Pracownik domu pomocy społecznej – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Opiekun w domu pomocy społecznej” – kod 341203. Pracownik zapewnia mieszkańcom całodobową opiekę bytową i higieniczną, pomaga w czynnościach dnia codziennego, organizuje czas wolny i współpracuje z zespołem terapeutycznym oraz pielęgniarskim.
Pracownik domu pomocy społecznej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie oraz kurs opiekuna w domu pomocy społecznej lub opiekuna osoby starszej,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy z podopiecznymi,
- brak skazania za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i wolności seksualnej oraz zgodność z wymaganiami dla pracowników placówek,
- umiejętność komunikacji z osobami starszymi, przewlekle chorymi i z zaburzeniami psychicznymi,
- sprawność fizyczna do pracy przy osobach niesamodzielnych,.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- opiekun w domu pomocy społecznej,
- opiekun w domu seniora,
- opiekun mieszkańców DPS,
- pracownik zespołu opiekuńczego DPS,
- młodszy opiekun w placówce całodobowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena możliwości dźwigania i przemieszczania podopiecznych,
- ocena narażenia na czynniki biologiczne i szczepienie przeciw wzw B,
- badanie psychologiczne w razie wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pierwszej pomocy,
- szkolenie z bezpiecznego przemieszczania podopiecznych i profilaktyki odleżyn,
- szkolenie z komunikacji z osobami z zaburzeniami psychicznymi i demencją,.
Środowisko pracy
Pracownik domu pomocy społecznej pracuje w placówce całodobowej, na zmianach dziennych i nocnych, w pokojach mieszkalnych, łazienkach, jadalni i świetlicy. Pomaga przy myciu, ubieraniu, karmieniu i poruszaniu się mieszkańców, zmienia pościel, sprząta i pilnuje, aby osoby z zaburzeniami orientacji nie oddaliły się z budynku. W codziennym kontakcie z podopiecznymi spotyka się zarówno z ich cierpieniem, jak i z zachowaniami trudnymi lub agresywnymi. Na stanowisku wykorzystuje się:
- łóżka rehabilitacyjne i materace przeciwodleżynowe;
- podnośniki i pasy do transferu podopiecznych;
- wózki inwalidzkie, chodziki i krzesła toaletowe;
- środki do higieny osobistej i dezynfekcji;
- pralnia i sprzęt do sprzątania pomieszczeń;
- wózki z posiłkami i sprzęt do karmienia.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przeciążenie kręgosłupa przy pomocy w myciu, ubieraniu i przenoszeniu mieszkańców,
- upadek podopiecznego przy asekuracji w łazience,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce w łazienkach i przy toaletach,
- pożar lub konieczność ewakuacji osób niesamodzielnych,
- uderzenie, ugryzienie lub uszczypnięcie przez pobudzonego podopiecznego.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne i myjące drażniące skórę i drogi oddechowe.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przez kontakt z wydzielinami, moczem i kałem,
- zakażenia drogą kropelkową i rozsiew świerzbu oraz wszawicy.
Czynniki psychofizyczne:
- stres związany z cierpieniem i śmiercią mieszkańców,
- agresja słowna i roszczeniowe zachowania podopiecznych i rodzin,
- praca zmianowa i nocna,
- wymuszona pozycja ciała przy pielęgnacji osób leżących.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika domu pomocy społecznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe i fartuch foliowy do mycia podopiecznych – wydzieliny, środki dezynfekcyjne, zakażenia i pasożyty;
- maseczka chirurgiczna przy infekcjach dróg oddechowych – zakażenia i pasożyty;
- obuwie robocze z podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- podnośniki, pasy transferowe i regulowane łóżka rehabilitacyjne – dźwiganie podopiecznych, pozycja ciała;
- poręcze, siedziska i maty antypoślizgowe w łazienkach – upadek podopiecznego, poślizgnięcie;
- system wykrywania pożaru, drogi ewakuacyjne i sprzęt do ewakuacji – pożar i ewakuacja;
- system przywoławczy i telefon alarmowy przy stanowisku – agresja podopiecznego;
- dozowniki środków do dezynfekcji rąk – środki dezynfekcyjne, wydzieliny.
Środki organizacyjne
- praca w parach przy przenoszeniu osób niesamodzielnych – dźwiganie podopiecznych;
- procedury ewakuacji i ćwiczenia z personelem – pożar i ewakuacja;
- szkolenie z deeskalacji agresji i procedury zgłaszania incydentów – agresja podopiecznego, agresja słowna;
- wsparcie psychologiczne i superwizja zespołu – stres;
- grafik zmian z zachowaniem odpoczynku dobowego – praca zmianowa;
- procedury izolacji osób zakażonych, higiena rąk i szczepienia – wydzieliny, zakażenia i pasożyty;
- rotacja zadań i przerwy od pracy fizycznej – pozycja ciała.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika domu pomocy społecznej.
- czynniki fizyczne – brak;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne i myjące;
- czynniki biologiczne – wydzieliny i wydaliny podopiecznych, drobnoustroje chorobotwórcze, pasożyty skóry;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – dźwiganie i przemieszczanie podopiecznych, praca zmianowa i nocna, kontakt z osobami agresywnymi, stres emocjonalny.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).