Serwisant urządzeń medycznych – kod 311907 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Serwisant urządzeń medycznych instaluje, uruchamia, przegląda, kalibruje i naprawia aparaturę medyczną – kardiomonitory, defibrylatory, respiratory, aparaty do znieczulenia, pompy infuzyjne, aparaty USG i RTG, sterylizatory oraz łóżka i stoły operacyjne. Pracuje w szpitalach, przychodniach i w warsztacie serwisowym, wykonuje testy bezpieczeństwa elektrycznego i dokumentuje czynności w paszportach technicznych urządzeń.
Serwisant urządzeń medycznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe techniczne (elektronika, elektrotechnika, inżynieria biomedyczna, mechatronika),
- świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do eksploatacji urządzeń elektrycznych (G1 E) – tam, gdzie wymaga tego zakres prac lub pracodawca,
- przeszkolenie i autoryzacja producenta dla serwisowanych wyrobów medycznych,
- znajomość wymagań bezpieczeństwa elektrycznego aparatury medycznej (PN-EN 62353, PN-EN 60601) i zasad prowadzenia dokumentacji serwisowej,
- przy pracy z aparatami rentgenowskimi – przeszkolenie z ochrony radiologicznej,
- prawo jazdy kategorii B przy pracy w terenie,
- dokładność, umiejętność pracy w środowisku szpitalnym i przestrzegania zasad higieny.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik serwisu aparatury medycznej,
- inżynier serwisu medycznego,
- serwisant aparatury medycznej,
- specjalista ds. serwisu sprzętu medycznego,
- technik aparatury medycznej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badania kierowców – przy kierowaniu samochodem służbowym,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – zalecane przy pracy z urządzeniami w oddziałach szpitalnych,
- badanie wzroku – praca przy monitorze ekranowym i drobnych elementach elektronicznych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat (pracownicy inżynieryjno-techniczni),
- szkolenia producentów aparatury i autoryzacje serwisowe,
- szkolenie z ochrony radiologicznej – przy serwisie aparatów rentgenowskich i tomografów,
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa w pracowni rezonansu magnetycznego – przy pracy w strefie pola magnetycznego,
- instruktaż z zasad higieny szpitalnej i postępowania po ekspozycji zawodowej na krew,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Serwisant urządzeń medycznych pracuje w warsztacie serwisowym oraz w podmiotach leczniczych – na salach operacyjnych, oddziałach intensywnej terapii, w pracowniach diagnostyki obrazowej i centralnych sterylizatorniach. Przegląd często wykonuje przy pacjentach lub w krótkich oknach serwisowych ustalonych z oddziałem. Dużą część czasu spędza w samochodzie, dojeżdżając do klientów, i przenosi ciężkie skrzynie z przyrządami pomiarowymi. Wiele prac wymaga pomiarów pod napięciem i testów urządzeń w trybie pracy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- testery bezpieczeństwa elektrycznego, analizatory defibrylatorów, symulatory pacjenta i analizatory przepływu gazów;
- multimetry, oscyloskopy, zasilacze laboratoryjne i stacje lutownicze;
- fantomy i mierniki parametrów aparatów RTG, dozymetry;
- narzędzia ręczne, wkrętarki akumulatorowe i zestawy kluczy;
- środki dezynfekcyjne do sprzętu i powierzchni;
- laptop z oprogramowaniem serwisowym;
- samochód służbowy i wózek transportowy do przewozu aparatury.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- porażenie prądem elektrycznym przy pomiarach i naprawach pod napięciem,
- rozładowanie kondensatorów wysokiego napięcia w defibrylatorach i zasilaczach RTG,
- promieniowanie jonizujące przy testach aparatów RTG i tomografów,
- silne stałe pole magnetyczne w pracowni rezonansu magnetycznego (przyciąganie przedmiotów ferromagnetycznych),
- odmrożenia i niedobór tlenu przy kontakcie z ciekłym helem w systemach MR,
- oparzenia o gorące elementy sterylizatorów parowych i stacji lutowniczej,
- przygniecenie i przeciążenie przy przenoszeniu aparatury i ruchomych elementach łóżek i stołów,
- wypadek drogowy podczas dojazdów do klientów.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne na bazie alkoholi, czwartorzędowych soli amoniowych i aldehydów,
- opary topnika i lutowia przy lutowaniu,
- tlen i podtlenek azotu przy serwisie aparatów do znieczulenia (ryzyko pożaru w atmosferze wzbogaconej w tlen),
- tlenek etylenu i nadtlenek wodoru – przy serwisie sterylizatorów niskotemperaturowych.
Czynniki biologiczne:
- drobnoustroje chorobotwórcze z krwi i płynów ustrojowych na powierzchni aparatury (HBV, HCV, HIV),
- bakterie szpitalne wielolekooporne na urządzeniach z oddziałów.
Czynniki psychofizyczne:
- presja czasu wynikająca z konieczności szybkiego przywrócenia sprzętu ratującego życie,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo pacjentów po naprawie,
- praca przy monitorze ekranowym przy diagnostyce i dokumentacji,
- długotrwała jazda samochodem i praca w delegacjach,
- praca w wymuszonej pozycji przy aparatach zabudowanych,
- dyżury serwisowe poza godzinami pracy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku serwisanta urządzeń medycznych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice i narzędzia izolowane – porażenie prądem elektrycznym, rozładowanie kondensatorów;
- fartuch i kołnierz ochronny ołowiany, dozymetr indywidualny – promieniowanie jonizujące;
- rękawice kriogeniczne, osłona twarzy – odmrożenia ciekłym helem;
- rękawice nitrylowe jednorazowe – drobnoustroje z krwi i płynów ustrojowych, bakterie szpitalne, środki dezynfekcyjne;
- maska lub półmaska przy pracy w strefach izolacyjnych – bakterie szpitalne, opary środków dezynfekcyjnych;
- okulary ochronne – odpryski przy lutowaniu, opary topnika;
- obuwie ochronne – przygniecenie przy przenoszeniu aparatury;
- rękawice termoizolacyjne – oparzenia o gorące elementy sterylizatorów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko serwisowe z transformatorem separacyjnym i wyłącznikiem różnicowoprądowym – porażenie prądem elektrycznym;
- rezystory i przyrządy do kontrolowanego rozładowania kondensatorów – rozładowanie kondensatorów wysokiego napięcia;
- osłony stałe, sygnalizacja pracy lampy RTG, blokady drzwi pracowni – promieniowanie jonizujące;
- strefy dostępu w pracowni MR, detektory metali, wentylacja awaryjna i czujnik tlenu – pole magnetyczne, ciekły hel;
- odciąg dymów lutowniczych – opary topnika i lutowia;
- wózki transportowe i podnośniki – przeciążenie przy przenoszeniu aparatury;
- wentylacja i detektory tlenku etylenu w sterylizatorni – tlenek etylenu, nadtlenek wodoru.
Środki organizacyjne
- procedura dekontaminacji sprzętu przed przekazaniem do serwisu i protokół czystości – drobnoustroje z krwi, bakterie szpitalne;
- procedura postępowania po ekspozycji zawodowej na krew – drobnoustroje chorobotwórcze HBV, HCV, HIV;
- uzgodnienie prac z kierownikiem pracowni RTG i MR, ankieta bezpieczeństwa MR – promieniowanie jonizujące, pole magnetyczne;
- zakaz otwartego ognia i kontrola szczelności przy aparatach tlenowych – tlen i podtlenek azotu;
- planowanie tras i czasu jazdy, przerwy w prowadzeniu pojazdu – wypadek drogowy, długotrwała jazda;
- harmonogram przeglądów i rezerwowy sprzęt w szpitalu – presja czasu, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pacjentów;
- przerwy w pracy z monitorem i zmiana pozycji – praca przy monitorze ekranowym, wymuszona pozycja;
- rotacja dyżurów serwisowych – dyżury poza godzinami pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla serwisanta urządzeń medycznych.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, stałe pole magnetyczne, pole elektromagnetyczne;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (alkohole, aldehydy), opary topnika lutowniczego, tlenek etylenu – przy serwisie sterylizatorów;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV, HIV i bakterie szpitalne – kontakt z zanieczyszczoną aparaturą;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – prace pod napięciem przy urządzeniach elektrycznych, ręczne przenoszenie ciężarów, kierowanie pojazdem służbowym, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).