Blacharz – kod 721301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Blacharz wykonuje wyroby i elementy z blach stalowych, ocynkowanych, nierdzewnych, aluminiowych i miedzianych – obudowy maszyn, kanały wentylacyjne, zbiorniki, osłony, rynny i obróbki. Trasuje i rozwija kształty, tnie blachy na nożycach i przecinarkach, gnie je na prasach krawędziowych i zwijarkach, a następnie łączy przez nitowanie, zgrzewanie, lutowanie lub spawanie.
Blacharz – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie blacharz lub pokrewnym – ślusarz, blacharz samochodowy,
- umiejętność trasowania i rozwijania brył oraz czytania rysunku technicznego,
- umiejętność obsługi nożyc gilotynowych, pras krawędziowych, zwijarek i zawijarek,
- znajomość metod łączenia blach – nitowania, zgrzewania, lutowania i spawania,
- kurs spawania metodą MIG/MAG lub TIG – jeżeli stanowisko obejmuje spawanie,
- sprawność manualna, dokładność i dobra kondycja fizyczna.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- blacharz przemysłowy,
- blacharz warsztatowy,
- ślusarz-blacharz,
- blacharz konstrukcyjny,
- blacharz wyrobów z blach.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas prostowania i obróbki blach,
- ocena układu oddechowego przy spawaniu i lutowaniu blach ocynkowanych – według wskazań lekarza medycyny pracy,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – jeżeli blacharz montuje wyroby na obiektach.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych – nie rzadziej niż co rok,
- instruktaż stanowiskowy obsługi nożyc gilotynowych, pras krawędziowych i zwijarek,
- szkolenie z bezpiecznej pracy przy spawaniu i lutowaniu oraz obsłudze butli gazowych,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi suwnicy, wciągnika lub wózka jezdniowego – jeżeli blacharz przemieszcza arkusze tymi urządzeniami,
- szkolenie przeciwpożarowe i z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Blacharz pracuje w warsztacie lub hali produkcyjnej przy stołach ślusarskich i maszynach do obróbki blach, a niekiedy montuje gotowe wyroby u klienta. Arkusze blach mają ostre krawędzie i znaczną masę, dlatego przenosi się je przyssawkami, uchwytami lub suwnicą. Prostowanie, wyklepywanie i cięcie blach generuje wysoki hałas, a przy spawaniu, zgrzewaniu i lutowaniu powstają dymy i gazy. Praca odbywa się głównie w pozycji stojącej, często w pochyleniu nad stołem. Na stanowisku wykorzystuje się:
- nożyce gilotynowe, nożyce ręczne i nożyce elektryczne do blach;
- prasy krawędziowe, zaginarki, zwijarki trójwalcowe i zawijarki;
- szlifierki kątowe, wiertarki, nitownice i zgrzewarki punktowe;
- spawarki MIG/MAG i TIG, lutownice i palniki gazowe;
- blachy stalowe, ocynkowane, nierdzewne, aluminiowe i miedziane;
- młotki blacharskie, kowadła, przyrządy traserskie i szablony;
- suwnica, wciągnik i chwytaki do arkuszy blach.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia ostrymi krawędziami i zadziorami blach,
- zgniecenie i obcięcie palców w nożycach gilotynowych i prasie krawędziowej,
- wciągnięcie dłoni między walce zwijarki,
- hałas przy prostowaniu, wyklepywaniu i cięciu blach,
- drgania mechaniczne o działaniu miejscowym przy szlifowaniu i nitowaniu,
- oparzenia i promieniowanie optyczne przy spawaniu i lutowaniu,
- przygniecenie przez spadający arkusz lub pakiet blach,
- porażenie prądem elektrycznym przy elektronarzędziach i spawarkach,
- uderzenie odpryskiem z tarczy szlifierskiej.
Czynniki chemiczne:
- dymy spawalnicze z tlenkami żelaza i manganu,
- tlenek cynku przy spawaniu i cięciu blach ocynkowanych – gorączka metaliczna,
- topniki lutownicze zawierające chlorek cynku i kalafonię,
- oleje i emulsje chłodząco-smarujące przy obróbce.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne przenoszenie arkuszy i gotowych wyrobów,
- wymuszona pozycja ciała przy pracy nad stołem i przy montażu,
- powtarzalne ruchy kończyn górnych przy cięciu i wyklepywaniu,
- długotrwała praca w pozycji stojącej,
- presja terminów przy realizacji zleceń jednostkowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku blacharza.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie – skaleczenia krawędziami blach;
- ochronniki słuchu – hałas prostowania i cięcia blach;
- okulary ochronne – odpryski z tarczy szlifierskiej, wióry;
- przyłbica spawalnicza, rękawice i fartuch spawalniczy – promieniowanie optyczne, oparzenia;
- półmaska z filtrem P2 lub P3 – dymy spawalnicze, tlenek cynku, opary topników;
- rękawice antywibracyjne – drgania przy szlifowaniu i nitowaniu;
- obuwie ochronne z podnoskiem i ochroną śródstopia – przygniecenie arkuszem blachy;
- rękawice nitrylowe przy pracy z emulsjami – oleje i emulsje chłodząco-smarujące.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony noży, kurtyny świetlne i sterowanie oburęczne nożyc i pras – zgniecenie i obcięcie palców;
- osłony walców i linki wyłączników awaryjnych zwijarek – wciągnięcie dłoni;
- odciągi miejscowe przy stanowiskach spawania i lutowania – dymy spawalnicze, tlenek cynku, topniki;
- stojaki i regały na arkusze, chwytaki i przyssawki do blach – przygniecenie, skaleczenia, ręczne przenoszenie;
- ekrany akustyczne i podkładki tłumiące na stołach do wyklepywania – hałas;
- ekrany spawalnicze i usuwanie materiałów palnych – promieniowanie optyczne, oparzenia;
- sprawne elektronarzędzia z wyłącznikami różnicowoprądowymi – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- instrukcje obsługi maszyn i dopuszczenie do nich tylko przeszkolonych pracowników – zgniecenie, obcięcie palców, wciągnięcie dłoni;
- usuwanie zadziorów i gratowanie krawędzi przed dalszą obróbką – skaleczenia;
- pomiary hałasu i ograniczenie czasu ekspozycji – hałas, drgania;
- oznaczanie blach ocynkowanych i usuwanie powłoki cynku przed spawaniem – gorączka metaliczna;
- karty charakterystyki topników i emulsji oraz higiena rąk – topniki, oleje, emulsje;
- przenoszenie dużych arkuszy we dwie osoby lub urządzeniami – ręczne przenoszenie, wymuszona pozycja;
- przerwy i zmiana czynności przy pracy powtarzalnej – powtarzalne ruchy, pozycja stojąca;
- realne terminy realizacji zleceń – presja czasu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla blacharza.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, promieniowanie nadfioletowe (spawanie);
- czynniki chemiczne – dymy spawalnicze, tlenki żelaza, mangan i jego związki, tlenek cynku, topniki lutownicze (chlorek cynku, kalafonia), oleje i emulsje chłodząco-smarujące;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa nożyc gilotynowych i pras krawędziowych, ręczne przenoszenie ciężarów, ruchy powtarzalne kończyn górnych, praca na wysokości powyżej 3 m (jeżeli dotyczy), obsługa urządzeń transportu bliskiego (jeżeli dotyczy).
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).