaniu;
ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne przy pracy narzędziami udarowymi – hałas i drgania miejscowe;
odzież ocieplana i przeciwdeszczowa oraz obuwie gumowe – zimny i wilgotny mikroklimat;
rękawice chemoodporne przy klejach, topnikach i preparatach do dezynfekcji – kleje, uszczelniacze i topniki, preparaty do dezynfekcji sieci.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

szalowanie i rozparcie ścian wykopu, bezpieczne nachylenie skarp i odkładanie urobku poza krawędzią – obsunięcie się ścian wykopu;
balustrady i przykrycia wykopów, drabiny wyjściowe co 20 m oraz oświetlenie miejsca robót – upadek do wykopu i studzienki;
wentylacja wymuszona studzienek, pomiar atmosfery przed wejściem i trójnóg z wyciągarką – praca w przestrzeniach zamkniętych, siarkowodór i metan;
oznakowanie i zabezpieczenie robót w pasie drogowym, bariery i sygnalizacja oraz strefy pracy maszyn – potrącenie przez maszynę i pojazd;
wytyczenie istniejących sieci, przekopy kontrolne i prace ręczne w strefie uzbrojenia – uszkodzenie istniejących sieci;
stanowisko zgrzewania osłonięte, podstawki pod zgrzewarkę i gaśnica przy pracach z palnikiem – oparzenia przy zgrzewaniu i lutowaniu;
żurawie, wciągniki i wózki do opuszczania rur oraz elementów studni – wymuszone pozycje i dźwiganie;
pompy odwodnieniowe i odprowadzenie wody z wykopu, maty i podesty w błocie oraz ustawianie agregatów poza wykopem – zimny i wilgotny mikroklimat, upadek do wykopu i studzienki, spaliny maszyn i agregatów, dymy przy cięciu i lutowaniu, hałas i drgania miejscowe;
zaplecze z umywalką, ciepłą wodą i możliwością przebrania się – bakterie ścieków, tężec i zakażenia ran.

Środki organizacyjne

pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z asekuracją, pomiarem atmosfery i wyznaczeniem osoby nadzorującej – praca w przestrzeniach zamkniętych, siarkowodór i metan, praca w ciasnej przestrzeni;
plan bezpieczeństwa robót ziemnych, codzienna kontrola stanu wykopu i zakaz pracy w wykopie bez zabezpieczenia – obsunięcie się ścian wykopu, upadek do wykopu i studzienki;
uzgodnienia z właścicielami sieci, dokumentacja uzbrojenia terenu i nadzór przy zbliżeniach – uszkodzenie istniejących sieci;
zasada pracy co najmniej w dwie osoby przy studzienkach i wykopach – praca w przestrzeniach zamkniętych, praca w zespole w trudnych warunkach;
higiena rąk, zakaz jedzenia na stanowisku, natychmiastowe opatrywanie skaleczeń i aktualne szczepienia – bakterie ścieków, leptospiroza, tężec i zakażenia ran;
procedura prac niebezpiecznych pożarowo przy lutowaniu i nadzór po zakończeniu prac – oparzenia przy zgrzewaniu i lutowaniu;
harmonogram robót z realnymi terminami wyłączeń i podział zadań w brygadzie – presja terminów robót, odpowiedzialność za szczelność i jakość wody;
grafik dyżurów awaryjnych z odpoczynkiem po nocnej interwencji – dyżury i prace awaryjne;
instrukcje stosowania preparatów do dezynfekcji sieci i kart charakterystyki klejów – preparaty do dezynfekcji sieci, kleje, uszczelniacze i topniki.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera sieci i instalacji sanitarnych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, zimny i wilgotny mikroklimat, praca na otwartej przestrzeni, wysiłek fizyczny i ręczne przenoszenie ciężarów, kontakt z gorącymi powierzchniami przy zgrzewaniu;
czynniki chemiczne – siarkowodór, metan i dwutlenek węgla w kanalizacji, kleje do PVC, uszczelniacze, topniki lutownicze, podchloryn sodu, spaliny silników Diesla, dymy i pyły z cięcia rur;
czynniki biologiczne – czynniki biologiczne grupy 2 – Escherichia coli, Salmonella, enterowirusy, wirus zapalenia wątroby typu A, Leptospira, Clostridium tetani oraz bioaerozol ściekowy;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w wykopach z ryzykiem zasypania, praca w przestrzeniach zamkniętych i w sprzęcie ochrony układu oddechowego, praca w pasie drogowym i w strefie maszyn budowlanych, prace w pobliżu czynnych sieci gazowych i elektrycznych, dyżury awaryjne i praca w porze nocnej.

Podobne kody zawodów w klasyfikacji

Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to monter sieci i instalacji sanitarnych, kod 712618. Pozostałe kody z tej grupy:

technik urządzeń sanitarnych – kod 311209: przygotowuje i nadzoruje montaż, a sam prowadzi próby ciśnieniowe, uruchomienie i regulację hydrauliczną instalacji.
technik inżynierii sanitarnej – kod 311218: wykonuje obmiary i kosztorysy, prowadzi dokumentację budowy i kontroluje jakość połączeń wykonanych przez monterów.

Ten kod dotyczy pracy fizycznej przy rurach i armaturze; jeżeli monter przejmuje obowiązki nadzoru i dokumentacji, właściwszy będzie jeden z kodów technika. Ryzyka pracy w wykopie i w przestrzeni zamkniętej oceniamy niezależnie od wybranego kodu.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy