Optometrysta – kod 229501 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Optometrysta bada ostrość wzroku i refrakcję, dobiera korekcję okularową oraz soczewki kontaktowe, ocenia widzenie obuoczne i przedni odcinek oka, a w razie podejrzenia choroby kieruje pacjenta do lekarza okulisty. Pracuje w gabinetach optometrycznych przy salonach optycznych, w przychodniach i klinikach okulistycznych, przez większość dnia w zaciemnionym pomieszczeniu, w bliskim kontakcie z twarzą pacjenta.
Optometrysta – wymagania w stosunku do pracownika
- studia wyższe w zakresie optometrii (zwykle licencjat lub magisterium);
- prawo wykonywania zawodu i wpis do rejestru osób wykonujących zawód medyczny – w zakresie wymaganym ustawą o niektórych zawodach medycznych;
- znajomość zasad badania refrakcji, widzenia obuocznego i dopasowania soczewek kontaktowych;
- dobra ostrość wzroku (po korekcji), prawidłowe widzenie barw i sprawność manualna;
- umiejętność rozpoznawania objawów wymagających skierowania do lekarza okulisty;
- komunikatywność i cierpliwość w pracy z dziećmi, seniorami i osobami z niepełnosprawnością.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- optometrystka,
- specjalista optometrii,
- optometrysta w salonie optycznym,
- optometrysta kontaktolog,
- optometrysta w gabinecie okulistycznym.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z uwzględnieniem narządu wzroku i pracy przy monitorze ekranowym;
- ocena stanu skóry dłoni przy częstym kontakcie ze środkami dezynfekcyjnymi;
- szczepienie przeciw WZW typu B – zalecane przy kontakcie z wydzieliną z worka spojówkowego i łzami;
- badania okulistyczne w razie dolegliwości wzrokowych związanych z pracą przy urządzeniach diagnostycznych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy);
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat;
- szkolenie z higieny rąk i dezynfekcji urządzeń mających kontakt z okiem pacjenta;
- szkolenie z obsługi tonometru, autorefraktokeratometru i lampy szczelinowej wg instrukcji producenta;
- szkolenie z pierwszej pomocy (omdlenie pacjenta, reakcja na krople diagnostyczne);
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji;
- doskonalenie zawodowe z kontaktologii i diagnostyki przedniego odcinka oka.
Środowisko pracy
Optometrysta pracuje w gabinecie z ograniczonym, często wyłączonym oświetleniem ogólnym, przy stoliku z unitem optometrycznym, foropterem i lampą szczelinową. Badanie wymaga pochylania się nad pacjentem i utrzymywania głowy w jednej pozycji przy okularach mikroskopu. W ciągu dnia przyjmuje kilkunastu pacjentów, w tym osoby z infekcjami oczu, dzieci i seniorów. Między badaniami dezynfekuje podpórki, oprawy próbne i soczewki diagnostyczne, a dokumentację prowadzi w systemie komputerowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- lampę szczelinową i oftalmoskop;
- foropter, kasetę szkieł próbnych i oprawę próbną;
- autorefraktokeratometr i tonometr bezkontaktowy;
- tablice i projektory optotypów, testy widzenia obuocznego;
- soczewki kontaktowe, płyny pielęgnacyjne i nadtlenek wodoru;
- krople nawilżające i barwniki diagnostyczne, np. fluoresceina;
- komputer z oprogramowaniem do dokumentacji pacjenta.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- obciążenie narządu wzroku przy pracy z lampą szczelinową i mikroskopem w zaciemnieniu,
- praca w zmiennych warunkach oświetlenia (przejścia z ciemności do jasności),
- wymuszona pozycja ciała przy pochylaniu się nad pacjentem i patrzeniu w okulary przyrządów,
- długotrwała praca siedząca na krześle obrotowym,
- praca przy monitorze ekranowym,
- potknięcie i uderzenie o elementy wyposażenia w zaciemnionym gabinecie,
- porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonych przewodach urządzeń diagnostycznych,
- skaleczenie o uszkodzone szkła próbne lub soczewki.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne na bazie alkoholu i czwartorzędowych soli amoniowych,
- nadtlenek wodoru w płynach do pielęgnacji soczewek kontaktowych,
- barwniki diagnostyczne (fluoresceina) i krople okulistyczne,
- środki do mycia szkieł i opraw.
Czynniki biologiczne:
- bakterie i wirusy z wydzieliny spojówkowej i łez (adenowirusy, bakterie ropne);
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową przy bliskim kontakcie z twarzą pacjenta;
- grzyby i drobnoustroje na zanieczyszczonych soczewkach kontaktowych.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie wzroku i koncentracji przy precyzyjnej ocenie refrakcji,
- monotonia czynności przy powtarzalnych badaniach,
- presja czasu wynikająca z grafiku wizyt,
- kontakt z pacjentami niezadowolonymi z korekcji lub zaniepokojonymi wynikiem,
- odpowiedzialność za wykrycie objawów chorób oczu wymagających leczenia.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku optometrysty.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawiczki jednorazowe nitrylowe – wydzielina spojówkowa, łzy, środki dezynfekcyjne, nadtlenek wodoru;
- maseczka chirurgiczna przy pacjentach z infekcją – zakażenia drogą kropelkową, adenowirusy;
- krem ochronny i regenerujący do rąk – środki dezynfekcyjne, środki do mycia szkieł;
- okulary korekcyjne do pracy z bliska (jeśli potrzebne) – obciążenie narządu wzroku, praca przy monitorze ekranowym;
- odzież robocza (fartuch lub bluza medyczna) – zanieczyszczenie odzieży wydzieliną i płynami.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- lampa szczelinowa z osłoną oddechową i regulacją wysokości stołu – zakażenia drogą kropelkową, wymuszona pozycja ciała;
- krzesło obrotowe z regulacją wysokości i oparciem – długotrwała praca siedząca, wymuszona pozycja ciała;
- oświetlenie orientacyjne i ściemniacz w gabinecie – zmienne warunki oświetlenia, potknięcie w zaciemnieniu;
- uporządkowane prowadzenie przewodów i sprawne urządzenia z aktualnymi przeglądami – porażenie prądem, potknięcie;
- dozowniki z preparatem do dezynfekcji rąk i powierzchni – bakterie i wirusy, grzyby;
- monitor ustawiony zgodnie z zasadami ergonomii – praca przy monitorze ekranowym;
- pojemniki na szkło uszkodzone i odpady medyczne – skaleczenie, drobnoustroje na soczewkach.
Środki organizacyjne
- procedura dezynfekcji podpórek, opraw próbnych i soczewek diagnostycznych po każdym pacjencie – bakterie i wirusy, grzyby;
- przerwy dla oczu i zmiana pozycji między badaniami – obciążenie narządu wzroku, wymuszona pozycja, monotonia;
- harmonogram wizyt z rezerwą czasu na badania złożone – presja czasu, obciążenie koncentracji;
- przechowywanie kropli i płynów zgodnie z kartami charakterystyki – barwniki diagnostyczne, nadtlenek wodoru;
- zasady kierowania pacjenta do okulisty i konsultacji przypadków wątpliwych – odpowiedzialność za wykrycie chorób oczu;
- zasady komunikacji z pacjentem i obsługi reklamacji korekcji – kontakt z niezadowolonymi pacjentami;
- instrukcja postępowania przy omdleniu pacjenta i dostępna apteczka – zdarzenia nagłe w gabinecie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla optometrysty.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca w zaciemnieniu z obciążeniem narządu wzroku, wymuszona pozycja ciała;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (alkohole, czwartorzędowe sole amoniowe), nadtlenek wodoru;
- czynniki biologiczne – kontakt z wydzieliną spojówkową i łzami (bakterie, wirusy, w tym adenowirusy);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca wymagająca precyzji wzrokowej, kontakt z pacjentem, długotrwała praca siedząca.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).