Pracownik lombardu – kod 421302 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pracownik lombardu przyjmuje w zastaw lub skupuje złoto, biżuterię, zegarki, elektronikę i elektronarzędzia, ocenia ich autentyczność, stan i wartość, sporządza umowy pożyczki pod zastaw i wydaje gotówkę. Sprawdza próby kruszców kwasami probierczymi i analizatorami, testuje sprzęt, prowadzi magazyn zastawów i sprzedaż nieodebranych przedmiotów.
Pracownik lombardu – wymagania w stosunku do pracownika
- umiejętność wyceny złota, srebra, zegarków i sprzętu elektronicznego;
- znajomość metod badania próby metali szlachetnych i rozpoznawania podróbek;
- znajomość przepisów o umowie pożyczki i zastawu oraz zasad sprawdzania tożsamości klientów;
- znajomość procedur przeciwdziałania praniu pieniędzy w zakresie obowiązującym lombard;
- umiejętność rozpoznawania przedmiotów mogących pochodzić z przestępstwa;
- niekaralność i zgoda na odpowiedzialność materialną;
- umiejętność obsługi kasy, wagi jubilerskiej i programu lombardowego.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- lombardzista,
- kasjer w lombardzie,
- taksator lombardowy,
- specjalista ds. obsługi lombardu,
- pracownik lombardu i skupu złota.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z uwzględnieniem narządu wzroku;
- ocena stanu skóry dłoni i układu oddechowego przy pracy z kwasami probierczymi;
- badanie okulistyczne i okulary korygujące wzrok zapewniane przez pracodawcę, jeżeli lekarz stwierdzi taką potrzebę przy pracy z monitorem ekranowym;
- ocena narządu ruchu przy przenoszeniu elektronarzędzi i sprzętu w magazynie zastawów.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy);
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat;
- instruktaż bezpiecznego stosowania kwasów probierczych na podstawie kart charakterystyki;
- instruktaż obsługi analizatora XRF zgodnie z instrukcją producenta i wymaganiami prawa atomowego, jeżeli dotyczą urządzenia;
- szkolenie z postępowania w razie napadu rabunkowego i agresji klienta;
- szkolenie z przeciwdziałania praniu pieniędzy i rozpoznawania przedmiotów pochodzących z przestępstwa;
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i pierwszej pomocy, w tym przy oparzeniach chemicznych.
Środowisko pracy
Pracownik lombardu pracuje za ladą lub w kabinie kasowej oddzielonej od klienta szybą, przy stanowisku z wagą jubilerską, lupą, kamieniem probierczym i zestawem kwasów do badania próby złota. Część lombardów używa analizatorów XRF i testerów elektronicznych, a przyjmowany sprzęt jest sprawdzany na stanowisku testowym przez podłączenie do sieci. Zastawione przedmioty trafiają do sejfu i magazynu, gdzie pracownik przenosi elektronarzędzia, laptopy i konsole. W lokalu znajduje się znaczna ilość złota i gotówki, a klientami są często osoby w trudnej sytuacji finansowej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wagę jubilerską legalizowaną i lupę jubilerską;
- kamień probierczy i zestaw kwasów probierczych (kwas azotowy, woda królewska);
- tester elektroniczny metali szlachetnych lub analizator XRF;
- stanowisko testowe elektroniki i elektronarzędzi;
- komputer z programem lombardowym, drukarkę umów i skaner dokumentów;
- sejf, kasę, liczarkę banknotów i przycisk napadowy;
- regały magazynowe na zastawy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym i obciążenie wzroku przy oględzinach pod lupą;
- skaleczenie o ostre krawędzie biżuterii, uszkodzonej elektroniki i narzędzi;
- porażenie prądem przy testowaniu uszkodzonego sprzętu i elektronarzędzi;
- uraz przy uruchamianiu elektronarzędzi przyjmowanych w zastaw (wiertarki, szlifierki, pilarki);
- dźwiganie i przenoszenie sprzętu w magazynie zastawów;
- promieniowanie rentgenowskie przy uszkodzeniu lub niewłaściwej obsłudze analizatora XRF;
- długotrwała praca siedząca lub stojąca przy ladzie;
- pożar lub wybuch uszkodzonych akumulatorów litowo-jonowych w przyjmowanym sprzęcie.
Czynniki chemiczne:
- kwas azotowy stosowany do badania próby złota i srebra,
- woda królewska (mieszanina kwasu solnego i azotowego) do badania wysokich prób złota,
- tlenki azotu uwalniane przy reakcji kwasów z metalami,
- alkohol izopropylowy i środki do czyszczenia elektroniki i biżuterii.
Czynniki biologiczne:
- bakterie i grzyby na używanych przedmiotach (telefony, słuchawki, biżuteria noszona) i na gotówce.
Czynniki psychofizyczne:
- ryzyko napadu rabunkowego na lokal ze złotem i gotówką;
- kontakt z klientami w trudnej sytuacji finansowej, agresywnymi lub pod wpływem alkoholu;
- ryzyko przyjęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa i odpowiedzialność za paserstwo nieumyślne;
- odpowiedzialność materialna za trafność wyceny i stan zastawów;
- praca w pojedynkę w małym lokalu;
- konflikty przy odmowie przyjęcia przedmiotu lub przy sprzedaży nieodebranego zastawu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika lombardu.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe odporne na kwasy przy badaniu próby – kwas azotowy, woda królewska, drobnoustroje na używanych przedmiotach;
- okulary ochronne przy pracy z kwasami probierczymi – kwas azotowy, woda królewska, tlenki azotu;
- rękawice robocze przy przenoszeniu i testowaniu elektronarzędzi – skaleczenie, uraz przy uruchamianiu, dźwiganie;
- okulary korygujące wzrok do pracy z monitorem i lupą, jeżeli zaleci je lekarz – obciążenie wzroku;
- środek do dezynfekcji rąk i powierzchni przy stanowisku – bakterie i grzyby na używanych przedmiotach.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- stanowisko do badań kwasami przy sprawnej wentylacji, zestaw do płukania oczu i neutralizator w zasięgu ręki – kwasy probiercze, tlenki azotu;
- przechowywanie kwasów w zamykanej szafce, w szczelnych pojemnikach z oznakowaniem – kwas azotowy, woda królewska;
- analizator XRF w obudowie z blokadą emisji przy otwartej komorze – promieniowanie rentgenowskie;
- stanowisko testowe z gniazdem z wyłącznikiem różnicowoprądowym i osłoną przy uruchamianiu elektronarzędzi – porażenie prądem, uraz przy uruchamianiu;
- metalowy pojemnik lub skrzynia do odkładania uszkodzonych akumulatorów, gaśnica przy stanowisku – pożar akumulatorów litowo-jonowych;
- kabina kasowa z szybą o podwyższonej odporności, sejf z zamkiem czasowym, przycisk napadowy i monitoring – napad rabunkowy, agresja klientów;
- regały z ciężkimi przedmiotami na dolnych półkach i wózek transportowy – dźwiganie i przenoszenie sprzętu.
Środki organizacyjne
- procedura przyjmowania przedmiotów ze sprawdzeniem tożsamości, numerów seryjnych i baz rzeczy utraconych – przedmioty pochodzące z przestępstwa;
- zasady wyceny i dokumentowania stanu zastawu zdjęciami – odpowiedzialność materialna, konflikty przy sprzedaży zastawu;
- ograniczenie ilości gotówki i złota w lokalu oraz odbiór przez konwój – napad rabunkowy;
- jasne zasady odmowy obsługi osób nietrzeźwych i agresywnych, kontakt telefoniczny z centralą przy pracy w pojedynkę – agresja klientów, praca w pojedynkę;
- przechowywanie kart charakterystyki kwasów i instrukcja udzielania pierwszej pomocy przy oparzeniach chemicznych – kwasy probiercze;
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana pozycji pracy – obciążenie wzroku, długotrwała praca siedząca lub stojąca.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika lombardu.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym, promieniowanie jonizujące (analizator XRF, jeżeli jest używany), obciążenie wzroku przy pracy z lupą;
- czynniki chemiczne – kwas azotowy, kwas solny (woda królewska), tlenki azotu;
- czynniki biologiczne – brak szkodliwych czynników biologicznych w rozumieniu przepisów (kontakt z drobnoustrojami na używanych przedmiotach ma charakter powszechny);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko napadu rabunkowego, kontakt z agresywnymi klientami, praca w pojedynkę, obsługa elektronarzędzi przy testowaniu, ręczne przenoszenie ciężarów, odpowiedzialność materialna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).