Zmywacz naczyń – kod 941202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Zmywacz naczyń myje ręcznie i maszynowo naczynia, sztućce, garnki i sprzęt kuchenny, obsługuje zmywarki kapturowe i tunelowe, segreguje odpady, utrzymuje porządek na zmywaku oraz pomaga w kuchni przy prostych pracach porządkowych.
Zmywacz naczyń – wymagania w stosunku do pracownika
- brak wymagań formalnych – przyuczenie na stanowisku,
- orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- znajomość zasad higieny i systemu HACCP w zakresie stanowiska,
- sprawność fizyczna.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- zmywak,
- pomoc na zmywaku,
- pracownik zmywalni,
- pracownik zmywaka w stołówce,
- operator zmywarki przemysłowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- ocena stanu skóry rąk przy pracy w wilgoci i z detergentami,
- ocena układu ruchu przy pracy stojącej i przenoszeniu ciężarów.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków myjących i dezynfekujących,
- szkolenie z zasad higieny i HACCP,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Zmywacz pracuje na zmywaku w kuchni restauracji, hotelu, stołówki lub szpitala – w wilgotnym i ciepłym pomieszczeniu, przy mokrej posadzce, parze ze zmywarek i gorącej wodzie. Przez całą zmianę stoi, pochyla się nad zlewem i przenosi stosy naczyń, kosze i garnki. W godzinach szczytu pracuje w szybkim tempie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zmywarka kapturowa lub tunelowa;
- zlewozmywaki i prysznic do wstępnego płukania;
- kosze, wózki i regały na naczynia;
- środki myjące, nabłyszczające i dezynfekujące z dozownikami;
- pojemniki do segregacji odpadów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcie i upadek na mokrej posadzce,
- oparzenia gorącą wodą, parą i gorącymi naczyniami,
- skaleczenia potłuczonym szkłem, nożami i ostrymi krawędziami,
- porażenie prądem w wilgotnym środowisku,
- gorący i wilgotny mikroklimat,
- hałas zmywarek i stłuczek naczyń.
Czynniki chemiczne:
- podrażnienia i oparzenia skóry oraz oczu przez stężone środki myjące,
- podrażnienie dróg oddechowych przez opary detergentów.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z resztkami żywności i zanieczyszczonymi naczyniami (szczególnie w szpitalach).
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca stojąca i pochylona,
- dźwiganie koszy z naczyniami i garnków,
- szybkie tempo pracy w godzinach szczytu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku zmywacza naczyń.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice gumowe z długim mankietem – detergenty, wilgoć, skaleczenia, czynniki biologiczne;
- fartuch wodoodporny – wilgoć, gorąca woda;
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie;
- okulary ochronne przy uzupełnianiu stężonych środków – rozpryski chemii.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- posadzka antypoślizgowa z odpływami i maty – poślizgnięcie;
- wyciąg nad zmywarką i wentylacja zmywalni – para, mikroklimat, opary detergentów;
- automatyczne dozowanie środków myjących – kontakt z chemią;
- instalacja elektryczna z wyłącznikami różnicowoprądowymi – porażenie prądem;
- wózki i regały na naczynia na odpowiedniej wysokości – dźwiganie, pochylona pozycja.
Środki organizacyjne
- odczekanie do ostygnięcia naczyń po otwarciu zmywarki – oparzenia;
- osobny pojemnik na stłuczone szkło i zakaz wkładania rąk do zlewu bez widoczności – skaleczenia;
- przerwy i rotacja z innymi pracami kuchennymi – praca stojąca, tempo pracy;
- pielęgnacja skóry rąk i kremy ochronne – podrażnienia skóry.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla zmywacza naczyń.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący i wilgotny, hałas;
- czynniki chemiczne – środki myjące i dezynfekujące (zasadowe, chlorowe);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w warunkach dużej wilgotności, ręczne przenoszenie ciężarów.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).