Kamieniarz – kod 711301 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kamieniarz obrabia kamień naturalny i konglomeraty: tnie bloki i płyty, szlifuje, poleruje, fazuje i grawiruje, wykonuje nagrobki, parapety, schody, blaty i okładziny, a także montuje wyroby kamieniarskie na cmentarzach i w budynkach.
Kamieniarz – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat,
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe w zawodzie kamieniarz lub przyuczenie),
- umiejętność obsługi pił, szlifierek i maszyn CNC do kamienia,
- uprawnienia do obsługi suwnicy lub żurawia HDS, jeśli są używane,
- sprawność fizyczna.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- kamieniarz nagrobkowy,
- kamieniarz budowlany,
- obrabiacz kamienia,
- szlifierz kamienia,
- monter wyrobów kamieniarskich.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- RTG klatki piersiowej i spirometria przy narażeniu na pył zawierający krzemionkę krystaliczną,
- badanie słuchu (audiometria),
- ocena układu ruchu i naczyń kończyn górnych przy narażeniu na drgania,
- badania do obsługi urządzeń transportu bliskiego, jeśli dotyczy.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pracy z czynnikami rakotwórczymi (pył krzemionki krystalicznej),
- szkolenie z bezpiecznej obsługi maszyn do obróbki kamienia,
- szkolenie w zakresie ręcznych prac transportowych i transportu płyt.
Środowisko pracy
Kamieniarz pracuje w zakładzie kamieniarskim – hali z piłami, szlifierkami i maszynami CNC, często z obróbką na mokro – oraz na zewnątrz przy montażu na cmentarzach i budowach. W zakładzie występuje hałas, zapylenie i wilgoć, a przemieszczanie ciężkich płyt i bloków wymaga urządzeń dźwignicowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- piły mostowe i tarczowe do kamienia, maszyny CNC;
- szlifierki kątowe i polerki ręczne z doprowadzeniem wody;
- suwnice, żurawie HDS, przyssawki próżniowe, stojaki A;
- narzędzia ręczne (młotki, dłuta, przecinaki);
- kleje, żywice i impregnaty do kamienia.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przygniecenie przez przewracającą się płytę lub blok kamienny,
- skaleczenie i odcięcie palców przez tarczę piły,
- uderzenie odpryskiem kamienia lub pękniętą tarczą,
- hałas pił i szlifierek,
- drgania miejscowe przy pracy szlifierką i młotkiem pneumatycznym,
- porażenie prądem przy obróbce na mokro,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce,
- zmienne warunki atmosferyczne przy montażu.
Czynniki chemiczne:
- pył zawierający krzemionkę krystaliczną (granit, piaskowiec, konglomeraty kwarcowe) – czynnik rakotwórczy,
- żywice epoksydowe i poliestrowe, kleje, impregnaty.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne przenoszenie ciężkich elementów kamiennych,
- wymuszone pozycje ciała przy obróbce i montażu,
- praca w wilgoci i chłodzie.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kamieniarza.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska FFP3 lub z filtrem P3 – pył krzemionki krystalicznej;
- okulary lub przyłbica ochronna – odpryski kamienia;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice antywibracyjne i odporne na przecięcie – drgania, skaleczenia;
- obuwie ochronne z podnoskiem i ochroną śródstopia – przygniecenie stopy;
- fartuch wodoodporny – praca na mokro, wilgoć.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- obróbka na mokro i odciągi pyłu przy maszynach – pył krzemionki;
- osłony tarcz pił i wyłączniki awaryjne – skaleczenie, pochwycenie;
- stojaki A i zabezpieczenia przed przewróceniem płyt – przygniecenie;
- suwnice, żurawie, przyssawki próżniowe – ręczne prace transportowe;
- zasilanie przez transformator separacyjny lub wyłącznik różnicowoprądowy przy pracy na mokro – porażenie prądem;
- posadzki antypoślizgowe z odpływem wody – poślizgnięcie.
Środki organizacyjne
- rejestr prac z czynnikami rakotwórczymi i pomiary stężeń krzemionki – pył krzemionki;
- sprzątanie na mokro lub odkurzaczem, zakaz przedmuchiwania sprężonym powietrzem – pył;
- kontrola tarcz i narzędzi przed pracą – pęknięcie tarczy;
- przenoszenie ciężkich elementów przez zespół lub urządzeniami – ręczne prace transportowe;
- ograniczenie czasu pracy narzędziami wibracyjnymi – drgania;
- ciepłe zaplecze socjalne przy pracy w wilgoci i chłodzie – mikroklimat.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kamieniarza.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania miejscowe, pył zawierający krzemionkę krystaliczną, mikroklimat zimny i wilgotny;
- czynniki chemiczne – krzemionka krystaliczna (czynnik rakotwórczy), żywice i kleje zgodnie z kartami charakterystyki;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne prace transportowe, obsługa maszyn do obróbki kamienia, obsługa urządzeń dźwignicowych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).