Referendarz sądowy – kod 261908 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Referendarz sądowy wykonuje w sądzie powszechnym czynności z zakresu ochrony prawnej, które nie są zastrzeżone dla sędziów – prowadzi sprawy wieczystoksięgowe i rejestrowe, wydaje nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym, nadaje klauzule wykonalności i rozpoznaje wnioski o zwolnienie od kosztów. Pracuje głównie przy komputerze, analizując akta w systemach elektronicznych i papierowych.
Referendarz sądowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe prawnicze (tytuł magistra prawa),
- odbyta aplikacja referendarska albo zdany egzamin referendarski lub inny egzamin prawniczy, który według ustawy go zastępuje,
- obywatelstwo polskie, pełnia praw cywilnych i obywatelskich oraz nieskazitelny charakter,
- stan zdrowia pozwalający na pełnienie obowiązków referendarza,
- bardzo dobra znajomość prawa cywilnego, postępowania cywilnego, przepisów o księgach wieczystych i Krajowym Rejestrze Sądowym,
- biegła obsługa systemów teleinformatycznych sądów, w tym elektronicznych ksiąg wieczystych i e-sądu,
- umiejętność samodzielnego podejmowania decyzji i pracy z dużą liczbą spraw.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- starszy referendarz sądowy,
- referendarz w wydziale ksiąg wieczystych,
- referendarz w wydziale gospodarczym KRS,
- referendarz w e-sądzie,
- referendarz sądowy w wydziale cywilnym.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z uwzględnieniem narządu wzroku,
- badanie okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym, z zapewnieniem przez pracodawcę okularów korygujących wzrok, jeżeli lekarz stwierdzi taką potrzebę,
- ocena stanu narządu ruchu przy długotrwałej pracy siedzącej, według wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych nie rzadziej niż co 6 lat,
- szkolenia z bezpieczeństwa informacji i ochrony danych osobowych w systemach sądowych,
- szkolenie z procedur bezpieczeństwa w budynku sądu, w tym postępowania w razie agresji interesanta lub alarmu bombowego,
- zapoznanie z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego i drogami ewakuacji budynku sądu,
- szkolenia z orzecznictwa i zmian przepisów prowadzone przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury.
Środowisko pracy
Referendarz sądowy pracuje w pokoju biurowym w budynku sądu, zwykle wspólnie z innymi referendarzami lub asystentami. Większość dnia spędza przy dwóch monitorach, czytając wnioski, dokumenty i księgi wieczyste w systemach elektronicznych oraz sporządzając orzeczenia i uzasadnienia. Korzysta też z akt papierowych przynoszonych z archiwum i sekretariatu, a w niektórych wydziałach przyjmuje interesantów lub uczestniczy w czynnościach z udziałem stron. Praca jest rozliczana liczbą załatwionych spraw, co przy dużym wpływie oznacza stałą presję czasu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z dwoma monitorami i systemami ksiąg wieczystych, KRS i e-sądu;
- drukarka, skaner i kopiarka;
- akta sądowe w formie papierowej i elektronicznej;
- telefon i poczta elektroniczna do kontaktu z sekretariatem wydziału;
- wózek do przewożenia akt z archiwum i sekretariatu;
- podpis kwalifikowany do zatwierdzania orzeczeń.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym przez większość czasu pracy,
- wymuszona pozycja siedząca i obciążenie odcinka szyjnego kręgosłupa,
- ręczne przenoszenie tomów akt i segregatorów,
- potknięcie i poślizgnięcie na schodach i korytarzach budynku sądu,
- porażenie prądem przy uszkodzonych przewodach urządzeń biurowych,
- niewłaściwe oświetlenie i olśnienie przy pracy z monitorem i dokumentami.
Czynniki chemiczne:
- pył i kurz z akt przechowywanych w archiwum, w tym zarodniki pleśni na starych dokumentach,
- emisja ozonu i pyłu tonera z drukarek i kopiarek w małych pomieszczeniach.
Czynniki psychofizyczne:
- presja liczby spraw i terminów załatwienia,
- odpowiedzialność za rozstrzygnięcia wpływające na majątek i prawa stron,
- agresja słowna lub fizyczna niezadowolonych uczestników postępowania,
- monotonia pracy umysłowej i długotrwałe skupienie uwagi,
- zmęczenie wzroku i ryzyko wypalenia zawodowego.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku referendarza sądowego.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary korygujące wzrok do pracy przy monitorze (jeżeli zaleci lekarz) – praca przy monitorze ekranowym, zmęczenie wzroku;
- rękawice jednorazowe i maseczka przy pracy z zakurzonymi, zawilgoconymi aktami – pył i zarodniki pleśni z akt;
- wygodne obuwie z podeszwą antypoślizgową – potknięcie i poślizgnięcie;
- podnóżek i podkładka pod nadgarstek – wymuszona pozycja siedząca, obciążenie kręgosłupa.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko komputerowe zgodne z wymaganiami ergonomii: regulowane krzesło, monitory na wysokości oczu – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca;
- oświetlenie ogólne i miejscowe bez olśnień, żaluzje w oknach – niewłaściwe oświetlenie i olśnienie;
- drukarki i kopiarki w osobnym, wentylowanym pomieszczeniu – emisja ozonu i pyłu tonera;
- wózki do transportu akt – ręczne przenoszenie tomów akt;
- kontrola wejść do budynku, bramki i przyciski alarmowe – agresja uczestników postępowania;
- okresowe przeglądy instalacji i urządzeń elektrycznych – porażenie prądem;
- archiwum z wentylacją i kontrolą wilgotności – pył i pleśń z akt.
Środki organizacyjne
- przerwy 5 minut po każdej godzinie pracy przy monitorze – praca przy monitorze, zmęczenie wzroku;
- realny przydział spraw i ich rozkład w wydziale – presja liczby spraw, wypalenie zawodowe;
- przyjmowanie interesantów w obecności drugiej osoby lub w sekretariacie, procedura wezwania ochrony – agresja uczestników postępowania;
- możliwość konsultacji trudnych spraw z przewodniczącym wydziału – odpowiedzialność za rozstrzygnięcia;
- przeplatanie czynności umysłowych z innymi zadaniami, zmiana pozycji ciała – monotonia, długotrwałe skupienie;
- utrzymanie porządku w ciągach komunikacyjnych – potknięcie i poślizgnięcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla referendarza sądowego.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszona pozycja siedząca;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie psychiczne związane z odpowiedzialnością za rozstrzygnięcia i liczbą spraw, możliwy kontakt z agresywnymi uczestnikami postępowania.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).