Kierownik gospodarstwa ogrodniczego – kod 611302 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierownik gospodarstwa ogrodniczego zarządza produkcją warzyw, kwiatów, ziół lub materiału szkółkarskiego w szklarniach, tunelach foliowych i na polu – planuje cykle uprawy, ustala programy nawożenia i fertygacji, ochrony roślin i klimatu w szklarni, organizuje pracę zespołu, w tym pracowników sezonowych, nadzoruje zbiór, sortowanie, pakowanie i chłodzenie produktów oraz odpowiada za sprzedaż, dokumentację i certyfikację (np. GlobalG.A.P.).
Kierownik gospodarstwa ogrodniczego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe lub średnie ogrodnicze, doświadczenie w produkcji pod osłonami lub w polu,
- aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin,
- znajomość technologii uprawy, fertygacji i sterowania klimatem w szklarni,
- znajomość zasad integrowanej ochrony roślin i biologicznej ochrony z użyciem owadów pożytecznych,
- umiejętności kierowania zespołem i planowania pracy sezonowej,
- znajomość wymagań systemów jakości i bezpieczeństwa żywności.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kierownik szklarni,
- kierownik gospodarstwa szklarniowego,
- kierownik produkcji ogrodniczej,
- kierownik upraw pod osłonami,
- kierownik produkcji warzyw szklarniowych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania z uwzględnieniem narażenia na środki ochrony roślin i mikroklimat gorący,
- ocena zdolności do pracy na wysokości – przy kontroli dachów szklarni i instalacji,
- szczepienie przeciw tężcowi – zalecane.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla kierowników – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, odnawiane zgodnie z przepisami,
- szkolenie z obsługi instalacji CO2, kotłowni i zbiorników z kwasami do fertygacji,
- szkolenie z organizacji pracy pracowników sezonowych i cudzoziemców,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Kierownik nadzoruje szklarnie o powierzchni kilku hektarów, tunele foliowe, pola, kotłownię, magazyn nawozów i środków ochrony roślin, sortownię i chłodnie. W szklarni latem temperatura przekracza 35°C przy wysokiej wilgotności, rośliny dokarmia się dwutlenkiem węgla, a zimą uprawy doświetla się lampami sodowymi lub LED. Programy ochrony roślin obejmują opryski i zamgławianie w zamkniętych obiektach, z okresem prewencji przed wejściem pracowników. Kierownik przemieszcza się wózkami szynowymi po rurach grzewczych, korzysta z podnośników przy kontroli instalacji, dużą część dnia spędza przy komputerze sterowania klimatem i w biurze. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer klimatyczny i system fertygacji z dozowaniem kwasów i nawozów;
- instalacja dozowania CO2 i kotłownia gazowa lub biomasowa;
- wózki szynowe, platformy jezdne i podnośniki;
- opryskiwacze, zamgławiacze i mgławice;
- lampy doświetlające sodowe i LED;
- sortownie, linie pakujące i chłodnie;
- wózki widłowe i paletowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- mikroklimat gorący i wilgotny w szklarni latem,
- upadek z wózka szynowego, platformy jezdnej lub z dachu szklarni,
- poślizgnięcie na mokrych ścieżkach i potknięcie o rury grzewcze,
- porażenie prądem przy instalacjach doświetlania i nawadniania w wilgotnym środowisku,
- przygniecenie i uderzenie przez wózki widłowe i ruchome elementy linii pakujących,
- promieniowanie optyczne lamp doświetlających i promieniowanie UV,
- mikroklimat zimny w chłodniach produktów.
Czynniki chemiczne:
- środki ochrony roślin stosowane w zamkniętych obiektach – insektycydy, fungicydy, akarycydy,
- dwutlenek węgla przy dokarmianiu roślin i tlenek węgla z kotłowni,
- kwas azotowy i fosforowy w systemach fertygacji, nawozy rozpuszczalne,
- środki do dezynfekcji szklarni i pojemników (nadtlenek wodoru, preparaty chlorowe).
Czynniki biologiczne:
- pyłki, alergeny roślin (np. pomidora, papryki) i zarodniki pleśni w podłożach,
- laseczki tężca w podłożach i glebie.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za produkcję, ludzi i terminy dostaw do sieci handlowych,
- praca przy komputerze sterowania klimatem i dokumentacji,
- wydłużony czas pracy i dyżury przy awariach ogrzewania i nawadniania,
- konflikty i bariery językowe w zespole pracowników sezonowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierownika gospodarstwa ogrodniczego.
Środki ochrony indywidualnej
- kombinezon ochronny, rękawice nitrylowe, gogle i półmaska z filtrem A2P3 przy pracy ze środkami ochrony roślin – środki ochrony roślin;
- gogle, osłona twarzy, rękawice i fartuch kwasoodporny przy obsłudze zbiorników z kwasami – kwasy i nawozy, środki dezynfekcyjne;
- lekka, przewiewna odzież robocza i nakrycie głowy – mikroklimat gorący;
- okulary ochronne przy pracy przy włączonym doświetlaniu – promieniowanie optyczne;
- obuwie robocze z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – upadek na tym samym poziomie, maszyny i wózki;
- odzież ocieplana w chłodni – mikroklimat zimny;
- rękawice ogrodnicze i maseczka FFP2 przy pracy z podłożami – alergeny roślin i pleśnie, tężec.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- automatyczne wietrzniki, cieniówki i systemy zamgławiania obniżające temperaturę – mikroklimat gorący;
- czujniki CO2 i CO z alarmem, automatyczne odcięcie dozowania – dwutlenek węgla;
- zamknięte systemy dozowania kwasów, wanny wychwytowe i natrysk do oczu – kwasy i nawozy;
- wózki szynowe i platformy z barierkami i blokadą, podesty na dachy szklarni – upadek z wysokości;
- instalacje elektryczne w wykonaniu dla pomieszczeń wilgotnych, wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem;
- osłony linii pakujących i wydzielone ciągi dla wózków – maszyny i wózki;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe w biurze – praca przy komputerze;
- ochrona biologiczna i owady pożyteczne ograniczające zużycie środków chemicznych – środki ochrony roślin.
Środki organizacyjne
- oznakowanie obiektów po zabiegach i przestrzeganie okresu prewencji przed wejściem – środki ochrony roślin;
- harmonogram z pracami ciężkimi rano, przerwy i dostęp do wody w upał – mikroklimat gorący, wydłużony czas pracy;
- instrukcje i szkolenia w językach pracowników, tłumacz lub brygadzista dwujęzyczny – konflikty w zespole;
- procedura obsługi zbiorników z kwasami i dezynfekcji, karty charakterystyki na stanowisku – kwasy i nawozy, środki dezynfekcyjne;
- dyżury awaryjne rozdzielone między zastępców, system powiadomień o awariach – wydłużony czas pracy, odpowiedzialność i presja;
- bieżące utrzymanie porządku na ścieżkach i rurach grzewczych – upadek na tym samym poziomie;
- przerwy przy pracy przy komputerze – praca przy komputerze;
- ograniczenie czasu pobytu w chłodni i przy doświetlaniu – mikroklimat zimny, promieniowanie optyczne;
- aktualne szczepienie przeciw tężcowi i opatrywanie ran – tężec, alergeny roślin i pleśnie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierownika gospodarstwa ogrodniczego.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący (szklarnia), mikroklimat zimny (chłodnia), promieniowanie optyczne (lampy doświetlające);
- czynniki chemiczne – środki ochrony roślin, dwutlenek węgla, kwas azotowy, kwas fosforowy, nawozy mineralne, środki dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – laseczki tężca, alergeny roślin, grzyby pleśniowe;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości (platformy, dachy szklarni), obsługa wózków jezdniowych (jeżeli dotyczy), praca przy monitorze ekranowym, obciążenie psychiczne związane z kierowaniem zespołem.
Podobne stanowiska
- ogrodnik – uprawy pod osłonami,
- ogrodnik – uprawa warzyw polowych,
- kierownik gospodarstwa sadowniczego,
- ogrodnik szkółkarz,
- inżynier rolnictwa.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).