Technik utrzymania ruchu – kod 311514 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik utrzymania ruchu dba o sprawność maszyn i instalacji w zakładzie produkcyjnym, planuje przeglądy i remonty, diagnozuje awarie, kieruje pracą konserwatorów, zamawia części zamienne i prowadzi dokumentację techniczną urządzeń.
Technik utrzymania ruchu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik mechanik, technik mechatronik, technik elektryk lub pokrewnym;
- świadectwa kwalifikacji SEP (E1 i D1) w zakresie eksploatacji i dozoru urządzeń elektrycznych;
- uprawnienia dozoru technicznego UDT do obsługi i konserwacji urządzeń podlegających dozorowi, jeśli wymaga tego zakres prac;
- umiejętność czytania dokumentacji technicznej, schematów i obsługi systemów CMMS;
- doświadczenie w diagnostyce maszyn i gotowość do pracy w trybie dyżurów awaryjnych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- inżynier utrzymania ruchu,
- kierownik zmiany utrzymania ruchu,
- technik serwisu maszyn,
- koordynator utrzymania ruchu,
- technik remontów maszyn.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badanie do pracy przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem;
- badanie do pracy na wysokości powyżej 3 m;
- badanie narządu słuchu przy narażeniu na hałas;
- badanie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- instruktaż stanowiskowy;
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 5 lat, a przy wykonywaniu prac na stanowisku robotniczym co 3 lata;
- szkolenie z pracy na wysokości i w przestrzeniach zamkniętych;
- szkolenie z blokowania i oznakowania źródeł energii (LOTO);
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy;
- szkolenie z bezpieczeństwa maszyn i prac gorących.
Środowisko pracy
Technik utrzymania ruchu pracuje w halach produkcyjnych i magazynach, w nastawniach i rozdzielniach oraz w warsztatach. Przemieszcza się po całym zakładzie między liniami, kontroluje stan maszyn i przeprowadza naprawy, często w czasie przestojów, nocą lub w weekendy. Obok prac przy urządzeniach wykonuje zadania biurowe: planuje remonty, zamawia części i prowadzi dokumentację. Na stanowisku wykorzystuje się:
- narzędzia ręczne, klucze dynamometryczne i elektronarzędzia;
- mierniki elektryczne, wibrometry i kamery termowizyjne;
- wózki, wciągniki i podnośniki do przemieszczania podzespołów;
- drabiny, podesty i rusztowania przejezdne;
- spawarki i szlifierki przy drobnych naprawach;
- komputer z systemem CMMS i programami do diagnostyki sterowników;
- przenośne agregaty i smarownice.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie lub wciągnięcie przez ruchome elementy maszyn przy naprawach;
- porażenie prądem elektrycznym przy pracy w rozdzielnicach i przy napędach;
- uderzenie lub przygniecenie podzespołem przy demontażu i transporcie;
- upadek z wysokości z drabiny, podestu lub konstrukcji maszyny;
- oparzenie gorącymi powierzchniami, parą i podczas prac gorących;
- hałas i wibracje maszyn;
- wypryśnięcie cieczy lub gazu pod ciśnieniem;
- potknięcie i poślizgnięcie na zaolejonej posadzce hali.
Czynniki chemiczne:
- oleje, smary i środki do czyszczenia maszyn;
- dymy spawalnicze i pyły przy szlifowaniu.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała przy pracy pod maszyną i w ciasnych miejscach;
- obciążenie wzroku przy pracy z monitorem;
- stres związany z awariami, dyżurami i presją przestoju produkcji;
- praca zmianowa i nocna przy remontach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika utrzymania ruchu.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice dielektryczne lub izolowane – porażenie prądem;
- rękawice ochronne – uderzenie, przygniecenie, oleje i smary;
- kask ochronny – uderzenie przedmiotem;
- szelki bezpieczeństwa z linką – upadek z wysokości;
- odzież trudnopalna i rękawice spawalnicze – oparzenie przy pracach gorących;
- okulary lub przyłbica – wypryśnięcie cieczy pod ciśnieniem, odpryski;
- ochronniki słuchu – hałas i wibracje maszyn;
- półmaska filtrująca – dymy spawalnicze i pyły;
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową – potknięcie, poślizgnięcie, przygniecenie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadami na maszynach – pochwycenie przez ruchome elementy;
- blokowanie i znakowanie źródeł energii oraz sprawdzenie braku napięcia (LOTO) – porażenie prądem, pochwycenie, wypryśnięcie cieczy;
- wciągniki, wózki i podnośniki do transportu podzespołów – przygniecenie, uderzenie podzespołem;
- podesty i drabiny z aktualnym przeglądem, rusztowania z balustradami – upadek z wysokości;
- osłony gorących powierzchni i oznakowanie stref – oparzenie;
- tłumienie hałasu i drgań maszyn oraz mocowania antywibracyjne – hałas i wibracje;
- lokalne odsysanie dymów przy spawaniu i szlifowaniu – dymy spawalnicze i pyły;
- sorbenty i maty antypoślizgowe oraz oznakowane ciągi komunikacyjne – potknięcie i poślizgnięcie na zaolejonej posadzce, oleje i smary.
Środki organizacyjne
- system zezwoleń na prace niebezpieczne i prace gorące – porażenie prądem, oparzenie, upadek z wysokości;
- praca na wysokości i w przestrzeniach zamkniętych w zespole z asekuracją – upadek z wysokości;
- planowe przeglądy i konserwacja zapobiegawcza zamiast napraw w ruchu – pochwycenie, wypryśnięcie cieczy;
- transport ciężkich elementów w zespole lub sprzętem – przygniecenie, uderzenie podzespołem;
- ograniczenie czasu pracy w hałasie i rotacja zadań – hałas i wibracje, wymuszona pozycja ciała;
- przerwy w pracy przy monitorze i ocena stanowiska komputerowego – obciążenie wzroku;
- zapoznanie z kartami charakterystyki olejów i środków czyszczących – oleje, smary i środki do czyszczenia;
- harmonogram dyżurów z odpoczynkiem i wsparcie zespołu przy awariach – stres, dyżury, presja przestoju, praca zmianowa i nocna.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika utrzymania ruchu.
- czynniki fizyczne – hałas, wibracje maszyn, gorące powierzchnie, para;
- czynniki chemiczne – oleje, smary i środki do czyszczenia, dymy spawalnicze, pyły;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy urządzeniach elektrycznych, praca przy monitorze ekranowym, praca zmianowa i nocna, praca przy maszynach z ruchomymi elementami.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).