Lakiernik

Lakiernik – kod 713201 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Lakiernik nanosi powłoki lakiernicze na wyroby i części z metalu, tworzyw i innych materiałów – przygotowuje powierzchnię przez szlifowanie, odtłuszczanie i maskowanie, przygotowuje mieszaniny lakierów z utwardzaczami i rozcieńczalnikami według kart technicznych, nakłada podkłady, lakiery bazowe i bezbarwne pistoletem natryskowym w kabinie, prowadzi suszenie i kontroluje grubość oraz jakość powłoki.

Lakiernik – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie lakiernik lub doświadczenie w lakierowaniu natryskowym,
znajomość systemów lakierniczych – rozpuszczalnikowych, wodorozcieńczalnych i dwuskładnikowych,
umiejętność obsługi pistoletów natryskowych HVLP, airless i elektrostatycznych,
umiejętność przygotowania powierzchni i kontroli jakości powłok,
umiejętność pracy w sprzęcie ochrony układu oddechowego,
dobre widzenie barw.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

lakiernik przemysłowy,
lakiernik natryskowy,
lakiernik detali,
operator kabiny lakierniczej,
lakiernik-szlifierz.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena układu oddechowego i skóry w związku z narażeniem na izocyjaniany i rozpuszczalniki organiczne,
ocena zdolności do pracy w sprzęcie ochrony układu oddechowego,
badanie widzenia barw.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie z bezpiecznego stosowania substancji niebezpiecznych według kart charakterystyki, w tym izocyjanianów (diizocyjaniany – szkolenie wymagane przepisami REACH),
szkolenie z pracy w strefach zagrożenia wybuchem (ATEX),
szkolenie z ochrony przeciwpożarowej,
szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Lakiernik pracuje w lakierniach zakładów produkcji maszyn, mebli metalowych, urządzeń, konstrukcji i części, w kabinach natryskowych z nawiewem i wyciągiem lub przy ścianach lakierniczych z filtrami suchymi albo kurtyną wodną. Wewnątrz kabiny tworzy się mgła lakiernicza z parami rozpuszczalników, a pomieszczenie stanowi strefę zagrożenia wybuchem. Do kabin przylegają strefy przygotowania powierzchni, gdzie szlifuje się i odtłuszcza detale, oraz suszarnie o temperaturze 60–80°C. Detale przemieszcza się wózkami, przenośnikami podwieszanymi lub suwnicą. Praca odbywa się zwykle na dwie zmiany. Na stanowisku wykorzystuje się:

kabina lakiernicza z nawiewem i wyciągiem oraz suszarnia;
pistolety natryskowe HVLP, airless i elektrostatyczne;
mieszalnik lakierów, wagi i lepkościomierze;
szlifierki mimośrodowe pneumatyczne z odsysaniem;
odtłuszczacze, rozcieńczalniki, podkłady, lakiery i utwardzacze;
taśmy i folie maskujące;
mierniki grubości powłok i połysku.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pożar lub wybuch par rozpuszczalników i pyłu lakierniczego w kabinie,
wyładowania elektrostatyczne przy natrysku i przelewaniu rozpuszczalników,
wstrzyknięcie farby pod skórę przy natrysku airless,
hałas od wentylacji kabiny, sprężarek i szlifierek,
drgania od szlifierek pneumatycznych,
oparzenia od gorących detali i elementów suszarni,
uderzenie lub przygniecenie przez transportowane detale i zawieszki,
poślizgnięcie na zanieczyszczonej lakierem posadzce.

Czynniki chemiczne:

diizocyjaniany (HDI, oligomery) w utwardzaczach lakierów poliuretanowych – działanie uczulające na drogi oddechowe,
rozpuszczalniki organiczne – ksylen, toluen, octan butylu, etylobenzen,
pył szlifierski ze starych powłok i podkładów, zawierający pigmenty i wypełniacze,
odtłuszczacze i zmywacze na bazie węglowodorów i alkoholi.

Czynniki psychofizyczne:

praca w pozycjach wymuszonych przy natrysku dużych i złożonych detali,
długotrwała praca w sprzęcie ochrony układu oddechowego,
wysiłek wzrokowy przy ocenie jakości i koloru powłoki,
praca zmianowa,
presja jakości i wydajności przy reklamacjach powłok.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lakiernika.

Środki ochrony indywidualnej

maska pełnotwarzowa lub kaptur z wymuszonym dopływem powietrza przy natrysku lakierów PU – izocyjaniany, rozpuszczalniki;
półmaska z filtrem A2P3 przy przygotowaniu mieszanin – rozpuszczalniki, odtłuszczacze;
kombinezon lakierniczy antyelektrostatyczny i obuwie przewodzące – elektryczność statyczna, pożar i wybuch;
rękawice nitrylowe odporne na rozpuszczalniki – izocyjaniany, rozpuszczalniki, odtłuszczacze, iniekcja wysokociśnieniowa;
półmaska FFP3 i okulary przy szlifowaniu – pył szlifierski;
ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne – hałas, drgania;
rękawice termoochronne przy zdejmowaniu detali z suszarni – gorące powierzchnie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

kabina lakiernicza z wentylacją o kontrolowanej wydajności i filtrami – izocyjaniany, rozpuszczalniki, pożar i wybuch;
instalacja elektryczna w wykonaniu przeciwwybuchowym, uziemienie detali i pistoletów – pożar i wybuch, elektryczność statyczna;
stała instalacja gaśnicza i czujniki stężeń – pożar i wybuch;
szlifierki z odsysaniem i stoły odciągowe – pył szlifierski, drgania;
pistolety airless z blokadą spustu i osłoną dyszy – iniekcja wysokociśnieniowa;
przenośniki i podnośniki do detali – transport detali, wymuszone pozycje;
mieszalnia lakierów z wyciągiem miejscowym – rozpuszczalniki, odtłuszczacze;
dobre oświetlenie o wysokim współczynniku oddawania barw – wysiłek wzrokowy.

Środki organizacyjne

pomiary stężeń substancji chemicznych i ocena ryzyka chemicznego – izocyjaniany, rozpuszczalniki;
przerwy w pracy w sprzęcie ochrony układu oddechowego – praca w masce;
dokument zabezpieczenia przed wybuchem i zakaz źródeł zapłonu – pożar i wybuch, elektryczność statyczna;
czyszczenie posadzek i kabiny, wymiana filtrów według harmonogramu – upadek na tym samym poziomie, pożar i wybuch;
procedura postępowania przy urazie iniekcyjnym – natychmiastowa pomoc chirurgiczna – iniekcja wysokociśnieniowa;
grafik zmian i rotacja zadań – praca zmianowa, wymuszone pozycje, presja jakości, gorące powierzchnie, hałas;
zasady higieny – mycie rąk, zakaz jedzenia w lakierni – izocyjaniany, pył szlifierski.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lakiernika.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym;
czynniki chemiczne – diizocyjaniany (HDI), ksylen, toluen, octan butylu, etylobenzen, pył szlifierski z powłok lakierniczych;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w strefie zagrożenia wybuchem, praca w sprzęcie ochrony układu oddechowego, wymuszona pozycja ciała, praca zmianowa.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy