Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych – kod 731102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych montuje, reguluje i naprawia mechaniczne, pneumatyczne i elektromechaniczne elementy układów automatyki – siłowniki, zawory, czujniki, napędy liniowe, manipulatory – a także przyrządy precyzyjne i pomiarowe. Diagnozuje usterki na liniach produkcyjnych, wymienia zużyte podzespoły, kalibruje urządzenia i współpracuje z automatykami przy uruchamianiu stanowisk zrobotyzowanych.
Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne – mechanik automatyki przemysłowej, mechatronik lub pokrewne,
- znajomość pneumatyki, elektropneumatyki, hydrauliki siłowej i podstaw sterowników programowalnych,
- umiejętność czytania schematów pneumatycznych, elektrycznych i rysunków złożeniowych,
- świadectwo kwalifikacyjne SEP w grupie G1 w zakresie eksploatacji urządzeń do 1 kV – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe,
- umiejętność posługiwania się precyzyjnymi przyrządami pomiarowymi i narzędziami monterskimi,
- staranność, dobry wzrok i sprawność manualna.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mechanik automatyk,
- mechanik urządzeń precyzyjnych,
- serwisant układów pneumatycznych,
- mechanik aparatury kontrolno-pomiarowej,
- monter układów automatyki.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena ostrości wzroku i widzenia barw przy pracach precyzyjnych i przy oznaczeniach przewodów,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracach na podestach i konstrukcjach linii,
- badanie audiometryczne przy pracy w hałaśliwych halach produkcyjnych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z procedury LOTO i bezpiecznego wejścia do stref robotów i maszyn,
- szkolenie z eksploatacji urządzeń elektrycznych i przedłużanie świadectwa SEP co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznej pracy przy układach pneumatycznych i hydraulicznych pod ciśnieniem,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Mechanik pracuje w dziale utrzymania ruchu zakładu produkcyjnego – w przemyśle motoryzacyjnym, spożywczym, farmaceutycznym, elektronicznym czy opakowaniowym – albo w warsztacie serwisowym producenta urządzeń. Większość prac wykonuje bezpośrednio przy liniach i maszynach, często w ograniczonej przestrzeni wewnątrz osłon, przy stanowiskach zrobotyzowanych, przenośnikach i automatach pakujących. Część zadań prowadzi przy stole warsztatowym: demontaż i regeneracja zaworów, siłowników, chwytaków, przyrządów pomiarowych. Zakłady pracują zwykle w systemie trzyzmianowym, a awarie trzeba usuwać szybko, bo stoi produkcja. Na stanowisku wykorzystuje się:
- siłowniki, zawory i wyspy zaworowe, przygotowanie sprężonego powietrza;
- czujniki indukcyjne, optyczne i ciśnienia, enkodery i napędy serwo;
- manipulatory, chwytaki i stanowiska z robotami przemysłowymi;
- narzędzia monterskie, klucze dynamometryczne, wkrętaki precyzyjne;
- multimetry, manometry, czujniki zegarowe, mikrometry i suwmiarki;
- lutownica, zaciskarki końcówek przewodów i ściągacze izolacji;
- laptop serwisowy z oprogramowaniem diagnostycznym;
- smary, środki czyszczące i odtłuszczające.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie, zgniecenie lub uderzenie przez ruchome elementy maszyn, chwytaki i ramiona robotów,
- nagły ruch siłownika lub uderzenie przewodem i strumieniem sprężonego powietrza,
- porażenie prądem elektrycznym przy pracy w szafach sterowniczych i przy czujnikach,
- skaleczenia ostrymi krawędziami osłon, profili i narzędziami,
- hałas emitowany przez linie produkcyjne, wydmuchy powietrza i sprężarki,
- upadek z drabin, podestów i potknięcia o elementy linii,
- niedostateczne oświetlenie wewnątrz maszyn utrudniające pracę precyzyjną,
- oparzenia lutownicą i gorącymi elementami napędów.
Czynniki chemiczne:
- smary, oleje i płyny hydrauliczne,
- rozpuszczalniki i aerozolowe środki odtłuszczające,
- dymy lutownicze zawierające produkty rozkładu topnika kalafoniowego.
Czynniki psychofizyczne:
- presja czasu przy awarii zatrzymującej produkcję,
- praca zmianowa i w porze nocnej,
- praca w pozycjach wymuszonych wewnątrz osłon i pod przenośnikami,
- obciążenie wzroku przy pracach precyzyjnych i odczytywaniu oznaczeń,
- odpowiedzialność za prawidłowe działanie zabezpieczeń maszyn.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku mechanika automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie i rękawice nitrylowe – skaleczenie, smary, środki czyszczące;
- okulary ochronne – sprężone powietrze, skaleczenie;
- ochronniki słuchu – hałas;
- obuwie ochronne antypoślizgowe – upadek;
- odzież robocza przylegająca, bez luźnych elementów – części ruchome;
- latarka czołowa lub lampa przenośna – oświetlenie;
- nakolanniki – wymuszona pozycja.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ogrodzenia stref robotów z ryglowanymi drzwiami i kurtynami świetlnymi – części ruchome;
- zawory odcinające z możliwością zablokowania i zawory odpowietrzające – sprężone powietrze;
- osłony części czynnych i wyłączniki różnicowoprądowe w szafach – porażenie prądem;
- stacja lutownicza z regulacją temperatury, uchwyt grota i pochłaniacz dymów – oparzenie lutownicą, dymy lutownicze;
- stół warsztatowy z lupą i oświetleniem miejscowym – oświetlenie, obciążenie wzroku;
- podesty z barierami zamiast drabin przy pracach na wysokości linii – upadek;
- wyciszenie wydmuchów tłumikami i obudowy sprężarek – hałas;
- wentylacja warsztatu – środki czyszczące, smary.
Środki organizacyjne
- procedura LOTO przed wejściem do maszyny lub strefy robota – części ruchome, sprężone powietrze, porażenie prądem;
- dokumentowanie zmian w układach bezpieczeństwa i zakaz mostkowania zabezpieczeń – odpowiedzialność, części ruchome;
- dyżury i podział zadań w zespole utrzymania ruchu – presja awarii, praca zmianowa;
- grafik zmian zgodny z przepisami o czasie pracy i odpoczynku – praca zmianowa;
- przerwy i zmiana czynności przy pracach precyzyjnych – obciążenie wzroku, wymuszona pozycja;
- instruktaż z kart charakterystyki chemikaliów – środki czyszczące, smary, dymy lutownicze;
- pomiary hałasu i oznakowanie stref – hałas.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla mechanika automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych.
- czynniki fizyczne – hałas;
- czynniki chemiczne – oleje i smary, rozpuszczalniki organiczne, dymy lutownicze;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach i robotach z ruchomymi częściami, praca przy urządzeniach elektrycznych do 1 kV, praca na wysokości do 3 m, praca zmianowa i w porze nocnej, praca wymagająca dużej precyzji wzrokowej.
Podobne stanowiska
- automatyk,
- mechanik precyzyjny,
- technik utrzymania ruchu,
- operator robota przemysłowego,
- inżynier automatyki i robotyki.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).