Rolnik upraw polowych

Rolnik upraw polowych – kod 611104 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Rolnik upraw polowych prowadzi gospodarstwo lub pracuje w gospodarstwie nastawionym wyłącznie na produkcję roślinną – uprawia zboża, rzepak, kukurydzę, buraki cukrowe, ziemniaki i rośliny strączkowe. Przygotowuje glebę orką lub uprawą uproszczoną, wysiewa, nawozi i wykonuje zabiegi ochrony roślin, zbiera plony kombajnem i maszynami do zbioru okopowych, transportuje płody, suszy i przechowuje ziarno oraz dba o park maszynowy.

Rolnik upraw polowych – wymagania w stosunku do pracownika

kwalifikacje rolnicze – wykształcenie rolnicze lub praktyka w rolnictwie,
aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin,
prawo jazdy kat. T lub B, umiejętność obsługi ciągników i maszyn rolniczych,
znajomość technologii uprawy, nawożenia i zasad dobrej praktyki rolniczej,
umiejętność wykonywania podstawowych napraw i konserwacji maszyn,
dobra kondycja fizyczna i gotowość do pracy w wydłużonym czasie w sezonie.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

rolnik produkcji roślinnej,
producent zbóż,
plantator buraków cukrowych,
plantator rzepaku,
rolnik-producent rolny.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
badania z uwzględnieniem narażenia na środki ochrony roślin, pył zbożowy, hałas i drgania,
ocena zdolności do kierowania ciągnikami i pojazdami,
szczepienie przeciw tężcowi i kleszczowemu zapaleniu mózgu – zalecane.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, odnawiane zgodnie z przepisami,
instruktaż bezpiecznej obsługi ciągników, wałów przegubowo-teleskopowych i maszyn zbierających,
szkolenie z bezpiecznej pracy w silosach i przy suszarniach ziarna,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy urazach maszynowych.

Środowisko pracy

Rolnik pracuje na polach, w obejściu gospodarstwa, w warsztacie, w magazynach zbożowych i przy suszarni. Większość prac wykonuje w kabinie ciągnika lub kombajnu, w hałasie i drganiach, często po kilkanaście godzin dziennie w czasie siewów i żniw. Przy sprzęgnięciu maszyn, usuwaniu zatorów i naprawach w polu dochodzi do kontaktu z ruchomymi elementami. Przy zbiorze, rozładunku i czyszczeniu ziarna intensywnie pyli, a w silosach i zbiornikach występuje ryzyko zasypania. Prace w polu odbywają się na nierównym terenie, na skarpach i drogach publicznych, w zmiennych warunkach pogodowych. Na stanowisku wykorzystuje się:

ciągniki rolnicze z wałem odbioru mocy;
pługi, agregaty uprawowe, siewniki, opryskiwacze i rozsiewacze nawozów;
kombajny zbożowe i kombajny do zbioru buraków i ziemniaków;
przyczepy, ładowacze czołowe i ładowarki teleskopowe;
suszarnie, silosy i przenośniki ziarna;
narzędzia warsztatowe i podnośniki.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie przez nieosłonięty wał przegubowo-teleskopowy i elementy napędowe maszyn,
wywrócenie ciągnika lub przyczepy na skarpie i nierównym terenie,
przejechanie, przygniecenie przy sprzęganiu maszyn i pracy pod podniesionym narzędziem,
hałas ciągników, kombajnów i suszarni,
drgania mechaniczne o działaniu ogólnym w kabinie ciągnika i kombajnu,
upadek z przyczepy, kombajnu i drabin silosów,
zasypanie ziarnem w silosie lub przyczepie,
pożar kombajnu i ścierniska podczas żniw.

Czynniki chemiczne:

środki ochrony roślin – glifosat, pyretroidy, fungicydy triazolowe,
pył zbożowy, roślinny i glebowy z mikotoksynami,
nawozy mineralne – saletra amonowa, mocznik, RSM, wapno nawozowe,
spaliny silników diesla, olej napędowy i smary.

Czynniki biologiczne:

kleszcze przenoszące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu,
laseczki tężca w glebie i krętki Leptospira od gryzoni.

Czynniki psychofizyczne:

ręczne przenoszenie worków z nawozem i materiałem siewnym oraz części maszyn,
wydłużony czas pracy i zmęczenie w sezonie siewów i żniw,
wymuszona pozycja siedząca w kabinie z częstym skrętem tułowia,
stres związany z pogodą, cenami i opłacalnością produkcji,
praca w pojedynkę w polu, z dala od pomocy.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku rolnika upraw polowych.

Środki ochrony indywidualnej

kombinezon ochronny, rękawice nitrylowe, gogle i półmaska z filtrem A2P3 przy opryskach – środki ochrony roślin;
półmaska FFP2 lub FFP3 przy rozładunku ziarna, czyszczeniu i rozsiewie wapna – pył zbożowy, nawozy;
ochronniki słuchu przy pracy w ciągniku bez kabiny i w suszarni – hałas;
odzież robocza przylegająca, bez luźnych elementów – wały przegubowo-teleskopowe;
obuwie robocze z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przejechanie i przygniecenie, upadek z wysokości;
rękawice robocze i nitrylowe przy obsłudze maszyn i tankowaniu – spaliny i paliwa, tężec i leptospiroza;
szelki bezpieczeństwa z linką przy wejściu do silosu – zasypanie w silosie, upadek z wysokości;
odzież z długimi rękawami i repelent – kleszcze.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony wałów przegubowo-teleskopowych z łańcuszkami i osłony napędów – wały przegubowo-teleskopowe;
ciągniki z ramą lub kabiną ochronną (ROPS), pasy bezpieczeństwa – wywrócenie ciągnika;
kabiny z klimatyzacją, filtrem węglowym i fotelem amortyzowanym – środki ochrony roślin, drgania ogólne, hałas, wymuszona pozycja w kabinie;
podpory i blokady hydrauliki przy pracy pod maszyną – przejechanie i przygniecenie;
gaśnice na ciągnikach i kombajnach, beczkowóz z wodą przy żniwach – pożar;
stanowisko do napełniania i mycia opryskiwacza, magazyn środków ochrony roślin – środki ochrony roślin, spaliny i paliwa;
worki big-bag i ładowacz zamiast ręcznego przenoszenia – przenoszenie ładunków, nawozy;
drabiny z koszami i podesty na przyczepach i silosach – upadek z wysokości, zasypanie w silosie.

Środki organizacyjne

zatrzymanie silnika i wyjęcie kluczyka przed usuwaniem zatorów i naprawą – wały przegubowo-teleskopowe, przejechanie i przygniecenie;
unikanie jazdy w poprzek stoku i ograniczenie prędkości z przyczepą – wywrócenie ciągnika;
opryski przy sprzyjającej pogodzie, przestrzeganie etykiet i okresów karencji – środki ochrony roślin, stres ekonomiczny;
wejście do silosu wyłącznie z drugą osobą i po wyłączeniu przenośników – zasypanie w silosie, praca w pojedynkę;
przerwy i odpoczynek w czasie żniw, nieprowadzenie maszyn w stanie zmęczenia – wydłużony czas pracy, wymuszona pozycja w kabinie;
telefon i informowanie bliskich o miejscu pracy w polu – praca w pojedynkę;
deratyzacja, aktualne szczepienie przeciw tężcowi, przegląd skóry po pracy – tężec i leptospiroza, kleszcze;
czyszczenie kombajnu z resztek słomy i kurzu – pożar.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla rolnika upraw polowych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, praca na otwartej przestrzeni w zmiennych warunkach mikroklimatu;
czynniki chemiczne – środki ochrony roślin (glifosat, pyretroidy, fungicydy), pył zbożowy i roślinny, nawozy mineralne, spaliny silników diesla;
czynniki biologiczne – krętki Borrelia burgdorferi, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, laseczki tężca, krętki Leptospira;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn rolniczych z ruchomymi elementami, kierowanie ciągnikiem, praca na wysokości (silosy, przyczepy), praca w przestrzeniach zamkniętych (silosy), ręczne przenoszenie ładunków, wydłużony czas pracy.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy