Mechanik samochodów ciężarowych

Mechanik samochodów ciężarowych – kod 723104 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Mechanik samochodów ciężarowych obsługuje i naprawia ciągniki siodłowe, samochody ciężarowe, podwozia z zabudowami oraz naczepy i przyczepy. Wymienia i regeneruje podzespoły silników, skrzyń biegów i mostów napędowych, naprawia pneumatyczne układy hamulcowe, zawieszenia, siodła i osprzęt hydrauliczny, a w serwisie mobilnym usuwa awarie na drodze i na parkingach.

Mechanik samochodów ciężarowych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie w zawodzie mechanik pojazdów samochodowych, technik pojazdów samochodowych lub pokrewnym,
znajomość budowy pojazdów ciężarowych, pneumatycznych układów hamulcowych z systemami EBS i ABS oraz układów oczyszczania spalin SCR,
umiejętność diagnostyki komputerowej i obsługi testerów producentów,
prawo jazdy kategorii C lub C+E – pożądane do jazd próbnych i przestawiania pojazdów (bez uprawnień jazdy wykonuje kierowca),
zaświadczenie kwalifikacyjne UDT konserwatora żurawi przenośnych lub podestów – jeśli mechanik konserwuje żurawie HDS albo windy załadowcze objęte dozorem technicznym,
umiejętność spawania i prac ślusarskich – mile widziana przy naprawach ram i naczep,
gotowość do pracy w serwisie mobilnym i dyżurach.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

mechanik pojazdów ciężarowych,
mechanik ciągników siodłowych,
mechanik TIR,
mechanik naczep i przyczep,
mechanik mobilnego serwisu ciężarówek.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badania słuchu (audiometria) – hałas kluczy pneumatycznych i silników,
badania do kierowania pojazdami (w tym badania psychotechniczne) – jeśli mechanik wykonuje jazdy próbne lub prowadzi samochód serwisowy,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracach na zabudowach i dachach kabin, jeżeli występują,
badania do pracy w porze nocnej i w dyżurach.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi podnośników kolumnowych, kanałów, podnośników kanałowych i dźwigników,
szkolenie z montażu i demontażu kół pojazdów ciężarowych oraz pompowania opon w klatce zabezpieczającej,
szkolenie z bezpiecznej pracy przy siłownikach sprężynowych hamulców i układach pneumatycznych,
szkolenie z zasad pracy na drodze przy awarii pojazdu (oznakowanie, odzież ostrzegawcza),
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Mechanik samochodów ciężarowych pracuje w hali serwisowej przy kanałach naprawczych i podnośnikach przystosowanych do pojazdów o masie kilkudziesięciu ton, a także na placu serwisu i na drodze w ramach serwisu mobilnego. Naprawiane podzespoły są bardzo ciężkie: koła z oponą ważą ponad 100 kg, a mosty i skrzynie biegów kilkaset kilogramów. Pracuje przy układach pneumatycznych o ciśnieniu ponad 10 bar, siłownikach sprężynowych z dużą energią zmagazynowaną oraz odchylanych kabinach. Praca na zewnątrz odbywa się w każdej pogodzie, często nocą i przy ruchu innych pojazdów. Na stanowisku wykorzystuje się:

kanały naprawcze, podnośniki kolumnowe i kanałowe;
dźwigniki, podstawki pod osie i kliny pod koła;
wózki do kół, skrzyń biegów i mostów;
klucze pneumatyczne udarowe i mnożniki momentu;
testery diagnostyczne i oprogramowanie producentów;
urządzenia do napełniania i badania szczelności układów pneumatycznych;
klatka do pompowania opon i montażownica do kół ciężarowych;
spawarka, szlifierka kątowa i palnik do podgrzewania elementów;
samochód serwisowy z wyposażeniem do napraw drogowych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

przygniecenie przez pojazd, kabinę lub naczepę przy niewłaściwym podparciu,
uderzenie przez rozprężający się siłownik sprężynowy hamulca lub element zawieszenia,
rozerwanie opony lub obręczy przy pompowaniu koła,
potrącenie przez pojazdy na placu serwisu i na drodze przy naprawach mobilnych,
upadek do kanału naprawczego i z wysokości z zabudowy lub naczepy,
przygniecenie i zgniecenie przez ciężkie podzespoły: koła, mosty, skrzynie biegów,
hałas kluczy pneumatycznych i pracujących silników,
oparzenie gorącymi elementami układu wydechowego, katalizatora SCR i płynem chłodzącym,
mikroklimat zimny i gorący przy pracach na zewnątrz.

Czynniki chemiczne:

spaliny silników wysokoprężnych (tlenki azotu, tlenek węgla, cząstki stałe),
oleje silnikowe, przekładniowe i hydrauliczne, w tym zużyte oleje,
płyny chłodnicze, hamulcowe i roztwór mocznika do układów SCR,
odtłuszczacze, zmywacze i preparaty w aerozolu,
dymy spawalnicze przy naprawach ram i naczep.

Czynniki psychofizyczne:

presja czasu – przestój pojazdu i kierowcy czekających na naprawę,
praca w pojedynkę w serwisie mobilnym, w nocy i na drodze,
wymuszona pozycja pod pojazdem i w kanale,
ręczne przenoszenie ciężkich części,
dyżury i praca zmianowa.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku mechanika samochodów ciężarowych.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą olejoodporną – przygniecenie podzespołami, upadek do kanału;
odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie na placu i na drodze;
okulary ochronne i osłona twarzy – rozerwanie opony, uderzenie siłownikiem, oleje pod ciśnieniem;
rękawice nitrylowe – oleje, płyny eksploatacyjne, roztwór mocznika, odtłuszczacze;
ochronniki słuchu – hałas kluczy pneumatycznych;
przyłbica spawalnicza, rękawice i odzież spawalnicza – dymy spawalnicze, oparzenie;
odzież ochronna przed zimnem i deszczem – mikroklimat zimny przy naprawach na zewnątrz;
czapka z wkładką przeciwuderzeniową – uderzenie o podwozie w kanale.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

podstawki pod osie, kliny pod koła i podpory naczep oraz kabin – przygniecenie przez pojazd lub kabinę;
klatka do pompowania opon i pompowanie z zaworem zdalnym – rozerwanie opony;
przyrządy do bezpiecznego zwalniania siłowników sprężynowych – uderzenie siłownikiem;
osłony kanałów i oznakowanie krawędzi – upadek do kanału;
odciągi spalin i wentylacja hali – spaliny;
wózki do kół, mostów i skrzyń biegów – przygniecenie podzespołami, dźwiganie;
odciąg dymów spawalniczych – dymy spawalnicze;
oświetlenie i trójkąty, pachołki oraz światła ostrzegawcze w samochodzie serwisowym – potrącenie na drodze.

Środki organizacyjne

zakaz pracy pod pojazdem podpartym tylko na podnośniku lub dźwigniku hydraulicznym – przygniecenie przez pojazd;
procedura spuszczania ciśnienia z układu pneumatycznego przed demontażem – uderzenie siłownikiem, oleje pod ciśnieniem;
organizacja ruchu na placu serwisu i asysta przy manewrach – potrącenie;
system kontaktu i potwierdzania obecności przy pracy w pojedynkę – praca w pojedynkę, praca nocna;
realne terminy napraw ustalane z klientem – presja czasu;
grafik dyżurów z odpoczynkiem – praca zmianowa, dyżury;
rotacja prac w kanale, przerwy i praca w parach przy ciężkich podzespołach – wymuszona pozycja, dźwiganie;
stygnięcie silnika i układu wydechowego przed naprawą – oparzenie;
przerwy na ogrzanie i napoje przy pracach na zewnątrz – mikroklimat zimny i gorący.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla mechanika samochodów ciężarowych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym (klucze pneumatyczne), mikroklimat zimny przy pracach na zewnątrz;
czynniki chemiczne – spaliny silników Diesla, tlenek węgla, tlenki azotu, oleje mineralne, glikol etylenowy, rozpuszczalniki organiczne, dymy spawalnicze;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w kanale naprawczym, praca przy ruchu drogowym, kierowanie pojazdem (jazdy próbne i serwis mobilny, jeżeli dotyczy), praca na wysokości powyżej 3 m (jeżeli dotyczy), praca w porze nocnej, ręczne przenoszenie ciężarów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy