Barista – kod 513201 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Obowiązki baristy wiążą się z przygotowywaniem kawy i napojów kawowych: obsługą ekspresu ciśnieniowego i młynków, spienianiem mleka, obsługą gości oraz dbaniem o czystość stanowiska i sprzętu.
Barista – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (zależnie od wymagań pracodawcy),
- kwalifikacje (zależnie od wymagań pracodawcy, mile widziane kursy baristyczne).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- badania na nosicielstwo chorób zakaźnych (kontakt z żywnością).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- kurs z zakresu podstawowych zagadnień higieniczno-sanitarnych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Barista – środowisko pracy
Barista pracuje w kawiarniach, restauracjach i punktach kawowych, przy stanowisku barowym w pozycji stojącej. Podczas pracy korzysta z:
- ekspresu ciśnieniowego,
- młynków do kawy,
- dzbanków do spieniania mleka,
- zmywarki podblatowej,
- kasy fiskalnej i terminala płatniczego.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poparzenie gorącą wodą, parą i mlekiem,
- gorące powierzchnie (grupa ekspresu, dzbanki),
- poślizgnięcie się,
- upadek na tym samym poziomie,
- ostre elementy (stłuczone szkło i porcelana),
- pochwycenie przez ruchome elementy młynka,
- uderzenie o elementy wyposażenia,
- energia elektryczna,
- hałas (młynki, spienianie mleka),
- pożar.
Czynniki chemiczne:
- środki do czyszczenia i odkamieniania ekspresu (substancje żrące),
- preparaty do dezynfekcji.
Czynniki biologiczne:
- wirusy,
- bakterie.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie statyczne (praca stojąca),
- obciążenie kończyn górnych ruchami monotypowymi (ubijanie kawy),
- presja czasu w godzinach szczytu,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku baristy.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie na stabilnej, antypoślizgowej podeszwie – poślizgnięcie się, upadek na tym samym poziomie;
- ściereczki i uchwyty termoizolacyjne do dzbanków i dysz parowych – poparzenie, gorące powierzchnie;
- rękawice odporne na substancje chemiczne przy odkamienianiu i czyszczeniu ekspresu – substancje żrące;
- rękawice ochronne przy zbieraniu stłuczek – ostre elementy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ekspres i młynki z aktualnymi przeglądami oraz sprawnymi zaworami – poparzenie parą, energia elektryczna;
- osłony zasobnika młynka uniemożliwiające kontakt z żarnami – pochwycenie przez ruchome elementy;
- maty antypoślizgowe za barem i bieżące usuwanie rozlań – poślizgnięcie się;
- ergonomiczna wysokość blatu i tamper ergonomiczny – obciążenie kończyn górnych;
- zasilanie urządzeń przez wyłącznik różnicowoprądowy – energia elektryczna;
- gaśnica i widoczna instrukcja przeciwpożarowa – pożar.
Środki organizacyjne
- technika przedmuchiwania i czyszczenia dyszy parowej po każdym użyciu – poparzenie parą;
- karty charakterystyki środków do odkamieniania i przestrzeganie zaleceń producenta – substancje żrące;
- zasady postępowania ze stłuczonym szkłem (zmiotka i szufelka) – ostre elementy;
- higiena rąk i procedury sanitarne przy kontakcie z żywnością – wirusy, bakterie;
- przerwy w pracy i maty odciążające przy stanowisku stojącym – obciążenie statyczne;
- planowanie obsady w godzinach szczytu – presja czasu, stres.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla baristy.
- czynniki biologiczne – praca w styczności z żywnością wymagająca orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych;
- czynniki chemiczne – środki do czyszczenia i odkamieniania ekspresu o działaniu żrącym, preparaty do dezynfekcji;
- czynniki fizyczne – gorąca woda, para wodna i gorące powierzchnie ekspresu, hałas młynków i dyszy parowej, prąd elektryczny;
- pyły – pyły kawy powstające przy mieleniu i uzupełnianiu zasobników;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – długotrwała praca w pozycji stojącej, powtarzalne ruchy nadgarstka przy ubijaniu kawy, praca na mokrych powierzchniach, kontakt ze stłuczonym szkłem i porcelaną, praca w narzuconym tempie w godzinach szczytu.