Technik dentystyczny

Technik dentystyczny – kod 321402 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik dentystyczny wykonuje protezy, korony, mosty i aparaty ortodontyczne, obrabia modele gipsowe oraz obsługuje sprzęt laboratoryjny.

Technik dentystyczny – wymagania w stosunku do pracownika

kwalifikacje (dyplom technika dentystycznego uzyskany po ukończeniu szkoły policealnej),
umiejętność obsługi mikrosilnika, piaskarki, polimeryzatora i pieca ceramicznego,
znajomość materiałów protetycznych i technologii ich obróbki,
umiejętność pracy z systemami CAD/CAM w laboratoriach cyfrowych,
znajomość zasad postępowania z wyciskami i modelami z gabinetu.

Inne nazwy stanowiska

Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

technik protetyk,
protetyk dentystyczny,
pracownik pracowni protetycznej,
technik ortodontyczny,
technik CAD/CAM w protetyce.

Badania

badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
badanie spirometryczne przy narażeniu na pyły protetyczne i krzemionkę,
badania w kierunku narażenia na metale ciężkie – kobalt, chrom, nikiel, beryl,
badanie wzroku z oceną ostrości widzenia przy pracach precyzyjnych,
ocena układu ruchu i kończyn górnych przy pracy precyzyjnej i wymuszonej pozycji,
badanie dermatologiczne przy kontakcie z monomerami akrylowymi,
badania w kierunku narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne z wycisków.

Szkolenia bhp i inne

instruktaż ogólny bhp,
instruktaż stanowiskowy,
okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie z postępowania z materiałami protetycznymi i ich kartami charakterystyki,
szkolenie z zagrożenia pyłem krzemionkowym i pyłami metali,
instruktaż z dezynfekcji wycisków i modeli przyjmowanych z gabinetu,
szkolenie z obsługi urządzeń ciśnieniowych i pieców wysokotemperaturowych.

Środowisko pracy

Technik dentystyczny pracuje w pracowni protetycznej, przy stanowisku technicznym wyposażonym w mikrosilnik, odciąg i oświetlenie punktowe, oraz w wydzielonych pomieszczeniach – gipsowni, odlewni i szlifierni. Wykonuje czynności precyzyjne w pozycji siedzącej pochylonej, z dużym obciążeniem wzroku i statycznym napięciem obręczy barkowej. Wyciski przyjmowane z gabinetu mogą być skażone materiałem biologicznym. Na stanowisku wykorzystuje się:

mikrosilnik z narzędziami obrotowymi i frezarkę;
piaskarkę z komorą i odciągiem;
piec ceramiczny i urządzenia odlewnicze;
polimeryzator i materiały akrylowe;
skaner i system CAD/CAM w laboratoriach cyfrowych.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

uraz od wirujących narzędzi mikrosilnika i frezarki,
odpryski materiału i fragmentów protez uderzające w oczy,
oparzenia przy obsłudze pieca ceramicznego i odlewni,
uraz strumieniem ścierniwa z piaskarki,
hałas emitowany przez mikrosilniki, piaskarki i sprężarkę,
drgania miejscowe przenoszone przez narzędzia obrotowe,
porażenie prądem przy obsłudze urządzeń laboratoryjnych.

Czynniki chemiczne:

pył krzemionkowy respirabilny przy obróbce mas osłaniających i modeli,
pyły metali – kobaltu, chromu, niklu i berylu przy obróbce stopów,
opary monomeru metakrylanu metylu przy pracy z akrylem,
uczulenia i kontaktowe zapalenie skóry po kontakcie z monomerami.

Czynniki biologiczne:

kontakt ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi z niedezynfekowanych wycisków,
materiał zakaźny przenoszony na modelach z gabinetu.

Czynniki psychofizyczne:

obciążenie wzroku przy długotrwałej pracy precyzyjnej,
wymuszona pozycja siedząca i statyczne napięcie obręczy barkowej,
przeciążenie kończyn górnych przy powtarzalnych ruchach precyzyjnych,
presja czasu przy realizacji zleceń z gabinetów.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika dentystycznego.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska filtrująca FFP3 – pył krzemionkowy, pyły metali;
okulary ochronne lub osłona twarzy – odpryski, uraz strumieniem ścierniwa;
rękawice nitrylowe przy pracy z akrylem i chemikaliami – uczulenia, kontakt z monomerem;
rękawice jednorazowe przy przyjmowaniu wycisków – czynniki biologiczne;
rękawice termoodporne przy obsłudze pieca i odlewni – oparzenia;
ochronniki słuchu przy piaskowaniu i szlifowaniu – hałas;
fartuch ochronny i odzież robocza zmieniana regularnie – pyły, czynniki biologiczne;
preparaty ochronne do skóry rąk – kontaktowe zapalenie skóry.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

odciąg miejscowy zintegrowany ze stanowiskiem technicznym – pył krzemionkowy, pyły metali;
komora piaskarki z odciągiem i osłoną – uraz strumieniem ścierniwa, pyły;
wydzielona gipsownia i szlifiernia z wentylacją – pył krzemionkowy;
odciąg nad stanowiskiem pracy z akrylem – opary monomeru;
wentylacja ogólna pracowni z wymianą powietrza – pyły, opary, temperatura;
osłony narzędzi obrotowych i wyłącznik nożny mikrosilnika – uraz od wirujących narzędzi;
osłony termiczne pieca ceramicznego i odlewni – oparzenia;
stanowisko dezynfekcji wycisków przy przyjęciu z gabinetu – czynniki biologiczne;
krzesło z regulacją i podparciem lędźwiowym oraz podłokietniki – wymuszona pozycja siedząca, napięcie obręczy barkowej;
oświetlenie punktowe z lupą lub mikroskop stanowiskowy – obciążenie wzroku;
narzędzia o obniżonym poziomie drgań – drgania miejscowe;
wyłącznik różnicowoprądowy w instalacji pracowni – porażenie prądem.

Środki organizacyjne

rejestr prac w narażeniu na czynniki rakotwórcze – krzemionka, związki chromu i niklu;
pomiary stężeń pyłów, substancji chemicznych i hałasu – pyły, opary, hałas;
karty charakterystyki materiałów protetycznych na stanowisku – zagrożenia chemiczne;
procedura dezynfekcji wycisków i modeli przed rozpoczęciem obróbki – czynniki biologiczne;
zakaz obróbki na sucho bez włączonego odciągu – pyły krzemionkowe i metali;
sprzątanie pyłu metodą bezpyłową, bez przedmuchiwania sprężonym powietrzem – pyły;
przerwy w pracy precyzyjnej i ćwiczenia odciążające wzrok – obciążenie wzroku;
rotacja czynności ograniczająca powtarzalność ruchów – przeciążenie kończyn górnych;
przerwy z możliwością zmiany pozycji ciała – wymuszona pozycja siedząca;
zakaz spożywania posiłków w pracowni – pyły metali, czynniki biologiczne;
przeglądy urządzeń i pomiary ochrony przeciwporażeniowej – porażenie prądem.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika dentystycznego.

czynniki fizyczne – hałas mikrosilników, piaskarek i sprężarki, drgania miejscowe przenoszone przez narzędzia obrotowe, kontakt z gorącymi powierzchniami pieca i odlewni;
czynniki chemiczne – pył krzemionkowy respirabilny (czynnik rakotwórczy), pyły metali (kobalt, chrom, nikiel, beryl – działanie uczulające i rakotwórcze), opary metakrylanu metylu przy pracy z akrylem, materiały protetyczne o działaniu uczulającym;
czynniki biologiczne – czynniki chorobotwórcze przenoszone na niedezynfekowanych wyciskach i modelach z gabinetu stomatologicznego;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca narzędziami wirującymi, praca precyzyjna z dużym obciążeniem wzroku, wymuszona pozycja siedząca, powtarzalność ruchów precyzyjnych.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy