Monter podzespołów elektronicznych – kod 821304 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Monter podzespołów i zespołów elektronicznych”. Monter podzespołów elektronicznych montuje na płytkach drukowanych i w obudowach elementy elektroniczne, lutuje je ręcznie lub na liniach produkcyjnych, wykonuje połączenia przewodowe, sprawdza poprawność działania zespołów i odnotowuje wyniki kontroli.
Monter podzespołów elektronicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne (technik elektronik, technik mechatronik) lub zasadnicze zawodowe w zawodzie elektronik,
- znajomość symboli i schematów elektronicznych oraz dokumentacji montażowej,
- umiejętność lutowania ręcznego i montażu elementów wg norm jakości wyrobów elektronicznych,
- przeszkolenie z zasad ochrony elementów przed wyładowaniami elektrostatycznymi (ESD),
- dobry wzrok, sprawność manualna i zdolność do pracy z mikroskopem.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- monter elektronik,
- monter układów elektronicznych,
- monter płytek drukowanych,
- monter urządzeń elektronicznych,
- monter elementów półprzewodnikowych.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie narządu wzroku (ostrość widzenia, widzenie barw, widzenie przestrzenne) z uwagi na pracę precyzyjną i mikroskop,
- badanie układu oddechowego przy narażeniu na dymy lutownicze i topniki,
- badanie dermatologiczne przy kontakcie z topnikami i rozpuszczalnikami,
- badanie układu ruchu (kręgosłup, kończyny górne) przy pracy siedzącej i powtarzalnych ruchach.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy z lutowania i obsługi sprzętu montażowego,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zasad ESD i pracy w strefie chronionej elektrostatycznie,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- szkolenie z norm jakości montażu wyrobów elektronicznych,
- kwalifikacje SEP – jeżeli montaż obejmuje uruchamianie i testowanie urządzeń zasilanych z sieci.
Środowisko pracy
Monter pracuje w hali produkcyjnej lub pracowni montażu elektroniki, na stanowisku siedzącym przy stole montażowym z oświetleniem i odciągiem oparów. Wykonuje powtarzalne czynności precyzyjne: układa i lutuje elementy, sprawdza zespoły pod lupą lub mikroskopem i testuje je na stanowiskach pomiarowych. Strefa pracy jest chroniona przed ładunkami elektrostatycznymi (ESD), a pracownik nosi odzież i opaskę uziemiającą. Na stanowisku wykorzystuje się:
- lutownice i stacje lutownicze, lutownice kolbowe i na gorące powietrze;
- piece i linie do lutowania rozpływowego oraz falowego;
- mikroskopy i lupy montażowe;
- pęsety, szczypce, obcinaczki;
- mierniki, oscyloskopy i testery funkcjonalne;
- stacje ESD z mocowaniami opasek uziemiających;
- odciągi dymów lutowniczych i lampy stanowiskowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia przy kontakcie z grotem lutownicy, gorącym lutowiem i elementami pieców rozpływowych,
- porażenie prądem elektrycznym przy uruchamianiu i testowaniu urządzeń zasilanych z sieci,
- ukłucia i skaleczenia wyprowadzeniami elementów oraz ostrymi krawędziami płytek i narzędzi,
- rozpryski lutowia i odpryski ścinanych wyprowadzeń w kierunku oczu,
- promieniowanie optyczne przy pracy z lampami i urządzeniami utwardzającymi UV,
- hałas linii montażowych i odsysania,
- pożar od lutownic, przegrzanych urządzeń i rozpuszczalników.
Czynniki chemiczne:
- dymy lutownicze zawierające produkty rozkładu topnika (kalafonia, żywice) – działanie drażniące i uczulające na drogi oddechowe i skórę,
- opary i pyły metali z lutowia (cyna, srebro, miedź, a w lutach starego typu ołów),
- rozpuszczalniki i środki czyszczące (np. alkohol izopropylowy) – kontakt ze skórą i opary,
- kleje, żywice i pasty lutownicze – działanie uczulające.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie wzroku przy pracy pod mikroskopem, lupą i przy drobnych elementach,
- wymuszona pozycja siedząca i pochylona oraz unieruchomienie szyi i barków,
- powtarzalne ruchy rąk i nadgarstków przy lutowaniu i układaniu elementów,
- monotonia pracy, normy wydajności i wymagana precyzja.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera podzespołów elektronicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne – rozpryski lutowia;
- rękawice lub nakładki na palce odporne na ciepło przy pracy z gorącymi elementami – oparzenia;
- okulary lub przyłbica przy ścinaniu wyprowadzeń oraz rękawice antyprzecięciowe przy przenoszeniu płytek – ukłucia i skaleczenia;
- rękawice nitrylowe lub lateksowe bezpudrowe – rozpuszczalniki, kleje i pasty;
- okulary lub osłona z filtrem UV przy urządzeniach utwardzających – promieniowanie UV;
- półmaska filtrująca przy krótkotrwałych pracach bez sprawnego odciągu – dymy lutownicze, opary i pyły metali.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowiskowy odciąg dymów lutowniczych z filtrem węglowym i HEPA – dymy lutownicze, opary i pyły metali;
- stacje lutownicze z regulacją temperatury, podstawkami na groty i automatycznym wyłączaniem – oparzenia, pożar;
- ekrany ochronne na pędzelki i obcinaki, osłony ścinanych wyprowadzeń – rozpryski lutowia, ukłucia i skaleczenia;
- sprawna instalacja z uziemieniem i wyłączniki różnicowoprądowe, odizolowane stanowiska testowe – porażenie prądem;
- osłony i ekrany na urządzeniach UV – promieniowanie UV;
- krzesło ergonomiczne z regulacją, podnóżek, podpórki pod przedramiona oraz regulowany stół – pozycja siedząca, ruchy powtarzalne;
- mikroskop stereoskopowy z regulacją, lampa o prawidłowym natężeniu światła – obciążenie wzroku;
- wygłuszenie linii montażowych i odsysania – hałas;
- szafki bezpieczeństwa na rozpuszczalniki, gaśnica w zasięgu ręki – rozpuszczalniki, pożar.
Środki organizacyjne
- instrukcja stanowiskowa z zasadami lutowania, odkładania lutownicy i odłączania zasilania – oparzenia, pożar, porażenie prądem;
- przerwy co godzinę, rotacja zadań (montaż, kontrola, test) i ćwiczenia kompensacyjne – obciążenie wzroku, pozycja siedząca, ruchy powtarzalne, monotonia i normy wydajności;
- higiena osobista, mycie rąk po pracy z lutowiem, zakaz jedzenia na stanowisku – opary i pyły metali, kleje i pasty, dymy lutownicze;
- zasady prac z rozpuszczalnikami, karty charakterystyki, minimalizacja ilości na stanowisku – rozpuszczalniki;
- pomiary stężeń oparów lutowniczych i okresowe przeglądy odciągów – dymy lutownicze, opary i pyły metali;
- zasady pracy z UV i oznakowanie stref – promieniowanie UV;
- sprzątanie stanowiska i bezpieczne składowanie odpadów lutowniczych – ukłucia i skaleczenia.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera podzespołów elektronicznych.
- czynniki fizyczne – hałas, promieniowanie optyczne UV (przy urządzeniach utwardzających), gorące elementy;
- czynniki chemiczne – dymy lutownicze (kalafonia i produkty rozkładu topników), opary i pyły metali z lutowia, rozpuszczalniki organiczne, kleje i pasty;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze lub mikroskopie, praca w pozycji siedzącej, powtarzalne ruchy rąk, praca przy urządzeniach elektrycznych, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).