Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej – kod 228203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Farmaceuta specjalista farmacji aptecznej prowadzi aptekę ogólnodostępną – wydaje leki na recepty i odpłatnie, sprawuje opiekę farmaceutyczną, przeprowadza przeglądy lekowe i wykonuje szczepienia w aptece tam, gdzie apteka ma do tego warunki. Sporządza leki recepturowe i apteczne w izbie recepturowej, przyjmuje i kontroluje dostawy z hurtowni, nadzoruje warunki przechowywania leków oraz obrót środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi.
Farmaceuta – specjalista farmacji aptecznej – wymagania w stosunku do pracownika
- dyplom magistra farmacji, prawo wykonywania zawodu farmaceuty i tytuł specjalisty farmacji aptecznej,
- znajomość zasad wydawania leków, odpłatności i realizacji recept elektronicznych w systemie e-recepty,
- umiejętność sporządzania leków recepturowych – maści, czopków, proszków dzielonych, roztworów i kropli do oczu,
- znajomość zasad obrotu środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi oraz prowadzenia ich ewidencji,
- umiejętność prowadzenia przeglądu lekowego i rozmowy o lekach z pacjentem w starszym wieku,
- znajomość wymagań dotyczących warunków przechowywania leków i łańcucha chłodniczego.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kierownik apteki ogólnodostępnej,
- magister farmacji w aptece otwartej,
- farmaceuta receptariusz,
- magister farmacji – opieka farmaceutyczna,
- farmaceuta pierwszego stołu.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym i czytaniem recept oraz oznaczeń na opakowaniach,
- ocena narażenia na substancje uczulające i pylące stosowane w recepturze aptecznej.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż sporządzania leków recepturowych i bezpiecznej pracy z substancjami pylącymi w loży recepturowej,
- szkolenie z postępowania z odpadami przeterminowanych leków i odpadami cytotoksycznymi przyjmowanymi od pacjentów,
- szkolenie z obsługi trudnego pacjenta i reagowania na próbę wyłudzenia leku lub napad na aptekę,
- szkolenie z techniki wykonywania szczepień i postępowania w reakcji anafilaktycznej tam, gdzie apteka prowadzi szczepienia.
Środowisko pracy
Farmaceuta pracuje w izbie expedycyjnej apteki, przy stole recepturowym i w pomieszczeniu magazynowym. Większość zmiany spędza w pozycji stojącej, przy ciągłym kontakcie z pacjentami, w otoczeniu dzwoniących telefonów i pracującego komputera. Receptura jest wydzielonym pomieszczeniem z lożą z nawiewem laminarnym, wagami i urządzeniami do sporządzania leków – tu farmaceuta waży i rozdrabnia substancje pylące. Dostawy z hurtowni przychodzą w kartonach i pojemnikach termoizolacyjnych, które trzeba rozpakować i wstawić do szuflad, regałów i lodówki. Apteki pełnią dyżury nocne i świąteczne, w czasie których farmaceuta pracuje sam i wydaje leki przez okienko. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stanowiska expedycyjne z terminalem systemu aptecznego, czytnikiem kodów i drukarką;
- loża recepturowa z nawiewem, wagi analityczne, moździerze, unguator i prasa do czopków;
- substancje recepturowe – lanolina, wazelina, kwas salicylowy, mocznik, cignolina, rezorcyna, etanol;
- lodówka apteczna z rejestratorem temperatury i czujniki warunków przechowywania;
- sejf na środki odurzające i substancje psychotropowe oraz książki ewidencji;
- wózek i drabinka podestowa do obsługi wysokich regałów magazynu;
- pojemniki na przeterminowane leki przyjmowane od pacjentów oraz zestaw przeciwwstrząsowy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- długotrwała praca w pozycji stojącej przy stanowisku expedycyjnym i przy stole recepturowym,
- praca przy monitorze ekranowym przy realizacji recept, taksacji i prowadzeniu ewidencji,
- dźwiganie i przenoszenie kartonów z dostaw hurtowych oraz pojemników z wodą i płynami infuzyjnymi,
- upadek z drabinki podestowej przy obsłudze wysokich regałów i antresoli magazynu,
- pyły substancji recepturowych uwalniane przy ważeniu i rozdrabnianiu w moździerzu,
- skaleczenie przy otwieraniu ampułek, cięciu opakowań i rozbiciu butelki ze szkła,
- obciążenie wzroku przy czytaniu odręcznych recept, drobnych druków i oznaczeń na opakowaniach,
- napad lub włamanie w porze nocnej, zwłaszcza przy dyżurze w pojedynkę,
- zakłucie igłą przy wykonywaniu szczepienia i przy utylizacji sprzętu jednorazowego.
Czynniki chemiczne:
- substancje czynne receptury – cignolina, rezorcyna, kwas salicylowy, mocznik i tlenek cynku, drażniące skórę i drogi oddechowe,
- etanol, eter i glikole stosowane w recepturze oraz preparaty alkoholowe do dezynfekcji rąk,
- pozostałości leków cytotoksycznych w opakowaniach zwracanych przez pacjentów leczonych onkologicznie,
- lateks i akceleratory gumy w rękawicach jednorazowych.
Czynniki biologiczne:
- wirusy grypy, koronawirusy i inne drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową od pacjentów stojących przy okienku,
- drobnoustroje przenoszone przez dotyk opakowań, recept, gotówki i terminala płatniczego.
Czynniki psychofizyczne:
- agresja słowna pacjentów przy braku leku, odmowie wydania leku bez recepty i w kolejce,
- odpowiedzialność za prawidłowe wydanie leku, dawkę i odpłatność oraz skutki pomyłki,
- praca w porze nocnej i w dni świąteczne przy dyżurach aptecznych,
- presja czasu przy jednoczesnej obsłudze kolejki, telefonu i zamówień,
- praca w pojedynkę na dyżurze bez możliwości szybkiego wsparcia.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku farmaceuty – specjalisty farmacji aptecznej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe do pracy z substancjami recepturowymi i przy odbiorze zwracanych leków – substancje recepturowe, cytostatyki w odpadach, lateks, zakazenia kontaktowe, etanol i rozpuszczalniki;
- maska filtrująca i okulary ochronne przy ważeniu substancji pylących – pyly substancji, substancje recepturowe;
- fartuch recepturowy z długim rękawem i rękawy ochronne – substancje recepturowe, pyly substancji;
- maska chirurgiczna przy obsłudze pacjentów w okresie wzmożonych zakażeń – zakazenia kropelkowe;
- obuwie pełne na niskim obcasie z podeszwą antypoślizgową – praca stojaca, upadek z drabinki.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- loża recepturowa z nawiewem laminarnym i odciągiem miejscowym nad stanowiskiem ważenia – pyly substancji, substancje recepturowe;
- szyba ochronna i wydzielone okienko nocne z systemem alarmowym oraz monitoringiem – napad, zakazenia kropelkowe, praca w pojedynke;
- mata antyzmęczeniowa i krzesło wysokie przy stanowisku expedycyjnym – praca stojaca;
- regały o ergonomicznej wysokości, wózek transportowy i drabinka z poręczą oraz blokadą – dzwiganie, upadek z drabinki;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z monitorem ustawionym poza linią okienka i oświetleniem miejscowym – monitor, obciazenie wzroku;
- pojemniki na odpady ostre i szczelne pojemniki na przeterminowane leki oraz odpady cytotoksyczne – zaklucie szczepienie, cytostatyki w odpadach, skaleczenie;
- dozowniki preparatów do dezynfekcji rąk przy każdym stanowisku i w punkcie szczepień – zakazenia kontaktowe, zakazenia kropelkowe.
Środki organizacyjne
- procedura wydawania leku z podwójną kontrolą dawki i odpłatności przy lekach wysokiego ryzyka – odpowiedzialnosc za wydanie, presja czasu;
- harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po dyżurze nocnym i ograniczeniem pracy samotnej – praca nocna, praca w pojedynke;
- procedura reagowania na agresję i próbę wyłudzenia leku oraz przycisk napadowy połączony z agencją ochrony – agresja pacjentow, napad;
- przerwy w pracy przy monitorze i rotacja zadań między expedycją, recepturą i magazynem – monitor, obciazenie wzroku, praca stojaca;
- zasady ręcznego przemieszczania ciężarów przy dostawach i rozpakowywanie przez dwie osoby – dzwiganie;
- procedura sporządzania leku recepturowego z wydzielonym czasem bez obsługi pacjentów – substancje recepturowe, pyly substancji, presja czasu;
- procedura postępowania po zakłuciu i dostęp do profilaktyki poekspozycyjnej – zaklucie szczepienie;
- bezpieczne otwieranie opakowań zbiorczych i zakaz ręcznego zbierania potłuczonego szkła – skaleczenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla farmaceuty – specjalisty farmacji aptecznej.
- czynniki fizyczne – długotrwała praca w pozycji stojącej, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, ręczne przemieszczanie ciężarów, obciążenie wzroku pracą z drobnym drukiem;
- czynniki chemiczne – pyły i substancje recepturowe – cignolina, rezorcyna, kwas salicylowy, mocznik, tlenek cynku, etanol, eter, glikole, pozostałości leków cytotoksycznych, lateks;
- czynniki biologiczne – wirusy grypy i koronawirusy oraz drobnoustroje przenoszone kontaktowo – czynniki biologiczne grupy 2 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej i w dni świąteczne, praca w pojedynkę, kontakt z osobami agresywnymi, ryzyko napadu, ryzyko zakłucia przy szczepieniach.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).