Sezonowy pracownik rolny – kod 921101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pomocniczy robotnik polowy”. Sezonowy pracownik rolny wykonuje w okresie wegetacji i żniw proste prace polowe w gospodarstwach rolnych, sadach, na plantacjach i w szklarniach: sadzi, pielęgnuje i zbiera plony oraz sortuje je i pakuje do skrzynek.
Sezonowy pracownik rolny – wymagania w stosunku do pracownika
- pełnoletność lub spełnienie warunków zatrudniania młodocianych,
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy fizycznej na otwartym powietrzu,
- dobra sprawność fizyczna i odporność na długotrwałą pracę w pochyleniu,
- umiejętność posługiwania się prostymi narzędziami ręcznymi, takimi jak sekator, nóż do zbioru czy sierp,
- gotowość do pracy w systemie zadaniowym w sezonie zbiorów.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pracownik sezonowy przy zbiorach,
- zbieracz owoców,
- zbieracz warzyw,
- pracownik polowy,
- pracownik plantacji truskawek.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie do pracy na wysokości, gdy zbiory prowadzi się z drabin sadowniczych,
- badania sanitarno-epidemiologiczne, gdy pracownik sortuje i pakuje żywność bezpośrednio po zbiorze,
- konsultacja alergologiczna przy skłonności do uczuleń na pyłki, pleśnie i środki ochrony roślin.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp przed rozpoczęciem pracy,
- instruktaż stanowiskowy z zasad zbioru, obsługi narzędzi i transportu plonów,
- okresowe szkolenie bhp dla pracowników fizycznych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy,
- instruktaż w zakresie pracy w upale oraz postępowania po ukąszeniu przez kleszcza lub owada,
- informacja o terminach wejścia na pole po zabiegach środkami ochrony roślin.
Środowisko pracy
Praca odbywa się głównie na otwartym powietrzu – na polach, plantacjach, w sadach i w tunelach foliowych – w każdych warunkach pogodowych sezonu, od chłodnych poranków po upalne popołudnia. Pracownik schyla się, klęczy lub stoi na drabinie przy zbiorze, przenosi pełne skrzynki do punktu odbioru i często pracuje w zespole w rytmie narzuconym przez dojrzewanie plonów. Dojazd na pole odbywa się zwykle transportem zbiorowym organizowanym przez gospodarstwo. Na stanowisku wykorzystuje się:
- noże do zbioru, sekatory i nożyce ogrodnicze;
- skrzynki, kosze i wiadra na plony;
- drabiny sadownicze;
- wózki i taczki do transportu skrzynek;
- przyczepy rolnicze i busy do przewozu pracowników;
- platformy zbiorcze i przenośniki taśmowe przy sortowaniu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek z drabiny przy zbiorze owoców z drzew,
- potknięcie i poślizgnięcie na nierównym lub rozmokłym podłożu,
- skaleczenia rąk nożami i sekatorami,
- potrącenie lub przygniecenie przez ciągnik i przyczepę na polu,
- upał i silne promieniowanie słoneczne oraz chłód i deszcz,
- pylenie podczas zbioru, przerzucania i sortowania plonów,
- wypadek podczas transportu pracowników na pole.
Czynniki chemiczne:
- kontakt ze środkami ochrony roślin pozostałymi na liściach i owocach,
- kontakt z nawozami i zaprawami przy pracach pomocniczych.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia kleszczy i owadów oraz użądlenia, w tym ryzyko boreliozy,
- pyły organiczne, pleśnie i alergeny roślinne,
- kontakt z glebą i zabrudzonymi narzędziami, ryzyko zakażenia tężcem.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała – długotrwałe schylanie i klęczenie,
- ręczne dźwiganie i przenoszenie pełnych skrzynek,
- monotonia i presja tempa pracy akordowej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku sezonowego pracownika rolnego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne dostosowane do rodzaju zbioru – skaleczenia rąk, kontakt z glebą, pozostałości środków ochrony roślin;
- obuwie robocze z antypoślizgową podeszwą – potknięcie na nierównym terenie;
- nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i odzież chroniąca przed słońcem lub deszczem – upał i chłód;
- odzież z długimi rękawami i nogawkami oraz repelenty – ukąszenia i użądlenia;
- półmaska przeciwpyłowa przy intensywnym pyleniu – pylenie przy zbiorze, alergeny roślinne;
- rękawice i fartuch przy kontakcie z nawozami – nawozy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- drabiny sadownicze z atestem, stabilne i ustawiane na równym podłożu – upadek z drabiny;
- wózki i taczki do transportu skrzynek na dłuższych odcinkach – dźwiganie skrzynek;
- pojazdy do przewozu pracowników z ważnym badaniem technicznym i miejscami siedzącymi – transport na pole;
- wyznaczone drogi i strefy pracy oddzielone od ruchu maszyn – kontakt z maszynami rolniczymi;
- zadaszone miejsca odpoczynku, woda pitna i punkt mycia rąk – upał i chłód, kontakt z glebą.
Środki organizacyjne
- wejście na pole dopiero po upływie okresu karencji i oznakowaniu zabiegu – pozostałości środków ochrony roślin;
- przerwy w cieniu i dostęp do wody w czasie upałów – upał i chłód;
- rotacja zadań i krótkie przerwy przy pracy w pochyleniu – wymuszona pozycja, presja tempa;
- limit masy skrzynek i zasady podnoszenia ładunków – dźwiganie skrzynek;
- instruktaż z bezpiecznego posługiwania się narzędziami tnącymi – skaleczenia rąk;
- sprawdzanie podłoża po opadach i usuwanie przeszkód z przejść – potknięcie na nierównym terenie;
- kontrola trzeźwości kierowców i przestrzeganie liczby miejsc w pojazdach – transport na pole;
- sprawdzanie ciała po pracy, szczepienie przeciw tężcowi i kleszczowemu zapaleniu mózgu – ukąszenia i użądlenia, kontakt z glebą;
- zraszanie plonów lub zbiór w sprzyjających warunkach – pylenie przy zbiorze;
- zakaz przebywania w zasięgu pracujących maszyn bez zgody operatora – kontakt z maszynami rolniczymi;
- ograniczenie pracy akordowej, rozsądne normy zbioru – presja tempa;
- dostęp do środków do dezynfekcji i apteczki – skaleczenia rąk;
- wydzielone stanowiska pracy z nawozami, poza strefą zbioru – nawozy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla sezonowego pracownika rolnego.
- czynniki fizyczne – promieniowanie słoneczne, upał i chłód, pył organiczny, hałas maszyn rolniczych w otoczeniu;
- czynniki chemiczne – pozostałości środków ochrony roślin, nawozy;
- czynniki biologiczne – kleszcze i owady, pleśnie i alergeny roślinne, drobnoustroje glebowe;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na drabinie, wymuszona pozycja ciała, dźwiganie, praca na polu w otoczeniu maszyn rolniczych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).