Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej – kod 221210 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Lekarz specjalista chirurgii onkologicznej kwalifikuje i operuje chorych z nowotworami – wykonuje resekcje narządowe, operacje piersi z biopsją węzła wartowniczego, zabiegi jamy brzusznej i procedury małoinwazyjne. Prowadzi chorych przed operacją i po niej, uczestniczy w konsyliach, ocenia preparaty śródoperacyjnie oraz pełni dyżury na oddziale chirurgii.
Lekarz – specjalista chirurgii onkologicznej – wymagania w stosunku do pracownika
- dyplom lekarza, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty chirurgii onkologicznej,
- biegłość w technikach operacyjnych otwartych i małoinwazyjnych oraz w diagnostyce nowotworów,
- znajomość zasad leczenia skojarzonego i kwalifikacji chorych na konsyliach wielospecjalistycznych,
- umiejętność posługiwania się elektrokoagulacją, nożem ultradźwiękowym i aparatem do uszczelniania naczyń,
- znajomość zasad ochrony radiologicznej przy badaniach z użyciem izotopów i obrazowania śródoperacyjnego,
- znajomość zasad postępowania z cytostatykami przy zabiegach z dooperacyjną chemioterapią,
- gotowość do pełnienia dyżurów i operowania w trybie nagłym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- chirurg onkolog,
- specjalista chirurgii onkologicznej,
- lekarz oddziału chirurgii onkologicznej,
- chirurg w centrum onkologii,
- konsultant chirurgii onkologicznej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena stanu uodpornienia i szczepienie przeciw WZW typu B,
- badania dla pracowników narażonych na promieniowanie jonizujące, z oceną dawki indywidualnej,
- badanie narządu wzroku, w tym ocena widzenia przy pracy z torem wizyjnym i przy monitorze ekranowym,
- ocena układu ruchu i układu krążenia przy wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej,
- ocena zdolności do pracy w porze nocnej i w systemie dyżurowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników ochrony zdrowia – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zapobiegania zakażeniom krwiopochodnym i postępowania po zakłuciu oraz po zacięciu ostrzem,
- szkolenie z ochrony radiologicznej dla osób wykonujących procedury z użyciem promieniowania jonizującego,
- szkolenie z bezpiecznego postępowania z lekami cytostatycznymi i z odpadami po nich,
- instruktaż obsługi elektrokoagulacji, noża ultradźwiękowego i urządzeń energetycznych na bloku operacyjnym,
- szkolenie z postępowania z odpadami medycznymi i z materiałem tkankowym,
- szkolenie z resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Środowisko pracy
Podstawowym miejscem pracy jest blok operacyjny, gdzie operacje onkologiczne trwają po kilka godzin, a chirurg stoi w jednej pozycji, w sterylnym fartuchu, w pochyleniu nad polem operacyjnym, przy intensywnym oświetleniu lampy operacyjnej. Przy koagulacji i cięciu nożem ultradźwiękowym powstaje dym chirurgiczny z produktami rozkładu tkanek. Przy lokalizacji węzła wartowniczego używane są znaczniki promieniotwórcze, a przy niektórych operacjach stosuje się obrazowanie rentgenowskie na sali. Poza blokiem lekarz pracuje na oddziale i w poradni, bada chorych, wykonuje biopsje i opatrunki oraz prowadzi dokumentację. Dyżury obejmują porę nocną i operacje w trybie nagłym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- narzędzia chirurgiczne, staplery i zestawy do operacji otwartych oraz małoinwazyjnych;
- tor wizyjny laparoskopowy i kamera o wysokiej rozdzielczości;
- elektrokoagulacja jedno- i dwubiegunowa, nóż ultradźwiękowy i aparat do uszczelniania naczyń;
- lampa operacyjna, stół operacyjny i ssaki z pochłaniaczem dymu;
- detektor promieniowania gamma do lokalizacji węzła wartowniczego i znaczniki promieniotwórcze;
- aparat rentgenowski z ramieniem C i aparat do badania ultrasonograficznego;
- fartuchy sterylne, rękawice chirurgiczne i osłony radiologiczne;
- system elektronicznej dokumentacji medycznej.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zacięcie ostrzem, zakłucie igłą chirurgiczną i uraz drutem lub staplerem w czasie operacji,
- wielogodzinna praca w pozycji stojącej, w pochyleniu i z rękami podniesionymi nad pole operacyjne,
- promieniowanie jonizujące z aparatu z ramieniem C i od znaczników promieniotwórczych,
- oparzenie elektrodą koagulacji, nożem ultradźwiękowym i rozgrzanym narzędziem,
- wysokie natężenie oświetlenia lampy operacyjnej i promieniowanie cieplne nad polem operacyjnym,
- niska temperatura i intensywna wymiana powietrza na sali operacyjnej przy jednoczesnym przegrzaniu pod fartuchem,
- obciążenie narządu wzroku przy pracy z torem wizyjnym i przy prowadzeniu dokumentacji,
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej płynami i potknięcie o przewody sprzętu,
- porażenie prądem i poparzenie łukiem przy uszkodzeniu aparatury elektrochirurgicznej,
- obciążenie kręgosłupa przy ułożeniu i przemieszczaniu pacjenta na stole operacyjnym.
Czynniki chemiczne:
- dym chirurgiczny z koagulacji i noża ultradźwiękowego, zawierający aldehydy, benzen i cząstki tkankowe,
- leki cytostatyczne przy dootrzewnowej chemioterapii śródoperacyjnej i przy kontakcie z płynami chorych leczonych cytostatykami,
- środki do dezynfekcji pola operacyjnego i rąk, w tym jodofory, chlorheksydyna i alkohole,
- resztkowe stężenia wziewnych środków anestetycznych w powietrzu sali operacyjnej,
- formaldehyd z pojemników z materiałem do badania histopatologicznego,
- białka lateksu i substancje przyspieszające w rękawicach chirurgicznych.
Czynniki biologiczne:
- wirusy przenoszone drogą krwi – HBV, HCV i HIV – przy kontakcie z krwią i tkankami w polu operacyjnym,
- bakterie wielolekooporne i zakażenia miejsca operowanego u chorych w immunosupresji,
- drobnoustroje i wirusy w aerozolu powstającym przy koagulacji i w dymie chirurgicznym.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za przebieg operacji onkologicznej i za jej wynik odległy,
- dyżury i operacje w trybie nagłym, w tym w porze nocnej,
- obciążenie psychiczne rozmowami o rozpoznaniu nowotworu, rokowaniu i zgonami chorych,
- presja liczby zabiegów, kolejek i ograniczonej obsady bloku operacyjnego,
- napięcie związane z roszczeniami, skargami i oceną prawną postępowania,
- praca przy monitorze ekranowym przy prowadzeniu dokumentacji i opisie zabiegów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lekarza specjalisty chirurgii onkologicznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice chirurgiczne, podwójne rękawiczkowanie i rękawice bezlateksowe – zaciecie i zaklucie, krwiopochodne, lateks;
- fartuch sterylny barierowy, ochrona oczu i przyłbica przy ryzyku rozprysku – krwiopochodne, srodki dezynfekcyjne, zakazenia szpitalne;
- maska chirurgiczna oraz półmaska filtrująca o wysokiej skuteczności przy zabiegach z dużą emisją dymu – dym chirurgiczny, aerozol tkankowy;
- fartuch i osłona tarczycy z ołowiu oraz okulary ochronne, z dawkomierzem indywidualnym – promieniowanie jonizujace;
- rękawice i fartuch do pracy z cytostatykami oraz maska o wysokiej skuteczności – cytostatyki;
- obuwie operacyjne o podeszwie przeciwpoślizgowej i wkładki odciążające – poslizgniecie, praca stojaca;
- odzież operacyjna dopasowana do mikroklimatu sali – mikroklimat sali, oswietlenie operacyjne;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, przepisane przez lekarza – obciazenie wzroku.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- narzędzia tępe tam, gdzie to możliwe, strefa neutralna do przekazywania ostrzy i pojemniki na ostre odpady na sali – zaciecie i zaklucie;
- pochłaniacz dymu chirurgicznego z filtrem i wentylacja nawiewno-wywiewna sali operacyjnej – dym chirurgiczny, aerozol tkankowy, gazy anestetyczne;
- osłony stałe i ruchome przy aparacie z ramieniem C, kolimacja wiązki i system monitorowania dawek – promieniowanie jonizujace;
- zamknięte systemy podawania i odciągi przy dootrzewnowej chemioterapii oraz wydzielony obieg odpadów cytostatycznych – cytostatyki;
- przeglądy aparatury elektrochirurgicznej, kontrola elektrod neutralnych i pomiary ochronne instalacji – porazenie pradem, oparzenie elektrokoagulacja;
- stół operacyjny o regulowanej wysokości, podnóżki, podparcia przedramion i maty antyzmęczeniowe – praca stojaca, dzwiganie pacjenta;
- monitory toru wizyjnego ustawione na wysokości wzroku i oświetlenie pola bez olśnienia – obciazenie wzroku, oswietlenie operacyjne;
- szczelne pojemniki na materiał w formalinie i stanowisko ich pakowania z odciągiem – formalina;
- bieżące usuwanie płynów z posadzki, maty chłonne i porządek przewodów – poslizgniecie;
- podnośniki i maty do przemieszczania pacjentów oraz zespół do ułożenia chorego – dzwiganie pacjenta.
Środki organizacyjne
- procedura postępowania po ekspozycji zawodowej dostępna na bloku operacyjnym i ewidencja zdarzeń – zaciecie i zaklucie, krwiopochodne;
- szczepienie przeciw WZW typu B i szczepienia zalecane dla pracowników ochrony zdrowia – krwiopochodne, zakazenia szpitalne;
- planowanie przerw i zmiany operatora przy zabiegach trwających wiele godzin – praca stojaca, odpowiedzialnosc za operacje;
- zasada jak najniższej dawki, ograniczanie czasu fluoroskopii i odstęp od źródła – promieniowanie jonizujace;
- procedura pracy z cytostatykami, wyznaczone osoby i rejestr narażenia – cytostatyki;
- harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po dyżurze i limitem godzin pracy – dyzury i praca nocna, presja czasu i obsady;
- konsylium wielospecjalistyczne jako podstawa decyzji o leczeniu oraz listy kontrolne okołooperacyjne – odpowiedzialnosc za operacje, roszczenia i skargi;
- wsparcie psychologiczne, superwizja i omawianie trudnych przypadków oraz powikłań w zespole – kontakt z cierpieniem, roszczenia i skargi;
- monitorowanie stężeń gazów anestetycznych i sprawności wentylacji sali – gazy anestetyczne, mikroklimat sali;
- przerwy w pracy przy monitorze i ograniczanie pracy w dokumentacji po dyżurze – praca przy monitorze, obciazenie wzroku.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lekarza specjalisty chirurgii onkologicznej.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, wysokie natężenie oświetlenia i promieniowanie cieplne lampy operacyjnej, zmienny mikroklimat sali operacyjnej, obciążenie narządu wzroku, obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego pracą stojącą;
- czynniki chemiczne – dym chirurgiczny z aldehydami i benzenem, leki cytostatyczne, środki dezynfekcyjne, wziewne środki anestetyczne, formaldehyd, lateks;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV i HIV przenoszone drogą krwi, bakterie wielolekooporne, drobnoustroje w aerozolu tkankowym;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kontakt z krwią i tkankami, narażenie na zacięcie i zakłucie ostrym narzędziem, praca przy aparaturze elektrochirurgicznej, wielogodzinna praca w pozycji stojącej, dźwiganie i przemieszczanie pacjentów, praca w porze nocnej i dyżury medyczne, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).