Pracownik winnicy – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Sadownik” – kod 611203. Pracownik winnicy zakłada i pielęgnuje nasadzenia winorośli: wiąże i przycina pędy, wykonuje opryski i nawożenie, kontroluje stan zdrowotny krzewów, a w sezonie bierze udział w zbiorze winogron i ich transporcie do tłoczni.
Pracownik winnicy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie rolnicze albo ogrodnicze (np. technik ogrodnik, rolnik),
- znajomość uprawy winorośli i zasad cięcia, wiązania i ochrony roślin,
- uprawnienia do stosowania środków ochrony roślin (zaświadczenie o ukończeniu szkolenia), jeśli wykonuje opryski,
- prawo jazdy kat. B lub T do obsługi ciągnika winnicowego i przyczep,
- sprawność fizyczna do pracy w polu przez wiele godzin.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- winiarz w winnicy,
- pracownik uprawy winorośli,
- pracownik sezonowy przy zbiorze winogron,
- pracownik plantacji winorośli,
- ogrodnik w winnicy.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania związane z narażeniem na środki ochrony roślin,
- ocena sprawności układu ruchu i kręgosłupa,
- badanie do prowadzenia ciągnika lub pojazdów rolniczych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin,
- szkolenie z obsługi ciągnika i maszyn winnicowych,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Pracownik pracuje w terenie na stokach i w rzędach winorośli – wiosną wiąże i przycina, latem pracuje przy opryskach i listkowaniu, a jesienią przy zbiorze. Dzień pracy rozpoczyna często o świcie i trwa w upale lub chłodzie. Obsługuje ciągnik wąskoprofilowy, przewozi skrzynki z winogronami i zawozi je do tłoczni. W okresie zbiorów wykonuje prace zespołowe, często w pozycji pochylonej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- sekatory ręczne i elektryczne oraz nożyce do cięcia;
- drut, słupki i narzędzia do prowadzenia pędów;
- opryskiwacze zawieszane i ciągnikowe;
- ciągnik winnicowy z osprzętem i przyczepą;
- skrzynki i kosze do zbioru oraz wózki transportowe;
- kosiarki i glebogryzarki do utrzymania międzyrzędzi.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia sekatorami i nożycami,
- urazy rąk przy sekatorach elektrycznych,
- wypadek przy obsłudze ciągnika i przyczepy na stoku,
- poślizgnięcie i potknięcie na nierównym, mokrym terenie,
- uderzenie drutem, palikiem lub słupkiem,
- upał, zimno i wiatr podczas pracy na polu,
- promieniowanie słoneczne,
- hałas ciągnika i maszyn.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin stosowane w winnicy.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia owadów, kleszcze i choroby przez nie przenoszone,
- pleśnie i drożdże na zbieranych owocach.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie skrzynek z winogronami i palików,
- wymuszona pozycja pochylona przy cięciu i zbiorze,
- praca sezonowa pod presją czasu zbiorów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika winnicy.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice odporne na przecięcie – skaleczenia, drut;
- okulary ochronne – drut, pędy, opryski;
- kombinezon, rękawice i półmaska z filtrem przy opryskach – środki ochrony roślin;
- obuwie robocze antypoślizgowe – poślizgnięcie, potknięcie;
- nakrycie głowy, krem z filtrem i odzież z długim rękawem – upał, promieniowanie słoneczne;
- odzież ocieplana i przeciwdeszczowa – zimno, wiatr;
- ochronniki słuchu – hałas;
- spodnie i buty z repelentem – kleszcze.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sekatory z osłonami i zabezpieczeniami – skaleczenia, urazy rąk przy sekatorze elektrycznym;
- ciągnik z kabiną, pasami i konstrukcją przeciwprzewrotową – ciągnik;
- ścieżki wyrównane i oznakowane drogi dojazdowe – poślizgnięcie, ciągnik, potknięcie;
- słupki i drut zabezpieczone końcówkami ochronnymi – drut;
- opryskiwacz z zamkniętym układem napełniania – ochrony roślin;
- wózki i platformy do przewozu skrzynek – dźwiganie;
- zadaszone miejsce odpoczynku z wodą pitną – upał, zimno, wiatr;
- umywalka i szafa na odzież roboczą w zapleczu – ochrony roślin, kleszcze, pleśnie.
Środki organizacyjne
- praca w parach przy zbiorze i przy narzędziach – skaleczenia, dźwiganie;
- okresy karencji i zasady wejścia po zabiegu – środki ochrony roślin;
- instrukcja jazdy ciągnikiem na stoku i przeszkolenie kierowców – ciągnik;
- kontrola ciała po pracy i szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu – kleszcze;
- rotacja zadań i przerwy z prostowaniem pleców – pozycja pochylona;
- pomoc przy ciężkich skrzynkach, ograniczenie ich masy – dźwiganie;
- praca w godzinach chłodniejszych i dostęp do wody – upał, promieniowanie słoneczne;
- ograniczenie czasu pracy przy hałasie i przerwy – hałas;
- plan zbiorów z uwzględnieniem odpoczynku i kolejnych zmian – sezon;
- usuwanie pleśni z owoców i higiena rąk – pleśni.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika winnicy.
- czynniki fizyczne – hałas, upał i zimno, promieniowanie słoneczne, wysiłek fizyczny, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin;
- czynniki biologiczne – kleszcze i inne owady, pleśnie;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy ciągniku, praca sezonowa, kontakt z drutami i słupkami.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).