Ergonomista – kod 214924 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Specjalista do spraw ergonomii i projektowania form użytkowych”. Ergonomista ocenia i projektuje stanowiska pracy, narzędzia, maszyny i wyroby tak, aby były dopasowane do możliwości człowieka. Analizuje obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego metodami takimi jak REBA, RULA, OWAS czy NIOSH, nagrywa i mierzy czynności na stanowiskach, ocenia oświetlenie i mikroklimat, projektuje zmiany w layoucie linii, a w biurach projektowych współtworzy formę użytkową produktów, od mebli po panele sterowania maszyn.
Ergonomista – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe – ergonomia, inżynieria produkcji, wzornictwo przemysłowe, fizjoterapia lub inżynieria bezpieczeństwa,
- znajomość metod oceny obciążenia fizycznego i statycznego oraz norm z serii PN-EN 1005 i PN-EN ISO 11228,
- znajomość przepisów o minimalnych wymaganiach bhp na stanowiskach z monitorami ekranowymi i przy ręcznych pracach transportowych,
- umiejętność obsługi oprogramowania CAD i narzędzi do symulacji z modelami człowieka,
- umiejętność prowadzenia rozmów z pracownikami i warsztatów z zespołami produkcyjnymi,
- stan zdrowia pozwalający na pracę przy monitorze i poruszanie się po halach produkcyjnych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- specjalista ds. ergonomii,
- inżynier ergonomii,
- projektant ergonomii stanowisk pracy,
- specjalista ds. ergonomii i BHP,
- projektant form użytkowych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena narażenia na hałas przy pracy na halach produkcyjnych – według wskazań lekarza, przy częstym przebywaniu w hałasie,
- badania kierowców wykonujących przewóz w ramach obowiązków służbowych – przy prowadzeniu samochodu służbowego, według wskazań lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż o zagrożeniach i zasadach ruchu w każdym wydziale, w którym wykonuje się analizy,
- szkolenia z metod oceny obciążenia i oprogramowania do symulacji ergonomicznej,
- szkolenie z obsługi przyrządów pomiarowych (luksomierz, termoanemometr, dynamometr),
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Ergonomista pracuje częściowo w biurze, gdzie analizuje nagrania wideo, wykonuje obliczenia obciążenia, przygotowuje raporty i modele 3D stanowisk, a częściowo na halach produkcyjnych, w magazynach i biurach klientów. Podczas analiz stoi lub chodzi przy liniach montażowych, obserwuje i filmuje pracowników, mierzy siły pchania i ciągnięcia, natężenie oświetlenia, parametry mikroklimatu i wymiary stanowisk. Przebywa wtedy w hałasie, w pobliżu maszyn w ruchu i wózków widłowych, a w zakładach spożywczych także w chłodniach. Przy obsłudze kilku zakładów często podróżuje. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z oprogramowaniem CAD i programami do oceny ergonomicznej z modelami człowieka;
- kamera wideo, aparat fotograficzny i statyw do rejestracji czynności;
- dynamometr do pomiaru sił pchania i ciągnięcia;
- luksomierz, miernik mikroklimatu i dozymetr hałasu;
- taśmy miernicze, goniometry i antropometry;
- czujniki ruchu i systemy rejestracji postawy ciała zakładane na pracowników.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas maszyn i urządzeń podczas analiz na halach produkcyjnych,
- uderzenie przez wózek widłowy lub ciągnik magazynowy w alejach komunikacyjnych,
- pochwycenie lub uderzenie przez elementy ruchome maszyn i przenośników podczas obserwacji z bliska,
- potknięcie i poślizgnięcie na posadzkach hal, przewodach i paletach,
- uderzenie o wystające elementy stanowisk i regałów,
- mikroklimat zimny w chłodniach i gorący przy piecach w zakładach klientów,
- niewłaściwe oświetlenie w trakcie pomiarów i nagrań na wydziałach.
Czynniki chemiczne:
- pyły i opary obecne na analizowanych wydziałach (pył drewna, dymy spawalnicze, opary lakiernicze) przy krótkotrwałym przebywaniu.
Czynniki psychofizyczne:
- długotrwała praca przy monitorze ekranowym przy analizie nagrań i modelowaniu,
- długotrwała praca w pozycji stojącej i chodzenie po halach,
- napięcia w relacjach z pracownikami i kierownictwem przy wprowadzaniu zmian,
- częste podróże służbowe i prowadzenie samochodu,
- obciążenie umysłowe i terminy raportów.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ergonomisty.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu – hałas na halach produkcyjnych;
- kamizelka odblaskowa – uderzenie przez wózek widłowy;
- obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową – potknięcie, poślizgnięcie, uderzenie o elementy stanowisk;
- okulary ochronne i czapka lub kask wymagane przez zakład – uderzenie o wystające elementy, dymy i pyły na wydziałach;
- odzież ocieplana – mikroklimat zimny w chłodniach;
- półmaska filtrująca FFP2 – pyły i opary na analizowanych wydziałach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wydzielone i oznakowane ciągi pieszych, lustra i sygnalizacja na skrzyżowaniach alejek – uderzenie przez wózek;
- osłony i wygrodzenia maszyn, wyłączniki awaryjne – pochwycenie przez elementy ruchome;
- porządek i oznakowanie przeszkód na halach – potknięcie, uderzenie o elementy stanowisk;
- wentylacja ogólna i miejscowa na wydziałach – pyły i opary;
- regulowane biurko, krzesło i dwa monitory w biurze – praca przy monitorze;
- oświetlenie miejscowe i przenośne lampy przy nagraniach – niewłaściwe oświetlenie.
Środki organizacyjne
- obserwacje prowadzone z bezpiecznej odległości, w obecności mistrza zmiany i bez wchodzenia w strefy maszyn – pochwycenie, uderzenie przez wózek;
- ograniczenie czasu przebywania w chłodniach i strefach gorących, przerwy na ogrzanie lub ochłodzenie – mikroklimat;
- przerwy w pracy przy monitorze i naprzemienne wykonywanie zadań w biurze i w terenie – praca przy monitorze, praca stojąca;
- konsultowanie zmian z pracownikami i przedstawicielami załogi – napięcia w relacjach;
- planowanie podróży z noclegiem przy dłuższych trasach – prowadzenie samochodu;
- realny harmonogram projektów – obciążenie umysłowe;
- instruktaż wydziałowy przed analizą – hałas, pyły i opary, poślizgnięcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ergonomisty.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas (przy częstym przebywaniu na halach), mikroklimat zimny i gorący;
- czynniki chemiczne – pyły i opary na wydziałach produkcyjnych (narażenie krótkotrwałe, według oceny lekarza);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie pojazdem służbowym, praca w ruchu wózków jezdniowych, praca w pozycji stojącej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).