Jubiler – kod 731305 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Złotnik-jubiler”. Jubiler projektuje, wykonuje i naprawia wyroby ze złota, srebra i platyny, oprawia kamienie szlachetne, odlewa, lutuje, szlifuje i poleruje biżuterię, a także wycenia i sprzedaje wyroby.
Jubiler – wymagania w stosunku do pracownika
- przygotowanie zawodowe (szkoła rzemiosła artystycznego lub praktyka w pracowni złotniczej),
- tytuł czeladnika lub mistrza w zawodzie złotnik-jubiler jako atut,
- zdolności manualne i plastyczne,
- bardzo dobry wzrok.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- złotnik,
- złotnik-jubiler,
- grawer,
- oprawiacz kamieni szlachetnych,
- pracownik pracowni jubilerskiej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena ostrości wzroku do bliży,
- ocena układu oddechowego przy narażeniu na pyły metali i opary,
- ocena stanu skóry przy kontakcie z kwasami i środkami trawiącymi.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z obsługi palnika gazowego i butli,
- szkolenie z postępowania z kwasami i substancjami chemicznymi,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Jubiler pracuje w pracowni złotniczej przy stole z wycięciem i skórą do zbierania opiłków. Lutuje palnikiem gazowym, wytrawia elementy w kąpielach kwasowych, szlifuje i poleruje na polerkach z tarczami. Przy oprawie kamieni korzysta z lupy lub mikroskopu. Często obsługuje także klientów w salonie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stół złotniczy, pilniki, piłki włosowe, szczypce;
- palnik gazowy lub mikropalnik i butla z gazem;
- polerka z wyciągiem, wiertarka wisząca, myjka ultradźwiękowa;
- walcarka, ciągadła, prasa;
- piec do odlewania i wirówka odlewnicza;
- lupy, mikroskop, waga jubilerska.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia płomieniem palnika i gorącym metalem,
- pożar i wybuch gazu z butli,
- skaleczenia narzędziami i wciągnięcie włosów lub odzieży przez polerkę,
- urazy oczu odpryskami przy szlifowaniu i polerowaniu,
- hałas polerek i myjek ultradźwiękowych.
Czynniki chemiczne:
- pyły metali i past polerskich,
- opary kwasów przy trawieniu i wybielaniu,
- dymy przy lutowaniu i topieniu metali.
Czynniki psychofizyczne:
- duże obciążenie wzroku,
- wymuszona pozycja siedząca z pochyleniem,
- powtarzalne ruchy rąk,
- ryzyko napadu w salonie jubilerskim.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku jubilera.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne – odpryski przy szlifowaniu, rozpryski kwasów;
- rękawice chemoodporne przy trawieniu – kwasy;
- fartuch roboczy z trudnopalnego materiału – oparzenia;
- półmaska przeciwpyłowa przy polerowaniu – pyły metali.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- polerka z osłoną i miejscowym odciągiem pyłu – pyły, wciągnięcie, odpryski;
- wyciąg nad stanowiskiem lutowania i trawienia – dymy, opary kwasów;
- reduktor z zaworem przeciwzwrotnym i szczelne przewody gazowe – pożar, wybuch;
- niepalne podłoże przy stanowisku lutowania i gaśnica – pożar;
- oświetlenie miejscowe i ergonomiczny fotel – obciążenie wzroku, pozycja.
Środki organizacyjne
- związywanie włosów i zakaz luźnej odzieży przy polerce – wciągnięcie;
- przechowywanie kwasów w wyznaczonej szafie – opary, oparzenia chemiczne;
- przerwy na odpoczynek oczu i zmiana pozycji – obciążenie wzroku;
- procedury bezpieczeństwa przy obsłudze klienta i przechowywaniu kosztowności – napad.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla jubilera.
- czynniki fizyczne – hałas (przy długotrwałej pracy polerek);
- czynniki chemiczne – pyły metali, opary kwasów, dymy lutownicze;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca wymagająca dużego wysiłku wzrokowego, obsługa butli z gazem.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).