Drwal-pilarz – kod 621001 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Drwal-pilarz wykonuje ścinkę drzew, okrzesywanie i wyróbkę drewna, zrywkę oraz prace pielęgnacyjne w lesie przy użyciu pilarki spalinowej.
Drwal-pilarz – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończony kurs drwala-operatora pilarek z uprawnieniami do pracy pilarką spalinową,
- ukończone 18 lat,
- dobra sprawność fizyczna i sprawność narządu wzroku, słuchu oraz układu równowagi,
- znajomość zasad ścinki drzew i pracy w terenie leśnym.
Badania
- badania lekarskie wstępne lub okresowe,
- badania uwzględniające narażenie na drgania miejscowe, hałas oraz pracę w terenie leśnym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż raz w roku (prace szczególnie niebezpieczne),
- szkolenie w zakresie bezpiecznej obsługi pilarki spalinowej i technik ścinki drzew,
- szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy w warunkach terenowych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Drwal-pilarz pracuje na terenie leśnym, przy zrywce i pozyskaniu drewna, w zmiennych warunkach terenowych i atmosferycznych, często w oddaleniu od zabudowań. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pilarki spalinowe do ścinki i okrzesywania;
- kliny, drągi obalające i liny do kierowania obalaniem drzewa;
- ciągniki zrywkowe i sprzęt do zrywki drewna;
- narzędzia ręczne (siekiery, tyczki miernicze);
- środki łączności do komunikacji w terenie leśnym.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przygniecenie przez obalane lub wiszące drzewo (tzw. wywroty i złomy),
- uderzenie przez odłamujące się gałęzie (tzw. wdowi róg),
- skaleczenie lub amputacja piłą łańcuchową,
- drgania miejscowe przenoszone przez pilarkę,
- hałas pilarki spalinowej,
- potknięcie się i upadek na nierównym terenie leśnym,
- zmienne warunki atmosferyczne i praca na otwartej przestrzeni,
- przygniecenie przez sprzęt zrywkowy,
- użądlenia owadów.
Czynniki chemiczne:
- spaliny i opary paliwa do pilarki spalinowej,
- oleje smarujące łańcuch tnący.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia kleszczy (ryzyko boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu),
- kontakt ze zwierzyną leśną.
Czynniki psychofizyczne:
- duży wysiłek fizyczny,
- praca w oddaleniu od pomocy, wymagająca samodzielnej oceny zagrożeń,
- stała koncentracja uwagi przy ścince drzew.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku drwala-pilarza.
Środki ochrony indywidualnej
- hełm z osłoną twarzy (przyłbicą siatkową) i ochronnikami słuchu – uderzenie przez gałęzie, hałas pilarki;
- spodnie i buty z wkładkami antyprzecięciowymi – skaleczenie piłą łańcuchową;
- rękawice antywibracyjne – drgania miejscowe;
- obuwie leśne z podnoskiem i podeszwą przeciwślizgową – przygniecenie, potknięcie się na nierównym terenie;
- odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności – widoczność w terenie leśnym;
- odzież chroniąca przed czynnikami atmosferycznymi – zmienne warunki atmosferyczne;
- środki odstraszające kleszcze i owady – czynniki biologiczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- pilarka z hamulcem łańcucha, osłoną i tłumikiem drgań – skaleczenie piłą, drgania miejscowe;
- wyznaczenie i oznakowanie strefy bezpiecznej wokół ścinanego drzewa – przygniecenie przez obalane drzewo;
- ocena stanu drzewa (wywroty, złomy, posusz) przed przystąpieniem do ścinki – przygniecenie przez wiszące i uszkodzone drzewa;
- drogi ucieczki wyznaczone przed rozpoczęciem obalania drzewa – przygniecenie przy obalaniu;
- apteczka pierwszej pomocy dostosowana do prac leśnych – skaleczenie piłą, urazy w terenie oddalonym od pomocy;
- środki łączności umożliwiające wezwanie pomocy z terenu leśnego – praca w oddaleniu od pomocy.
Środki organizacyjne
- praca w zespole co najmniej dwuosobowym przy ścince drzew – przygniecenie, praca w oddaleniu od pomocy;
- instrukcja bezpiecznej techniki ścinki i obalania drzew – przygniecenie przez obalane drzewo, uderzenie przez gałęzie;
- zakaz ścinki w warunkach silnego wiatru i ograniczonej widoczności – przygniecenie, potknięcie się;
- procedura postępowania po ukąszeniu kleszcza – czynniki biologiczne;
- przerwy w pracy przy długotrwałej obsłudze pilarki – drgania miejscowe, duży wysiłek fizyczny;
- okresowe przeglądy techniczne pilarki i sprzętu zrywkowego – skaleczenie piłą, przygniecenie przez sprzęt.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla drwala-pilarza.
- czynniki fizyczne – drgania miejscowe przenoszone przez pilarkę spalinową, hałas, zmienne warunki atmosferyczne i praca na otwartej przestrzeni;
- czynniki chemiczne – spaliny i opary paliwa do pilarki spalinowej, oleje smarujące łańcuch tnący;
- czynniki biologiczne – ukąszenia kleszczy, kontakt ze zwierzyną leśną;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca pilarką spalinową wymagająca uprawnień i dobrej sprawności psychoruchowej, ryzyko przygniecenia przez obalane drzewo, duży wysiłek fizyczny, praca w terenie oddalonym od pomocy.