Synoptyk – kod 211203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Synoptyk opracowuje prognozy pogody i ostrzeżenia meteorologiczne w biurze prognoz, na lotnisku lub w ośrodku hydrologicznym. Analizuje depesze SYNOP i METAR, obrazy satelitarne, dane radarów meteorologicznych i wyniki modeli numerycznych, prowadzi odprawy dla służb i wydaje komunikaty o burzach, oblodzeniu, mgle i wezbraniach.
Synoptyk – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe z zakresu meteorologii, geofizyki lub pokrewne,
- umiejętność interpretacji map synoptycznych, sondaży aerologicznych i wyników modeli numerycznych,
- znajomość depesz METAR, TAF i SIGMET w pracy osłony lotniczej,
- umiejętność pracy pod presją czasu przy wydawaniu ostrzeżeń,
- biegłość w obsłudze stacji roboczych i systemów wizualizacji danych,
- brak przeciwwskazań do pracy w systemie zmianowym, w tym w porze nocnej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- dyżurny synoptyk,
- synoptyk lotniczy,
- prognostyk pogody,
- specjalista biura prognoz,
- synoptyk dyżurny osłony hydrologicznej.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- badania okulistyczne w związku z pracą przy monitorach ekranowych powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena zdolności do pracy w systemie zmianowym i w porze nocnej,
- badania kontrolne po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z procedur wydawania ostrzeżeń meteorologicznych i hydrologicznych,
- szkolenie z zasad osłony meteorologicznej lotnictwa i terminologii depesz lotniczych,
- instruktaż bezpiecznego poruszania się po polu wzlotów i strefie operacyjnej lotniska,
- instruktaż obsługi ogrodu meteorologicznego i wymiany czujników,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Dyżur synoptyczny odbywa się w zaciemnionym pomieszczeniu z kilkoma monitorami, pracującymi całą dobę stacjami roboczymi i wymuszoną klimatyzacją. Zmiany są najczęściej dwunastogodzinne i obejmują pory nocne, święta i okresy gwałtownych zjawisk, kiedy obciążenie rośnie wielokrotnie. Synoptyk lotniczy prowadzi odprawy dla załóg i okresowo wychodzi na pole wzlotów oraz do ogrodu meteorologicznego, gdzie panuje hałas silników lotniczych i ruch pojazdów obsługi naziemnej. W biurach osłony hydrologicznej pojawiają się wyjazdy na wały i do posterunków wodowskazowych w czasie wezbrań. Praca wiąże się z ciągłą dostępnością telefoniczną dla służb kryzysowych i mediów. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stacje robocze z systemem wizualizacji danych meteorologicznych;
- dane radarów meteorologicznych, sieci detekcji wyładowań i satelitów;
- wyniki modeli numerycznych i sondaże aerologiczne;
- automatyczne stacje pomiarowe i czujniki w ogrodzie meteorologicznym;
- systemy łączności z lotniskiem, centrami zarządzania kryzysowego i mediami;
- oprogramowanie do redakcji depesz i ostrzeżeń;
- rejestratory rozmów i dziennik dyżuru.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potknięcie i uderzenie o sprzęt w zaciemnionym pomieszczeniu dyżurnym,
- hałas silników lotniczych na polu wzlotów i przy ogrodzie meteorologicznym,
- potrącenie przez pojazd obsługi naziemnej lub statek powietrzny w strefie operacyjnej lotniska,
- zmienny mikroklimat – przejścia z klimatyzowanego pomieszczenia na otwarty teren, przeciągi od nawiewów,
- burza, wyładowania atmosferyczne i silny wiatr podczas obsługi ogrodu meteorologicznego i wyjazdów na wały,
- upadek z drabiny przy wymianie czujników na maszcie pomiarowym,
- porażenie prądem przy zasilaniu stacji pomiarowych i stacji roboczych,
- wpadnięcie do wody przy posterunkach wodowskazowych w czasie wezbrania.
Czynniki chemiczne:
- elektrolit akumulatorów zasilania awaryjnego stacji pomiarowych,
- ozon i pył z drukarek oraz zapylenie w zaciemnionej serwerowni.
Czynniki psychofizyczne:
- praca przy wielu monitorach ekranowych przez większość zmiany,
- praca zmianowa dwunastogodzinna, w tym w porze nocnej i w święta,
- odpowiedzialność za treść ostrzeżeń meteorologicznych i decyzje służb na ich podstawie,
- presja czasu przy gwałtownych zjawiskach i konieczność szybkiej aktualizacji prognoz,
- praca w pojedynkę na dyżurze nocnym w mniejszych biurach,
- obciążenie kontaktem telefonicznym z mediami, służbami i osobami kwestionującymi prognozę.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku synoptyka.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu wydawane na wyjście na pole wzlotów – hałas lotniczy;
- kamizelka ostrzegawcza o wysokiej widzialności w strefie operacyjnej lotniska – potrącenie przez pojazd;
- odzież przeciwdeszczowa i obuwie antypoślizgowe do pracy w ogrodzie meteorologicznym – warunki atmosferyczne w terenie, upadek na tym samym poziomie, zmienny mikroklimat;
- kamizelka ratunkowa przy pracach nad wodą – utonięcie;
- rękawice elektroizolacyjne i okulary przy obsłudze akumulatorów – porażenie prądem, elektrolit akumulatorów;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze – praca przy monitorach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko z regulowanymi monitorami i oświetleniem miejscowym – praca przy monitorach, upadek na tym samym poziomie;
- prowadnice kabli, oznakowane ciągi komunikacyjne i podświetlenie awaryjne w dyżurce – upadek na tym samym poziomie;
- zasilanie awaryjne, wyłączniki różnicowoprądowe i okresowe pomiary instalacji – porażenie prądem;
- ochrona odgromowa masztów pomiarowych i wyłączanie prac przy burzy – warunki atmosferyczne w terenie;
- drabiny i podesty z zabezpieczeniem oraz punkty do przypięcia na maszcie – upadek z wysokości;
- wentylacja i filtracja powietrza w pomieszczeniu dyżurnym i serwerowni – ozon i pyły z urządzeń, zmienny mikroklimat;
- balustrady i podesty na pomostach wodowskazowych – utonięcie;
- oznakowanie i oświetlenie dróg technologicznych lotniska – potrącenie przez pojazd, hałas lotniczy.
Środki organizacyjne
- procedury wydawania i aktualizacji ostrzeżeń oraz dwuosobowa weryfikacja w sytuacjach ekstremalnych – odpowiedzialność za ostrzeżenia, presja czasu;
- grafik zmian ograniczający liczbę nocy z rzędu i czas na odpoczynek po dyżurze – praca zmianowa;
- przerwy w pracy przy monitorze i rotacja zadań na dyżurze – praca przy monitorach;
- zakaz samodzielnych wyjść na pole wzlotów bez zgody wieży i asysty – potrącenie przez pojazd, hałas lotniczy;
- system kontroli obecności i łączności dla osoby pracującej w pojedynkę – praca w pojedynkę;
- rzecznik lub dyżurny prasowy przejmujący kontakt z mediami w czasie zjawisk – kontakt z mediami i interwenientami;
- harmonogram prac w ogrodzie meteorologicznym poza godzinami burzowymi i przy asyście drugiej osoby – warunki atmosferyczne w terenie, upadek z wysokości, utonięcie;
- instrukcja postępowania z akumulatorami i wyznaczone miejsce ich wymiany – elektrolit akumulatorów.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla synoptyka.
- czynniki fizyczne – hałas lotniczy przy wyjściach na pole wzlotów, zmienny mikroklimat i praca na otwartej przestrzeni;
- czynniki chemiczne – elektrolit akumulatorów (kwas siarkowy), ozon z urządzeń biurowych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca zmianowa i w porze nocnej, praca na wysokości przy obsłudze masztów pomiarowych, praca w pojedynkę, praca w pobliżu wody, obciążenie psychiczne odpowiedzialnością za ostrzeżenia.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).