Specjalista do spraw badań społeczno-ekonomicznych – kod 242218 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Specjalista do spraw badań społeczno-ekonomicznych projektuje i realizuje badania ankietowe oraz analizy danych o rynku pracy, dochodach, warunkach życia i migracjach. Przygotowuje kwestionariusze, prowadzi wywiady bezpośrednie w mieszkaniach respondentów i w zakładach pracy, nadzoruje pracę ankieterów, czyści i analizuje zbiory danych w oprogramowaniu statystycznym oraz pisze raporty dla zamawiających.
Specjalista do spraw badań społeczno-ekonomicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe w zakresie socjologii, ekonomii, statystyki lub nauk pokrewnych,
- umiejętność konstruowania kwestionariusza i doboru próby badawczej,
- biegła obsługa oprogramowania statystycznego oraz arkuszy kalkulacyjnych i baz danych,
- umiejętność prowadzenia wywiadu kwestionariuszowego i wywiadu pogłębionego,
- znajomość zasad ochrony danych osobowych i tajemnicy statystycznej,
- prawo jazdy kategorii B i gotowość do pracy w terenie, także w godzinach wieczornych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- badacz społeczny,
- analityk badań społecznych,
- specjalista do spraw badań ankietowych,
- koordynator badań terenowych,
- metodolog badań ilościowych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie okulistyczne w związku z pracą przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena zdolności do pracy w terenie i do kierowania samochodem w ramach obowiązków służbowych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i tajemnicy statystycznej,
- szkolenie z technik prowadzenia wywiadu i reagowania na odmowę udziału w badaniu,
- instruktaż bezpieczeństwa pracy ankietera w terenie, w tym zasad wchodzenia do mieszkań respondentów,
- szkolenie z zasad udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Praca dzieli się na etap terenowy i etap analityczny. W terenie specjalista dojeżdża do wylosowanych adresów w miastach i na wsi, chodzi po klatkach schodowych, podwórzach i gospodarstwach, wchodzi do mieszkań obcych ludzi i prowadzi tam rozmowę po kilkadziesiąt minut. Wizyty wypadają często po południu i wieczorem, bo wtedy respondenci są w domu, a trasy obejmują kilkadziesiąt kilometrów dziennie. Etap analityczny to wielogodzinna praca przy dwóch monitorach, z arkuszami, bazami i oprogramowaniem statystycznym, zwykle pod presją terminu publikacji raportu. Część wywiadów prowadzona jest telefonicznie w słuchawkach, w pomieszczeniu z wieloma stanowiskami, co podnosi poziom gwaru. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z oprogramowaniem statystycznym oraz dwa monitory i baza danych badawczych;
- tablet lub laptop z aplikacją do wywiadów wspomaganych komputerowo;
- kwestionariusze papierowe, karty respondenta i materiały informacyjne o badaniu;
- zestaw słuchawkowy do wywiadów telefonicznych i dyktafon za zgodą respondenta;
- identyfikator, upoważnienie do prowadzenia badania i telefon służbowy z lokalizacją;
- samochód służbowy lub prywatny używany do dojazdów do wylosowanych adresów;
- latarka, odblaski i parasol do pracy w terenie po zmroku i w złą pogodę.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie przy analizie danych i opracowaniu raportów,
- długotrwała pozycja siedząca i statyczne obciążenie karku oraz nadgarstków przy obróbce zbiorów danych,
- wypadek lub kolizja w czasie dojazdów do wylosowanych adresów, także po zmroku,
- praca w deszczu, mrozie i upale w czasie dotarcia do adresów oraz oczekiwania przed domem,
- potknięcie i upadek na nieodśnieżonych schodach, w nieoświetlonych klatkach i na nierównych podwórzach,
- pogryzienie lub poturbowanie przez psy pilnujące posesji przy wejściu na teren gospodarstwa,
- gwar i jednoczesne rozmowy wielu osób w pomieszczeniu wywiadów telefonicznych,
- obciążenie narządu głosu przy wielogodzinnych wywiadach bezpośrednich i telefonicznych,
- dźwiganie teczek z kwestionariuszami, laptopa i materiałów informacyjnych w czasie objazdu terenu.
Czynniki chemiczne:
- dym tytoniowy i zanieczyszczone powietrze w mieszkaniach i lokalach, w których prowadzony jest wywiad,
- spaliny komunikacyjne przy dojściu do adresów i oczekiwaniu na ulicy.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową podczas długich rozmów w zamkniętych, nieprzewietrzanych mieszkaniach,
- pasożyty skórne, pluskwy i grzyby pleśniowe w zaniedbanych lokalach wybranych do próby.
Czynniki psychofizyczne:
- liczne odmowy udziału w badaniu i konieczność wielokrotnego ponawiania wizyt,
- agresja słowna, nieufność i oskarżenia o naciąganie ze strony osób zaczepianych w drzwiach,
- obciążenie emocjonalne wywiadami o ubóstwie, bezrobociu, przemocy i chorobie w rodzinie,
- presja terminów publikacji raportu i zamykania zbiorów danych,
- odpowiedzialność za poprawność wyników i za ochronę danych osobowych respondentów,
- praca w godzinach wieczornych i w dni wolne, kiedy respondenci są dostępni.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku specjalisty do spraw badań społeczno-ekonomicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie o podeszwie antypoślizgowej i odzież przeciwdeszczowa do pracy w terenie – warunki atmosferyczne, potkniecie w terenie;
- elementy odblaskowe i latarka przy dojściu do adresów po zmroku – potkniecie w terenie, wypadek drogowy;
- maska ochronna i środek do dezynfekcji rąk przy wizytach w mieszkaniach – zakazenia kropelkowe, pasozyty i grzyby, dym tytoniowy;
- zestaw słuchawkowy z regulacją głośności i mikrofonem kierunkowym – gwar, obciazenie glosu;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze, jeżeli zaleci je lekarz – monitor.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z regulowanym fotelem, dwoma monitorami i podnóżkiem – monitor, pozycja siedzaca;
- wygłuszone kabiny lub przegrody akustyczne na stanowiskach wywiadów telefonicznych – gwar, obciazenie glosu;
- aplikacja do wywiadów na tablecie zamiast kwestionariuszy papierowych i teczek – dzwiganie materialow, terminy raportow;
- samochody z przeglądami i oponami sezonowymi oraz zwrot kosztów przejazdów komunikacją – wypadek drogowy, warunki atmosferyczne;
- aplikacja z lokalizacją i przyciskiem alarmowym na telefonie pracownika terenowego – agresja respondentow, pogryzienie;
- wentylacja i klimatyzacja pomieszczeń pracy analitycznej – gwar, spaliny.
Środki organizacyjne
- zasada niewchodzenia na posesję z psem bez obecności właściciela i rezygnacji z wizyty w razie zagrożenia – pogryzienie, agresja respondentow;
- wizyty w parach lub zgłaszanie trasy przełożonemu przy adresach ocenionych jako ryzykowne – agresja respondentow, potkniecie w terenie;
- planowanie tras z ograniczeniem liczby adresów na dzień i przerwami w prowadzeniu pojazdu – wypadek drogowy, praca wieczorna, dzwiganie materialow;
- ustalona procedura reagowania na odmowę i limit ponawiania wizyt pod jednym adresem – odmowy, agresja respondentow;
- przerwy w pracy przy monitorze i rotacja zadań analitycznych z zadaniami terenowymi – monitor, pozycja siedzaca;
- wsparcie koleżeńskie i superwizja dla ankieterów prowadzących wywiady o trudnych tematach – trudne tematy, odmowy;
- harmonogram badania z rezerwą czasu na kontrolę jakości zbioru i opracowanie raportu – terminy raportow, odpowiedzialnosc za dane;
- procedury anonimizacji i szyfrowania zbiorów danych oraz ograniczony dostęp do rekordów jednostkowych – odpowiedzialnosc za dane;
- przewietrzanie pomieszczenia przed wywiadem i prowadzenie rozmowy w otwartej przestrzeni, gdy to możliwe – zakazenia kropelkowe, dym tytoniowy, pasozyty i grzyby.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla specjalisty do spraw badań społeczno-ekonomicznych.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas typu gwar w pomieszczeniu wywiadów telefonicznych, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych, obciążenie narządu głosu, dźwiganie materiałów badawczych;
- czynniki chemiczne – dym tytoniowy w pomieszczeniach respondentów, spaliny komunikacyjne;
- czynniki biologiczne – czynniki przenoszone drogą kropelkową, pasożyty skórne i grzyby pleśniowe w lokalach – grupa 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie samochodem w ramach obowiązków, praca w terenie i w porze wieczornej, kontakt z osobami agresywnymi, obciążenie psychiczne tematyką wywiadów i odpowiedzialnością za dane osobowe.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).