Operator wiertarki – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Wiertacz w metalu” – kod 722316. Operator wiertarki obrabia otwory w elementach metalowych na wiertarkach stołowych, kolumnowych i promieniowych, ustawia przedmioty i narzędzia, dobiera parametry skrawania oraz kontroluje wymiary otworów.
Operator wiertarki – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie techniczne o profilu mechanicznym, np. ślusarz, operator obrabiarek skrawających, mechanik;
- umiejętność czytania rysunku technicznego i posługiwania się przyrządami pomiarowymi;
- znajomość doboru wierteł, parametrów skrawania i chłodziw;
- uprawnienia do obsługi suwnic lub wózków widłowych, gdy pracownik sam przemieszcza ciężkie detale;
- sprawność manualna i dokładność przy pracach seryjnych.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- wiertacz w metalu,
- operator wiertarki promieniowej,
- operator wiertarki kolumnowej,
- operator maszyn wiertarskich,
- operator wiertarki stołowej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badanie narządu słuchu przy narażeniu na hałas;
- badanie narządu wzroku przy pracy precyzyjnej;
- badania skóry i układu oddechowego przy narażeniu na chłodziwa i pyły;
- badanie narządu ruchu przy pracy w pozycji stojącej.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- instruktaż stanowiskowy z obsługi wiertarki;
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
- szkolenie z zasad bezpiecznego mocowania przedmiotów i narzędzi;
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy;
- szkolenie z obsługi suwnic lub wózków widłowych, gdy wymaga tego zakres prac.
Środowisko pracy
Operator pracuje w hali obróbki mechanicznej lub w warsztacie, w pozycji stojącej, przy stałym stanowisku obrabiarki. Mocuje przedmiot w imadle lub przyrządzie, zakłada wiertło, ustawia obroty i posuw, wierci otwory, a następnie usuwa wióry i kontroluje wymiary. Cięższe detale przenosi z palet lub transportuje wciągnikiem. W hali obecny jest hałas innych maszyn i mgła chłodziw. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wiertarki stołowe, kolumnowe i promieniowe;
- imadła maszynowe i przyrządy mocujące;
- wiertła, pogłębiacze i rozwiertaki;
- przyrządy pomiarowe, w tym suwmiarki i sprawdziany;
- chłodziwa i oleje do obróbki;
- wciągniki, wózki i palety do transportu detali;
- narzędzia ręczne do usuwania wiórów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie włosów, odzieży lub rękawic przez obracające się wrzeciono lub wiertło;
- zranienie ostrymi wiórami i krawędziami po wierceniu;
- uderzenie lub przygniecenie obrabianym detalem przy mocowaniu i transporcie;
- odpryski metalu i pęknięcie wiertła;
- hałas obrabiarek;
- porażenie prądem przy pracy z obrabiarką i oświetleniem miejscowym;
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej chłodziwem i wiórami;
- oparzenie gorącymi wiórami i nagrzanym wiertłem.
Czynniki chemiczne:
- mgła olejowa i chłodziwa emulsyjne,
- opary smarów i środków do mycia detali.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja stojąca i zgięta przy mocowaniu detali,
- dźwiganie i przenoszenie ciężkich przedmiotów,
- monotonia i powtarzalność czynności przy wierceniu seryjnym.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora wiertarki.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary lub przyłbica – odpryski metalu i pęknięcie wiertła;
- rękawice ochronne z wyjątkiem pracy przy obracającym się wrzecionie – zranienie wiórami i krawędziami, chłodziwa;
- odzież robocza przylegająca, czapka lub siatka na włosy – pochwycenie przez wrzeciono;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie, poślizgnięcie;
- ochronniki słuchu – hałas;
- fartuch ochronny – chłodziwa i oleje, oparzenie gorącymi wiórami;
- półmaska filtrująca lub wyciąg miejscowy – mgła olejowa, opary smarów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony wrzeciona i uchwytu oraz wyłączniki bezpieczeństwa – pochwycenie, odpryski, pęknięcie wiertła;
- imadła i przyrządy mocujące zamiast trzymania detalu w ręku – zranienie, uderzenie, przygniecenie detalem;
- wyciągi mgły olejowej i oparów na stanowisku – mgła olejowa, opary smarów, chłodziwa emulsyjne;
- wciągniki i wózki do transportu ciężkich detali – dźwiganie, przygniecenie;
- osłony akustyczne i konserwacja maszyn – hałas;
- sprawna instalacja z ochroną przeciwporażeniową i wyłącznikiem różnicowoprądowym – porażenie prądem;
- pojemniki na wióry, sorbenty i oznakowane ciągi komunikacyjne – poślizgnięcie, oparzenie gorącymi wiórami.
Środki organizacyjne
- instrukcja stanowiskowa i zakaz zdejmowania osłon podczas pracy – pochwycenie, odpryski;
- zakaz usuwania wiórów ręką oraz stosowanie haczyków i szczotek – zranienie ostrymi wiórami, oparzenie;
- zasady mocowania detali i wymiany wierteł tylko po zatrzymaniu wrzeciona – uderzenie, pochwycenie;
- transport ciężkich detali w zespole lub sprzętem – dźwiganie, przygniecenie;
- rotacja zadań i przerwy w pracy seryjnej – monotonia, wymuszona pozycja ciała;
- zapoznanie z kartami charakterystyki chłodziw i higiena skóry – chłodziwa emulsyjne, opary smarów;
- ograniczenie czasu pracy w hałasie – hałas;
- okresowe przeglądy elektryczne obrabiarek – porażenie prądem;
- bieżące sprzątanie stanowiska – poślizgnięcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora wiertarki.
- czynniki fizyczne – hałas, odpryski i wióry metalowe, gorące wióry;
- czynniki chemiczne – mgła olejowa, chłodziwa emulsyjne, opary smarów i środków do mycia;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynie z elementami wirującymi, praca w pozycji stojącej, dźwiganie ciężkich detali.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).