Pracownik mleczarni – kod 816018 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń do produkcji wyrobów mleczarskich”. Pracownik mleczarni przyjmuje i przetwarza mleko, obsługuje pasteryzatory, wirówki, wanny serowarskie, linie rozlewnicze i pakujące, prowadzi mycie instalacji oraz kontroluje parametry procesu.
Pracownik mleczarni – wymagania w stosunku do pracownika
- przygotowanie zawodowe w branży spożywczej lub przyuczenie na stanowisku,
- orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- znajomość zasad HACCP i GMP,
- uprawnienia do obsługi wózka jezdniowego, jeśli są wymagane.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator linii mleczarskiej,
- serowar,
- operator pasteryzatora,
- pracownik produkcji serów,
- operator rozlewni mleka.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- badanie słuchu (audiometria),
- ocena stanu skóry przy pracy w wilgoci i ze środkami myjącymi.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zasad higieny i systemu HACCP,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków myjących i dezynfekujących (CIP),
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Pracownik mleczarni pracuje w halach produkcyjnych o podwyższonej wilgotności, przy temperaturze zmiennej od chłodni (2–6°C) po strefy pasteryzacji i mycia gorącą wodą. Posadzki są często mokre. Instalacje myje się roztworami ługu i kwasów w systemie CIP. Praca odbywa się zazwyczaj w systemie zmianowym, w odzieży i nakryciu głowy wymaganych przepisami higienicznymi. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zbiorniki i tanki procesowe;
- pasteryzatory, wirówki, homogenizatory;
- wanny serowarskie, prasy i formy do serów;
- linie rozlewnicze i pakujące;
- instalacja myjąca CIP;
- wózki paletowe i jezdniowe.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcie i upadek na mokrej posadzce,
- oparzenia gorącą wodą, parą i gorącymi powierzchniami instalacji,
- wciągnięcie lub zgniecenie przez ruchome elementy linii pakujących,
- hałas linii rozlewniczych i pakujących,
- mikroklimat zimny w chłodniach i dojrzewalniach,
- porażenie prądem w warunkach dużej wilgotności,
- uderzenie przez wózki i palety.
Czynniki chemiczne:
- oparzenia chemiczne roztworami ługu i kwasów do mycia CIP,
- podrażnienie dróg oddechowych przez opary środków dezynfekujących.
Czynniki biologiczne:
- kontakt z mikroorganizmami obecnymi w mleku surowym.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie form, skrzynek i worków z dodatkami,
- wymuszona pozycja stojąca,
- praca zmianowa i nocna.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika mleczarni.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie ochronne gumowe z podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie, wilgoć;
- fartuch wodoodporny i rękawice chemoodporne – środki CIP, wilgoć;
- okulary lub osłona twarzy przy obsłudze chemii – oparzenia chemiczne;
- odzież ocieplana do chłodni – mikroklimat zimny;
- ochronniki słuchu na liniach pakujących – hałas.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- izolacja gorących rurociągów i osłony instalacji – oparzenia;
- osłony i wyłączniki awaryjne linii pakujących – wciągnięcie, zgniecenie;
- posadzki antypoślizgowe z odpływami – poślizgnięcie;
- zamknięte, automatyczne dozowanie środków CIP – oparzenia chemiczne;
- instalacja elektryczna o podwyższonym stopniu ochrony i wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- procedura blokowania urządzeń przy myciu i serwisie – wciągnięcie, oparzenia;
- ograniczenie czasu pracy w chłodni i przerwy w ciepłym pomieszczeniu – mikroklimat zimny;
- przestrzeganie zasad higieny osobistej i mycia rąk – czynniki biologiczne;
- transport ciężkich elementów wózkami – dźwiganie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika mleczarni.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat zimny (przy pracy w chłodni);
- czynniki chemiczne – wodorotlenek sodu, kwas azotowy lub fosforowy (środki myjące CIP);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa, praca w warunkach dużej wilgotności.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).