Szlifierz – kod 722312 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Szlifierz metali”. Szlifierz obsługuje szlifierki stacjonarne i ręczne, usuwa naddatki materiału, wygładza powierzchnie oraz ostrzy narzędzia.
Szlifierz – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe w zawodzie operator obrabiarek skrawających lub pokrewnym),
- umiejętność doboru ściernic do materiału i rodzaju obróbki,
- znajomość zasad mocowania i wyważania ściernic,
- umiejętność posługiwania się przyrządami pomiarowymi,
- znajomość oznaczeń ściernic i ich dopuszczalnych prędkości obwodowych.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- szlifierz metali,
- operator szlifierki,
- ostrzarz narzędzi,
- polerowacz metali,
- pracownik obróbki wykańczającej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas,
- badanie spirometryczne przy narażeniu na pyły metaliczne i ścierne,
- ocena układu naczyniowego kończyn górnych przy narażeniu na drgania miejscowe,
- badanie wzroku z oceną ostrości widzenia,
- ocena układu ruchu przy długotrwałej pozycji stojącej i wymuszonej pozycji ciała.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż z obsługi szlifierek i zasad mocowania ściernic,
- szkolenie z zagrożenia rozerwaniem ściernicy i sposobów jego zapobiegania,
- szkolenie z zagrożenia pyłami metalicznymi, w tym pyłami zawierającymi chrom i nikiel,
- szkolenie przeciwpożarowe ze względu na emisję iskier.
Środowisko pracy
Szlifierz pracuje w hali obróbki mechanicznej lub w wydzielonej szlifierni, przy szlifierkach stacjonarnych oraz z użyciem szlifierek ręcznych przy obróbce elementów wielkogabarytowych. Pracuje w pozycji stojącej, często pochylonej, prowadząc narzędzie ręcznie i dociskając obrabiany element. Przy szlifowaniu stali stopowych pył może zawierać związki chromu i niklu o działaniu uczulającym i rakotwórczym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- szlifierki stacjonarne, kątowe i taśmowe;
- ściernice o różnym uziarnieniu i spoiwie;
- przyrządy do mocowania i podparcia detalu;
- instalację odciągową i odpylającą;
- przyrządy pomiarowe do kontroli wymiarów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- rozerwanie ściernicy i uderzenie odłamkami,
- pochwycenie dłoni, odzieży lub rękawic przez wirującą ściernicę,
- odpryski iskier i cząstek metalu uderzające w oczy i skórę,
- hałas emitowany przez szlifierki i instalację odciągową,
- drgania miejscowe przenoszone przez szlifierki ręczne,
- oparzenia gorącym obrabianym elementem i odpryskami,
- pożar od iskier w pobliżu materiałów palnych,
- wybuch pyłu metali lekkich w instalacji odciągowej,
- skaleczenia ostrymi krawędziami obrabianych detali,
- porażenie prądem przy uszkodzonej instalacji narzędzia,
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej pyłem i chłodziwem.
Czynniki chemiczne:
- pył metaliczny i ścierny, w tym związki chromu i niklu,
- ciecze chłodząco-smarujące przy szlifowaniu na mokro,
- dymy powstające przy obróbce elementów z powłokami.
Czynniki psychofizyczne:
- przeciążenie kończyn górnych przy prowadzeniu narzędzia,
- wymuszona pozycja ciała przy obróbce elementów wielkogabarytowych,
- długotrwała pozycja stojąca,
- konieczność stałej koncentracji przy pracy z narzędziem wirującym.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku szlifierza.
Środki ochrony indywidualnej
- gogle ochronne i osłona twarzy – rozerwanie ściernicy, odpryski iskier i cząstek;
- ochronniki słuchu – hałas szlifierek;
- półmaska filtrująca FFP3 – pył metaliczny, związki chromu i niklu;
- rękawice antywibracyjne – drgania miejscowe;
- fartuch i rękawy z materiału trudnopalnego – oparzenia odpryskami, iskry;
- obuwie robocze z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie stopy, poślizgnięcie;
- odzież robocza przylegająca, bez luźnych elementów – pochwycenie przez ściernicę.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłona ściernicy zakrywająca maksymalną dopuszczalną część obwodu – rozerwanie ściernicy, pochwycenie;
- podpórka przedmiotu obrabianego z ustaloną szczeliną – pochwycenie, wciągnięcie detalu;
- ekran ochronny przezierny przy szlifierce stołowej – odpryski, rozerwanie ściernicy;
- odciąg miejscowy na stanowisku szlifierskim – pył metaliczny i ścierny;
- instalacja odciągowa w wykonaniu przeciwwybuchowym przy pyłach metali lekkich – wybuch pyłu;
- kabina lub stanowisko wygrodzone ekranami – iskry, pył, hałas;
- narzędzia o obniżonym poziomie drgań i hałasu – drgania miejscowe, hałas;
- podnośniki i manipulatory do elementów wielkogabarytowych – wymuszona pozycja ciała, przeciążenie;
- wyłącznik różnicowoprądowy i narzędzia w II klasie ochronności – porażenie prądem;
- gaśnice i usunięcie materiałów palnych ze strefy iskrzenia – pożar;
- posadzka antypoślizgowa i bieżące odpylanie stanowiska – poślizgnięcie.
Środki organizacyjne
- kontrola stanu ściernicy przed montażem i próba na dźwięk – rozerwanie ściernicy;
- przestrzeganie terminu przydatności i dopuszczalnej prędkości obwodowej ściernicy – rozerwanie ściernicy;
- próbny bieg ściernicy po wymianie przy braku osób w strefie – rozerwanie ściernicy;
- zakaz pracy w rękawicach przy szlifierkach stacjonarnych – pochwycenie przez ściernicę;
- rejestr prac w narażeniu na czynniki rakotwórcze przy szlifowaniu stali stopowych – pył zawierający chrom i nikiel;
- pomiary pyłów, hałasu i drgań z wymaganą częstotliwością – pył, hałas, drgania;
- rotacja zadań i przerwy ograniczające ekspozycję na drgania – drgania miejscowe, przeciążenie kończyn górnych;
- procedura prac niebezpiecznych pożarowo przy szlifowaniu poza stanowiskiem stałym – pożar;
- sprzątanie pyłu metodą bezpyłową, bez przedmuchiwania sprężonym powietrzem – pył, wybuch pyłu;
- przeglądy narzędzi i pomiary ochrony przeciwporażeniowej – porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla szlifierza.
- czynniki fizyczne – hałas szlifierek i instalacji odciągowej, drgania miejscowe przenoszone przez szlifierki ręczne;
- czynniki chemiczne – pyły metaliczne i ścierne, związki chromu sześciowartościowego i niklu przy szlifowaniu stali stopowych (czynniki rakotwórcze i uczulające), ciecze chłodząco-smarujące, dymy z powłok ochronnych;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca narzędziami wirującymi (ryzyko rozerwania ściernicy), zagrożenie odpryskami i iskrami, praca w strefie zagrożonej wybuchem pyłu metali lekkich, wymuszona pozycja ciała, długotrwała pozycja stojąca.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).