Operator urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych

Operator urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych – kod 816010 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych prowadzi proces wytwarzania wód smakowych, napojów gazowanych, soków, nektarów i napojów izotonicznych. Przygotowuje syropy w syropiarni, ustawia parametry mieszania, saturacji dwutlenkiem węgla i pasteryzacji, nadzoruje rozlew do butelek PET, puszek lub szkła oraz wykonuje mycie linii w obiegu CIP.

Operator urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne, preferowane w branży spożywczej lub mechanicznej,
• orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
• znajomość systemu HACCP, zasad higieny produkcji i dokumentowania partii,
• umiejętność obsługi paneli HMI i zmiany formatów na liniach rozlewniczych,
• znajomość zasad bezpiecznej pracy z dwutlenkiem węgla i chemią CIP,
• uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych, jeżeli wymaga tego zakres pracy,
• gotowość do pracy w systemie trzyzmianowym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• operator syropiarni,
• operator linii rozlewniczej napojów,
• operator saturatora,
• operator produkcji napojów,
• operator mieszalni napojów.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z uwzględnieniem narażenia na hałas i środki chemiczne,
• badania do celów sanitarno-epidemiologicznych,
• badanie słuchu (audiometria) przy pracy w hałasie powyżej wartości dopuszczalnych,
• badania do obsługi wózków jezdniowych, jeżeli pracownik je obsługuje,
• ocena zdolności do pracy w porze nocnej.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
• szkolenie z HACCP, GMP i GHP oraz kontroli alergenów i ciał obcych,
• instruktaż bezpiecznej pracy z dwutlenkiem węgla i pracy w pomieszczeniach, w których może on się gromadzić,
• szkolenie z obsługi stacji CIP i postępowania ze stężonymi kwasami i zasadami,
• szkolenie z blokowania i oznakowania urządzeń (LOTO) przed pracami przy linii,
• szkolenie ppoż. i z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach chemicznych.

Środowisko pracy

Operator pracuje w zakładzie produkcji napojów: w syropiarni ze zbiornikami ze stali nierdzewnej, przy mieszalnikach i saturatorach, przy pasteryzatorze przepływowym lub tunelowym oraz na hali rozlewni. Linia rozlewnicza z rozdmuchiwarką preform PET, płuczką, nalewakiem, zamykarką, etykieciarką i pakowaczką pracuje z dużą szybkością i generuje hałas często przekraczający 85 dB. Podłogi bywają mokre i lepkie od syropu, w powietrzu utrzymuje się wilgoć, a przy pasteryzatorach jest gorąco. Dwutlenek węgla doprowadzany ze zbiornika kriogenicznego może gromadzić się w zagłębieniach i zbiornikach, a stacja CIP pracuje na gorących roztworach ługu sodowego i kwasu azotowego. Praca jest zmianowa, z nasileniem w sezonie letnim. Na stanowisku wykorzystuje się:

• zbiorniki syropiarni, zbiorniki do rozpuszczania cukru i filtry;
• mieszalniki, saturatory i instalacja dwutlenku węgla ze zbiornikiem kriogenicznym;
• pasteryzatory przepływowe i tunelowe, wymienniki ciepła;
• rozdmuchiwarka preform PET, płuczka, nalewak i zamykarka;
• etykieciarka, kodowanie, owijarka i paletyzator;
• stacja mycia CIP z dozowaniem ługu sodowego, kwasu azotowego i środków dezynfekujących;
• panel HMI, refraktometr, karbonizometr i przyrządy laboratorium zakładowego;
• wózek paletowy lub jezdniowy.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• hałas linii rozlewniczej, rozdmuchiwarki i sprężarek,
• pochwycenie przez przenośniki, karuzelę nalewaka i paletyzator,
• skaleczenie odłamkami pękających butelek szklanych i krawędziami puszek,
• oparzenie gorącą wodą, parą i gorącymi elementami pasteryzatora,
• wybuch zbiornika lub przewodu ciśnieniowego (dwutlenek węgla, sprężone powietrze wysokiego ciśnienia),
• odmrożenie przy kontakcie z ciekłym dwutlenkiem węgla i przewodami instalacji kriogenicznej,
• poślizgnięcie na mokrej i lepkiej posadzce,
• przeciążenie przy przenoszeniu worków z cukrem, kanistrów z koncentratem i zmianie formatów,
• porażenie prądem elektrycznym w wilgotnym otoczeniu.

Czynniki chemiczne:

• dwutlenek węgla – uduszenie przy nagromadzeniu w zbiornikach i zagłębieniach,
• wodorotlenek sodu stosowany w myciu CIP,
• kwas azotowy i kwas fosforowy w środkach myjących,
• kwas nadoctowy i nadtlenek wodoru do dezynfekcji,
• pył cukru, kwas cytrynowy i koncentraty aromatów.

Czynniki psychofizyczne:

• praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
• długotrwała praca w pozycji stojącej i w ruchu wzdłuż linii,
• presja wydajności w sezonie letnim,
• konieczność szybkiego reagowania na awarie i zatory na linii,
• odpowiedzialność za jakość i bezpieczeństwo zdrowotne partii napoju.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych.

Środki ochrony indywidualnej

• ochronniki słuchu – hałas linii rozlewniczej i sprężarek;
• okulary ochronne lub osłona twarzy – odłamki szkła, pryskające środki CIP;
• rękawice odporne na przecięcie – skaleczenie szkłem i puszkami;
• rękawice, fartuch i buty odporne na chemikalia – wodorotlenek sodu, kwas azotowy, kwas fosforowy, kwas nadoctowy;
• rękawice termoizolacyjne do prac przy instalacji kriogenicznej – odmrożenie ciekłym dwutlenkiem węgla;
• rękawice chroniące przed czynnikami termicznymi – oparzenie gorącą wodą i parą;
• obuwie robocze wodoodporne z podeszwą przeciwpoślizgową – poślizgnięcie na mokrej posadzce;
• półmaska filtrująca przy rozpuszczaniu cukru i dozowaniu kwasu cytrynowego – pył cukru, kwas cytrynowy i aromaty.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• osłony z blokadami na nalewaku, rozdmuchiwarce, przenośnikach i paletyzatorze – pochwycenie, skaleczenie;
• detektory dwutlenku węgla z sygnalizacją alarmową i wentylacja mechaniczna syropiarni – uduszenie dwutlenkiem węgla;
• zawory bezpieczeństwa, manometry i urządzenia ciśnieniowe objęte dozorem UDT – wybuch zbiornika lub przewodu ciśnieniowego;
• izolacja przewodów kriogenicznych i oznakowanie instalacji – odmrożenie;
• izolacja cieplna pasteryzatorów, osłony wymienników – oparzenie;
• zamknięty układ dozowania chemii CIP, natryski bezpieczeństwa i płuczki do oczu – środki myjące i dezynfekujące;
• obudowy dźwiękochłonne rozdmuchiwarki i sprężarek – hałas;
• posadzki antypoślizgowe ze spadkiem do odpływów, urządzenia elektryczne w odpowiednim stopniu ochrony – poślizgnięcie, porażenie prądem.

Środki organizacyjne

• procedura wejścia do zbiorników jako pracy w przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją – uduszenie dwutlenkiem węgla;
• procedura LOTO przed czyszczeniem, zmianą formatu i usuwaniem zatorów – pochwycenie, porażenie prądem;
• karty charakterystyki, instrukcje CIP i oznakowanie zbiorników z chemią – środki myjące, kwasy i zasady;
• mechaniczne podawanie cukru z big-bagów, wózki do kanistrów i rotacja zadań – przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego;
• pomiary hałasu i dobór ochronników – hałas;
• bieżące sprzątanie rozlanego syropu i usuwanie stłuczki – poślizgnięcie, skaleczenie;
• planowanie zmian, przerwy i dodatkowa obsada w sezonie – praca zmianowa i nocna, praca stojąca, presja wydajności;
• instrukcje postępowania przy awariach i system zwalniania partii przez dział jakości – szybkie reagowanie na awarie, odpowiedzialność za jakość.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń do produkcji napojów bezalkoholowych.

• czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat zmienny i wilgotny, praca przy urządzeniach ciśnieniowych, dźwiganie i przenoszenie ciężarów, długotrwała praca w pozycji stojącej;
• czynniki chemiczne – dwutlenek węgla, wodorotlenek sodu, kwas azotowy, kwas fosforowy, kwas nadoctowy, nadtlenek wodoru;
• czynniki biologiczne – praca przy produkcji żywności wymagająca badań sanitarno-epidemiologicznych;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, praca w przestrzeni zamkniętej (zbiorniki), praca zmianowa i w porze nocnej, obsługa wózka jezdniowego, jeżeli dotyczy.

Podobne stanowiska

• pracownik rozlewni,
• operator linii pakującej,
• technolog żywności,
• pracownik przetwórni owoców,
• pracownik mleczarni.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).