Konserwator dźwigów – kod 741204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Konserwator urządzeń dźwigowych”. Konserwator dźwigów wykonuje przeglądy i naprawy dźwigów osobowych i towarowych, reguluje układy napędowe i sterujące oraz uwalnia osoby uwięzione w kabinie.
Konserwator dźwigów – wymagania w stosunku do pracownika
- zaświadczenie kwalifikacyjne Urzędu Dozoru Technicznego do konserwacji dźwigów,
- uprawnienia energetyczne grupy 1 w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3 m,
- umiejętność czytania schematów elektrycznych i dokumentacji techniczno-ruchowej,
- znajomość procedury awaryjnego uwalniania osób z kabiny dźwigu.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- konserwator urządzeń dźwigowych,
- konserwator wind,
- serwisant dźwigów osobowych,
- mechanik dźwigowy,
- technik konserwacji dźwigów.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania w zakresie prac na wysokości powyżej 3 m ze wskazaniem w skierowaniu,
- badania dla prac przy urządzeniach elektroenergetycznych,
- badanie neurologiczne i ocena zmysłu równowagi,
- badanie okulistyczne z oceną widzenia przestrzennego,
- ocena układu ruchu i kręgosłupa przy pracy w wymuszonej pozycji ciała,
- ocena zdolności do pracy w przestrzeniach ograniczonych.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pracy na wysokości i w przestrzeniach ograniczonych,
- szkolenie z zasad blokady i oznakowania energii przy pracach w szybie,
- instruktaż z procedury awaryjnego uwalniania osób z kabiny,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy przy porażeniu prądem.
Środowisko pracy
Konserwator dźwigów pracuje w maszynowni dźwigu, w szybie, na dachu kabiny oraz w podszybiu – w przestrzeniach ciasnych, o ograniczonym oświetleniu i utrudnionej ewakuacji. Przemieszcza się po drabinach i na dachu kabiny, pracując bezpośrednio przy elementach ruchomych i pod napięciem. Wejście do podszybia oznacza pracę pod kabiną i przeciwwagą. Zgłoszenia awaryjne obejmują także dyżury nocne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- narzędzia izolowane do 1000 V i wskaźnik napięcia;
- wyłącznik rewizyjny i sterowanie z dachu kabiny;
- szelki bezpieczeństwa i system asekuracji;
- podpory mechaniczne blokujące ruch kabiny;
- latarkę czołową i środki łączności.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek do szybu przez otwarte drzwi przystankowe,
- upadek z dachu kabiny lub z drabiny w szybie,
- przygniecenie przez kabinę lub przeciwwagę podczas ruchu dźwigu,
- zgniecenie w podszybiu przy zjeżdżającej kabinie,
- pochwycenie przez koło cierne, liny i mechanizmy napędu,
- porażenie prądem przy pracach w maszynowni i szafie sterowej,
- łuk elektryczny przy zwarciu w obwodach zasilania,
- uderzenie o elementy konstrukcji szybu i prowadnice,
- skaleczenia ostrymi krawędziami elementów i lin stalowych,
- hałas i drgania od pracującego napędu,
- niedostateczne oświetlenie w szybie i podszybiu.
Czynniki chemiczne:
- niedobór tlenu i gazy w podszybiu jako przestrzeni ograniczonej,
- kontakt z olejami i smarami układu napędowego,
- preparaty czyszczące i odtłuszczające.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne prace transportowe przy wymianie elementów,
- wymuszona pozycja ciała w ciasnej przestrzeni maszynowni i podszybia,
- stres przy uwalnianiu osób uwięzionych w kabinie,
- praca w porze nocnej przy zgłoszeniach awaryjnych,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo użytkowników dźwigu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku konserwatora dźwigów.
Środki ochrony indywidualnej
- szelki bezpieczeństwa z linką i amortyzatorem przy pracy na dachu kabiny – upadek do szybu, upadek z dachu kabiny;
- hełm ochronny – uderzenie o elementy konstrukcji, upadek przedmiotów;
- rękawice elektroizolacyjne przy pracach pod napięciem – porażenie prądem;
- odzież trudnopalna przy pracach w szafie sterowej – łuk elektryczny;
- obuwie elektroizolacyjne o podeszwie antypoślizgowej – porażenie prądem, poślizgnięcie;
- rękawice odporne na przecięcie – skaleczenia krawędziami i linami stalowymi;
- okulary ochronne – odpryski, rozprysk smarów;
- ochronniki słuchu w maszynowni – hałas napędu;
- latarka czołowa – ograniczone oświetlenie szybu i podszybia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłącznik rewizyjny i sterowanie z dachu kabiny – przygniecenie przez kabinę, ruch dźwigu podczas pracy;
- wyłącznik STOP w szybie, podszybiu i maszynowni – przygniecenie, pochwycenie;
- bariery i balustrady na dachu kabiny – upadek do szybu;
- zapory i zabezpieczenia otwartych drzwi przystankowych – upadek do szybu;
- przestrzeń schronienia w podszybiu i nadszybiu – zgniecenie przez kabinę i przeciwwagę;
- podpory mechaniczne blokujące ruch kabiny przy pracach w podszybiu – zgniecenie w podszybiu;
- osłony koła ciernego, lin i mechanizmów napędu – pochwycenie przez mechanizmy;
- oświetlenie szybu, podszybia i maszynowni – uderzenie o konstrukcję, potknięcie;
- wentylacja szybu i podszybia – niedobór tlenu, gazy;
- wyłącznik różnicowoprądowy i narzędzia izolowane do 1000 V – porażenie prądem, łuk elektryczny;
- drabina stała w szybie z zabezpieczeniem – upadek z wysokości.
Środki organizacyjne
- procedura blokady i oznakowania energii przed wejściem do szybu – przygniecenie, pochwycenie, porażenie prądem;
- wyłączenie dźwigu z eksploatacji i oznakowanie drzwi przystankowych – upadek do szybu, przygniecenie;
- zakaz pracy jednoosobowej w szybie i podszybiu – wszystkie zagrożenia, brak pomocy;
- dopuszczanie do prac wyłącznie osób z aktualnymi uprawnieniami UDT i SEP – porażenie prądem, awaria;
- procedura pracy w przestrzeni ograniczonej z asekuracją – niedobór tlenu, ewakuacja;
- ustalona łączność między konserwatorami pracującymi w szybie i maszynowni – przygniecenie, ruch dźwigu;
- procedura awaryjnego uwalniania osób z kabiny – stres, bezpieczeństwo pasażerów;
- harmonogram konserwacji zgodny z wymaganiami dozoru technicznego – awaria dźwigu;
- ograniczenie masy ręcznie przemieszczanych elementów – ręczne prace transportowe;
- pomiary ochrony przeciwporażeniowej i przeglądy narzędzi izolowanych – porażenie prądem;
- przeglądy sprzętu do ochrony przed upadkiem przed każdym użyciem – upadek z wysokości.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla konserwatora dźwigów.
- czynniki fizyczne – hałas i drgania pracującego napędu, niedostateczne oświetlenie w szybie i podszybiu, pole elektromagnetyczne w pobliżu urządzeń napędowych;
- czynniki chemiczne – oleje i smary układu napędowego, preparaty czyszczące i odtłuszczające, ryzyko niedoboru tlenu i obecności gazów w podszybiu;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach ograniczonych (podszybie, szyb), praca przy urządzeniach elektroenergetycznych pod napięciem, praca przy elementach ruchomych (kabina, przeciwwaga, koło cierne), ręczne prace transportowe, wymuszona pozycja ciała, praca w porze nocnej przy zgłoszeniach awaryjnych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).