Pomocnik budowlany – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pomocniczy robotnik budowlany” – kod 931301. Pomocnik budowlany wspiera wykwalifikowanych pracowników budowy: murarza, brukarza, tynkarza, cieślę. Obowiązki powierzone mu przez pracodawcę wiążą się z:
- ręcznym transportem materiałów budowlanych na stanowiska pracy,
- przygotowywaniem zapraw i mieszanek betonowych,
- rozładunkiem dostaw i porządkowaniem placu budowy,
- pracami pomocniczymi przy wykopach, rozbiórkach i montażu,
- obsługą prostych narzędzi i urządzeń budowlanych.
Praca jest ciężka fizycznie, wykonywana na otwartej przestrzeni i w zmiennych warunkach atmosferycznych.
Pomocnik budowlany – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie: brak szczególnych wymagań, przyuczenie na stanowisku,
- dobra sprawność fizyczna,
- orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości, jeżeli wymagają tego zadania.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pomocniczy robotnik budowlany,
- pomocnik na budowie,
- podręczny budowlany,
- robotnik pomocniczy,
- pracownik pomocniczy budowy.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe,
- badania do pracy na wysokości, jeżeli pomocnik pracuje na rusztowaniach.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż raz w roku (prace budowlane),
- szkolenie z zasad ręcznych prac transportowych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Pomocnik budowlany – środowisko pracy
Pomocnik budowlany pracuje na placu budowy, przy wykopach, na rusztowaniach i w budynkach w stanie surowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- taczki, nosze i wózki do transportu materiałów,
- betoniarki i mieszalniki zapraw,
- łopaty, kilofy, młoty i inne narzędzia ręczne,
- proste elektronarzędzia (wiertarki, szlifierki),
- rusztowania, drabiny i pomosty robocze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z wysokości (rusztowania, stropy, krawędzie wykopów),
- upadek na tym samym poziomie na nierównym terenie,
- uderzenie przez spadające materiały i narzędzia,
- przysypanie w wykopie,
- potrącenie przez maszyny budowlane i pojazdy,
- ostre krawędzie, gwoździe, zbrojenie,
- hałas i drgania elektronarzędzi,
- energia elektryczna (przewody zasilające na budowie),
- zmienne warunki atmosferyczne, praca w upale i w chłodzie.
Czynniki chemiczne:
- cement i zaprawy (działanie drażniące i uczulające),
- pyły budowlane, w tym zawierające krzemionkę krystaliczną,
- środki chemiczne dodawane do betonu i zapraw.
Czynniki biologiczne:
- drobnoustroje w glebie i wodzie gruntowej (tężec) przy skaleczeniach.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne przemieszczanie ciężarów o dużej masie,
- wymuszona pozycja ciała,
- duży wysiłek fizyczny przez całą zmianę.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pomocnika budowlanego.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm ochronny – spadające materiały i narzędzia;
- obuwie ochronne z podnoskiem i wkładką antyprzebiciową – gwoździe, zbrojenie, spadające przedmioty;
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i przetarcie – ostre krawędzie, cement;
- kamizelka odblaskowa – potrącenie przez maszyny i pojazdy;
- szelki bezpieczeństwa przy pracach na wysokości – upadek z wysokości;
- półmaska przeciwpyłowa klasy FFP2 – pyły z krzemionką;
- okulary ochronne i ochronniki słuchu przy elektronarzędziach – odpryski, hałas;
- odzież robocza dostosowana do pory roku – warunki atmosferyczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- balustrady na rusztowaniach i przy krawędziach stropów – upadek z wysokości;
- szalowanie i skarpowanie wykopów, bezpieczne zejścia – przysypanie;
- wygrodzone strefy niebezpieczne i drogi komunikacyjne – potrącenie, spadające przedmioty;
- zasilanie placu budowy przez wyłączniki różnicowoprądowe – energia elektryczna;
- zraszanie przy cięciu i mieszaniu materiałów pylących – pyły.
Środki organizacyjne
- plan BIOZ i instruktaż przed każdym nowym zadaniem – wszystkie zagrożenia;
- przestrzeganie norm dźwigania i transport zespołowy ciężkich elementów – ręczne przemieszczanie ciężarów;
- przerwy na regenerację i dostęp do napojów przy pracy w upale – warunki atmosferyczne, wysiłek fizyczny;
- aktualne szczepienie przeciw tężcowi i apteczka na budowie – czynniki biologiczne;
- higiena rąk i kremy ochronne – cement i zaprawy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pomocnika budowlanego.
- czynniki fizyczne – hałas i drgania miejscowe od elektronarzędzi, zmienny mikroklimat (praca na otwartej przestrzeni), prąd elektryczny;
- czynniki chemiczne – pyły zawierające krzemionkę krystaliczną, cement i zaprawy o działaniu drażniącym i uczulającym;
- czynniki biologiczne – drobnoustroje glebowe (tężec);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ciężka praca fizyczna, ręczne prace transportowe, praca na wysokości (jeżeli występuje), praca w wykopach, wymuszona pozycja ciała.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).